*వేదవ్యాసుల వారి సంస్కృత మహాభాగవతం*

*అష్టమ స్కంధము - ఎనిమిదవ అధ్యాయము*

*సముద్రమునుండి అమృతము ఉద్భవించుట - శ్రీమహావిష్ణువు మోహినిగ అవతరించుట*

*ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ*
🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉

*8.7 (ఏడవ శ్లోకము)*

*తతశ్చాప్సరసో జాతా నిష్కకంఠ్యః సువాససః|*

*రమణ్యః స్వర్గిణాం వల్గుగతిలీలావలోకనైః॥6592॥*

తరువాత అందుండి అప్సరసలు ప్రాదుర్భవించిరి. వారు మేలి వస్త్రములు కలిగి, కంఠములయందు సువర్ణాభరణములతో వెలుగొందుచుండిరి. వారు మనోహరమైన గమనములతో, విలాసవంతమైన చూపులతో దేవతలకును ఆకర్షించుచుండిరి.

*8.8 (ఎనిమిదవ శ్లోకము)*

*తతశ్చావిరభూత్సాక్షాచ్ఛ్రీ రమా భగవత్పరా|*

*రంజయంతీ దిశః కాంత్యా విద్యుత్సౌదామనీ యథా॥6593॥*

పిమ్మట, సాక్షాత్తు శ్రీ మహాలక్ష్మీదేవియే ఆవిర్భవించెను. ఆమె శ్రీహరియందు అనురాగము కల్గియుండెను. ఆ దేవి మెరుపుతీగవలె ధగధగలాడుచు తన దేహకాంతితో దశదిశలను వెలుగులతో నింపుచుండెను.

*8.9 (తొమ్మిదవ శ్లోకము)*

*తస్యాం చక్రుః స్పృహాం సర్వే ససురాసురమానవాః|*

*రూపౌదార్యవయోవర్ణమహిమాక్షిప్తచేతసః॥6594॥*

ఆమె తన సౌందర్యము, ఔదార్యము, తారుణ్యము, రూపసౌభాగ్యము మున్నగు వాని మహిమలచే అందరి చిత్తములను ఆకర్షించుచుండెను. దేవతలు, అసురులు, మానవులు అందరును ఆమెను గ్రహించుటకై వాంఛించుచుండిరి.

*8.10 (పదియవ శ్లోకము)*

*తస్యా ఆసనమానిన్యే మహేంద్రో మహదద్భుతమ్|*

*మూర్తిమత్యః సరిచ్ఛ్రేష్ఠా హేమకుంభైర్జలం శుచి॥6595॥*

ఇంద్రుడే స్వయముగా ఆమె ఆసీనురాలగుటకై ఒక అద్భుతమైన ఆసనమును తీసికొని వచ్చెను. పవిత్రమైన నదులు మూర్తీభవించిన బంగరు కలశములతో నిర్మలజలములను అభిషేకమునకు తీసికొని వచ్చెను.

*8.11 (పదకొండవ శ్లోకము)*

*ఆభిషేచనికా భూమిరాహరత్సకలౌషధీః|*

*గావః పంచ పవిత్రాణి వసంతో మధుమాధవౌ॥6596॥*

పృథ్వి అభిషేకమునకు యోగ్యమైన ఓషధులను అన్నింటిని ఇచ్చెను. గోవులు, పంచగవ్యములను, వసంత ఋతువు చైత్ర వైశాఖములయందు ఉత్పన్నమగు పూవులను, పండ్లను సమర్పించెను.

*8.12 (పండ్రెండవ శ్లోకము)*

*ఋషయః కల్పయాంచక్రురభిషేకం యథావిధి|*

*జగుర్భద్రాణి గంధర్వా నట్యశ్చ ననృతుర్జగుః॥6597॥*

ఈ పదార్థములతో ఋషులు విధ్యుక్తముగ ఆ లక్ష్మీ దేవికి అభిషేకమొనర్చిరి. గంధర్వులుమంగళ ప్రదమైన గీతములను ఆలపించిరి. నర్తకీమణులు నృత్యములనొనర్చుచు పాటలు పాడిరి.

(శ్రీ వేదవ్యాసప్రణీత శ్రీమద్భాగవతమందలి అష్టమస్కంధములోని ఎనిమిదవ అధ్యాయము ఇంకను కొనసాగును)

🙏🙏సర్వం శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు🙏🙏

*పసుమర్తి వేంకట దుర్గా సుబ్రహ్మణ్యం*
7702090319

దేశికుల స్తోత్రాలలో శ్రీరామ వైభవం.

దేశికుల వారు రచించిన  మొత్తం ఇరవై ఎనిమిది స్తోత్రాలలో  శ్రీ రామునిపై రెండుస్త్రోత్రాలు  ఉన్నాయి.  అందులో ఒకటి రఘువీర గద్య.    రెండవది పరమార్థ స్తుతి. 

వీటిలో మొదటిది గద్య రూపంలో ఉన్న గొప్ప లయాత్మకమైన రచన. ఈ గద్యను చక్కగా ఉచ్చైస్వరంతో పఠించినప్పుడు దానిలోని లయగతి అనుభవంలోకి వస్తుంది.ఇది సమస్త వాల్మీకి రామాయణమూ 94 కర్ణికలలో కుదించి చేసిన అద్భుత రచన. ఈ రచనలో  కవిదృష్టి అంతా భగవానుని గుణవైభవం మీదే నిలిచింది. రామాయణ కథాఘట్టాలకు , అవతార ప్రాశస్త్యానికి రెండవ స్థానమే దక్కింది.

పరమార్థస్తుతిలో పది శ్లోకాలున్నాయి. ఇవి రామాయణం లోని ఘటనాక్రమాన్ని అనుసరించి కూర్చబడ్డాయి. అయితే  వాటిలో నిగూఢార్థం ఇమిడి ఉంది. ఈస్తుతిని ప్రపన్నులు  ( శరణు కోరిన వారు) నిత్యం పఠించాలని, వారికి శ్రీరాముడు రక్షణ కల్పిస్తాడని  దేశికుల వారు స్వయంగా చెప్పారు.

పైన  చెప్పిన రెండు స్తోత్రాలలో ఒక్కొక్క శ్లోకాన్ని మచ్చుకు ఎంచుకొని  ఈక్రింద  వ్యాఖ్యానించడం జరిగింది.

రఘువీర గద్య. ( చివరి నుండి రెండవ గద్య)

దేవనాగరి లో శ్లోకం

బ్రహ్మకు తండ్రిగా, సంతానవంతుడైన ఈశ్వరునికి  తాతగా, కుటుంబానికి పెద్దగా  నిలచిన శ్రీరామునికి జయము.

రావణ వధానంతరం ఆకాశంలో సమావేశమైన దేవతలతో కూడిన బ్రహ్మ శ్రీరామునితో ఇలా అన్నారు.  “ అహంతే హృదయం రామ”( యుద్ధకాండ) నేను నీ హృదయాన్ని అని ఆమాటకు అర్థం.  ఉపనిషత్తులు  సుతుడు తండ్రికి హృదయమని చెపుతున్నాయి.

దేశికులవారు  పరమాత్మునికి  జీవాత్మ హృదయము, కుమారుడు అని చెపుతున్న, రహస్యత్రయసారంలోని ఉపోద్ఘాతాధికారంలో చెప్పిన వాక్యాలను ఉద్దేశించి ఆ మాటను ఉపయోగించారు.  సీతామాతతో కూడిన శ్రీరాముడు , చతుర్ముఖ బ్రహ్మకు తండ్రిగా, పంచముఖ ఈశ్వరునికి తాతగా, షణ్ముఖునికి , గజాననునికి ముత్తాతగా ఈ గద్య వర్ణిస్తోంది. దీనికి వ్యాఖ్యానం రచించిన శ్రీమదళగియసింగర్  ఇలా అన్నారు. “భగవద్కుటుంబానికి మూలపురుషుడైన శ్రీరామప్రభువు సులభంగా ప్రసన్నుడౌతూ ఉండగా, ఆయన వారసులను శరణు కోరవలసిన అవసరం ఏమిటి?”

2.పరమార్థస్తుతిలోని ఎనిమిదవ శ్లోకం  భగవంతుడైన శ్రీరాముని ఉద్దేశించి చెప్పినది. చాలా ఆసక్తిని కలిస్తూ ఉంటుంది.

దేవనాగరిలిపిలో శ్లోకం:

ఓ శౌర్య పరాక్రమ యోధాగ్రేసరా! నా చేయి ఎలా విడువగలవు? శరణు కోరిన వారిని రక్షిస్తానని ప్రతిన పూనావు కదా! శరణు కోరితే విభీషణునే కాదు రావణునైనా నీవు రక్షిస్తావు కదా!  అలా నీవు ప్రతిన పూనిన విషయం ఈ ప్రపంచానికంతా తెలుసు.

3. అభయప్రదాన సారంలో, దేశికులవారు అయోధ్యానగరాన్ని వీడి, అరణ్యవాసానికి బయలుదేరినప్పటి నుండి  శ్రీరామప్రభువు అంగీకరించిన శరణాగతుల జాబితాను పేర్కొన్నారు.

మొదటగా తనను అనుసరించటానికి లక్ష్మణస్వామిని అనుమతించారు. రాక్షసుల బారి నుండి కాపాడమని శరణు జొచ్చిన తాపసులకు అభయమిచ్చారు. బలవంతుడైన అన్నగారి బారి నుండి కాపాడమని శరణు కోరిన సుగ్రీవునికి అభయమిచ్చారు. నేరం చేసిన కాకాసురునికి కూడా అభయమిచ్చారు. చిరకు శరణు కోరిన విభీషణునికి కూడా అభయమిచ్చారు శ్రీరామచంద్రమూర్తి. దేశికులవారు శ్రీరామునికి తానిచ్చిన ఆ వాగ్దానాన్ని గుర్తు చేస్తూ, మనందరకూ ఆయనను శరణు వేడమని ప్రబోధిస్తున్నారు.

4. శరణాగతి దీపికలోని 45వ శ్లోకంలో దేశికులు భగవంతునికి ఇలాగే గుర్తుచేయటం కనిపిస్తుంది. “పూర్వావతారంలో శరణాగతుల పట్ల కారుణ్యం చూపటమే ప్రధాన కర్తవ్యమని చెప్పి ఉన్నావు. నన్ను, నా వంటి శరణార్థులను కాపాడమని కోరుతూ ఒకసారి మీ పూర్వావతార ప్రతిజ్ఞను గుర్తు చేయనా!” 

పరమార్థస్తుతిలోని ఆఖరు  శ్లోకంలో  దేశికులు శరణాగతి కోరేవారు  ఈ స్తుతిని పవిత్రభావంతో, శుచిమతితో పఠించాలని సూచించారు. స్తోత్రాన్ని పఠించే వేళ మనసులో అసూయాద్వేషాలు ఉండరాదని నిర్దేశించారు. సీతాదేవిని అపహరించటం వంటి  ఘోరాపరాధం చేసిన  రావణాసురునికే శరణు ఇవ్వగల వాగ్దానం చేసిన శ్రీరామచంద్రుడు  మనకు రక్షణను ఇవ్వటంలో ఎటువంటి సందేహమూ లేదు.

దేశికుల రచించిన అన్ని స్తోత్రాలలో శ్రీరామునికి సంబంధించిన ప్రత్యక్ష, పరోక్ష ప్రస్తావనలన్నో ఉన్నాయి. ఈ క్రింద వాటిలో కొన్నింటిని ప్రస్తావించడం జరిగింది.

దశావతారస్తోత్రం. (8) : ధనుష్కోవిదుడైన శ్రీరాముడు సముద్రాలను తన శరపాటవంతో శోషింప జేయగలడు. ప్రళయకాలాగ్నిని కూడా ఉపశమింప జేయగలడు. ధర్మం మూర్తీభవించినవాడు. ఒకసారి శరణు అన్నవారి రక్షణను ఎన్నటికీ విడువనివాడు అని పేర్కొన్నారు. అదే స్తోత్రంలోని 12వ శ్లోకంలో, శ్రీరాముని కారుణ్య కాకుత్స్థ అని సంబోధించారు.

 6. దేవనాయక పంచశతిలో (41)దేశికులు రాతిగా మారిన గౌతముని భార్య అహల్యను ఆ శాపం నుండి ఉద్ధరించిన శ్రీరామచరణాలను స్తుతించారు.

7.వరదరాజపంచశతి(25) లో  సముద్రానికి వారధి కట్టి , పది తలల రావణుని హతమార్చిన శ్రీరాముని వర్ణించారు. తాను నిర్మించిన వారధిని స్తుతించిన వారు అరిషడ్వర్గాల నుండి ముక్తి పొందుతారని శ్రీరాముడు స్వయంగా చెప్పారు. అలాగే వారు షడ్విధ దుఃఖాల నుండి ముక్తులౌతారని అన్నారు. అప్పుడు వారిక  ఐదు కర్మేంద్రియాలను, ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలను ఆవరించి ఉన్న మనస్సును నియంత్రించగలరు. 

8. దయాశతకం (64-65)లోని ఈ రెండు పద్యాలలో శ్రీరాముని కరుణను పొందిన  వారి జాబితా ఉంది. సముద్రరాజు, పరశురాముడు, కాకాసురుడు, గుహుడు, సుగ్రీవుడు, శబరి ఆ జాబితాలోని వారు.

దయాశతకం(87)లో వరదరాజ పంచశతిలో పేర్కొన్న విషయాలనే మరల చెప్పారు. ఈ ప్రపంచానికంతటికీ దయాదేవి కరుణాభిక్షను ప్రసాదించిందని , కారుణ్యశిఖామణి అని చెపుతూ , ఆమె  భగవాన్‌ శ్రీరాముని చేత     సముద్రానికి వారధిని నిర్మింపజేసిందని, ఆ వారధి దర్శన మాత్రంగా , మానవులు చేసుకొన్న జన్మజన్మల పాపాల నుండి  ముక్తులౌతారని దేశికులవారు  పేర్కొన్నారు.

తుంగభద్ర పుష్కరాలు🌹*

*20 - 11 - 2020 నుండి డిసెంబర్  1 - 2020  వరకు తుంగభద్ర పుష్కరాలు  తుంగభద్రా నదీతీరంలో విశేష ఆలయాలు ఏవి?*

పన్నెండేళ్ళకోసారి వచ్చేది పుష్కరం. పవిత్ర తుంగభద్ర నదికి పుష్కరాలు శ్రీ శార్వరి నామ సంవత్సరంలో జరుగనున్నాయి. 2008 లో  ఈ నదికి పుష్కరాలు జరిగాయి. మళ్ళీ 12 ఏళ్ళతర్వాత 2020 నవంబరు 20 నుంచి డిసెంబరు ఒకటి వరకూ తుంగభద్రమ్మకు పుష్కరాలు జరుగనున్నాయి.

*తుంగభద్రమ్మ నడక ఇలా*

కర్నాటక ఎగువ భాగాన తుంగ , భద్ర నదుల సంగమమే తుంగభద్ర నది. రాష్ట్రంలో కౌతాళం మండలం మేళగనూరు వద్ద కర్నూలు జిల్లాలో ప్రవేశిస్తుంది. నదీ తీరంలో కొలువుదీరిన దేవతలను తాకుతూ సంగమేశ్వరం వద్ద కృష్ణా నదిలో కలిసిపోతుంది. 2008లో తుంగభద్ర నదికి పుష్కరాలు జరిగాయి. ఈ ఏడాది వర్షాలు బాగా కురవడంతో ప్రస్తుతానికి తుంగభద్ర జలాశయం నిండుగా ఉంది. కౌతాళం , కొసిగి , మంత్రాలయం , నందవరం , సి.బెళగళ్ , గూడూరు మండలాలతో పాటు కర్నూలు నగరం వరకు 107 కిలోమీటర్ల మేర తుంగభద్రమ్మ నదీతీర ప్రాంతంఉంది.

*పుష్కరాలు ఎప్పుడు వస్తాయి?*

ఒక్కొక్క రాశిలో గురువు ప్రవేశించేటప్పుడు ప్రతీ నదికి పుష్కరాలు జరుపుతారు. అందుకే 12 నదులను పుష్కర నదులని , 12 రోజుల పాటు జరిగే ప్రక్రియను పుష్కరాలని జరుపుకుంటారు. నవగ్రహాల్లో ఒకటైన గురుగ్రహం సంవత్సరానికి ఒకసారి చొప్పున 12 రాశుల్లో తిరుగుతూ ఉంటుంది. చాంద్రమానం ప్రకారం నక్షత్రాలు 27 , తొమ్మిది పాదాలు కలిసి ఒక రాశి ఏర్పడతాయి. గురువు మకర రాశిలో ప్రవేశించినప్పుడు తుంగభద్ర నదికి పుష్కరాలు వస్తాయి. పుష్కరాల సమయంలో బ్రహ్మ , బృహస్పతి , పుష్కరుడు , నదీ దేవతతో పాటు ముక్కోటి దేవతలు ఆ నదీజలంలో కొలువై ఉంటారని ప్రతీతి. ఇక శాస్త్రీయంగా కూడా పుష్కర జలానికి శక్తి ఉంటుంది.

*ప్రత్యేకత గల ఆలయాలు*

కర్నూలు జిల్లాలో తుంగభద్రానది ముందుగా మేళిగనూరు వద్ద రామలింగేశ్వరస్వామి ఆలయాలన్ని తాకి వస్తుంది. స్వామి ఆలయం నదీతీరంలో ఉంది. కోసిగిలో ఆర్డీ‌ఎస్ ఆనకట్ట , అనంతరం మంత్రాలయం మండలంలో రాంపురం రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం , మాధవరం వద్ద నదిలోనే ఓ శివాలయం ఉంది. మంత్రాలయంలో రాఘవేంద్రస్వామి ఆలయాలను తాకుతూ , దిగువన గురజాల ఇసుక రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం మీదుగా కర్నూలు చేరుకుంటుంది. నాగులదిన్నె సమీపంలో సాయిబాబా దేవాలయం ఉంది. తెలంగాణ , కర్నాటక రాష్ట్రాల ప్రజలు ఇక్కడికి చేరుకుని పుణ్యస్నానాలు చేస్తారు. సి.బెళగల్ మండలం సంగాల వద్ద ఈశ్వరాలయం ప్రసిద్ధి.

*వేదవ్యాసుల వారి సంస్కృత మహాభాగవతం*

*అష్టమ స్కంధము - ఎనిమిదవ అధ్యాయము*

*సముద్రమునుండి అమృతము ఉద్భవించుట - శ్రీమహావిష్ణువు మోహినిగ అవతరించుట*

*ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ*
🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉

*8.21 (ఇరువది ఒకటవ శ్లోకము)*

*ధర్మః క్వచిత్తత్ర న భూతసౌహృదం త్యాగః క్వచిత్తత్ర న ముక్తికారణమ్|*

*వీర్యం న పుంసోఽస్త్యజవేగనిష్కృతం న హి ద్వితీయో గుణసంగవర్జితః॥6606॥*

ఒకనియందు ధర్మబుద్ధి గలదు, కాని, వానికి భూతదయలేదు. మరొకనికి త్యాగము ఉండును. కాని, అది మోక్షహేతువు కాకుండెను. ఇంకొకడు బలసంపన్నుడే, కాని, అతడు మృత్యుముఖమునుండి తప్పించుకొనలేడు. గుణాతీతుడు అద్వైతస్థితిలో యున్నవాడితో, నాకేమి పని?

*8.22 (ఇరువది రెండవ శ్లోకము)*

*క్వచిచ్చిరాయుర్న హి శీలమంగలం క్వచిత్తదప్యస్తి న వేద్యమాయుషః|*

*యత్రోభయం కుత్ర చ సోఽప్యమంగలః సుమంగలః కశ్చ న కాంక్షతే హి మామ్॥6607॥*

ఒకడు దీర్ఘాయుష్మంతుడే కాని, వాని సౌశీల్యము శుభప్రదమైనది కాదు. ఒక్కొక్కరియందు ఆ శీలము కూడా ఉంటుంది కాని, వాని ఆయుఃప్రమాణము ఎంతయో తెలియదు. ఈ రెండునూ ఉన్నవాడు అమంగళవేషధారియై యున్నాడు. సకల సద్గుణ సంపన్నుడైనవాడు, నన్ను కోరుటయే లేదు.

*8.23 (ఇరువది మూడవ శ్లోకము)*

*ఏవం విమృశ్యావ్యభిచారిసద్గుణైర్వరం  నిజైకాశ్రయతాగుణాశ్రయమ్|*

*వవ్రే వరం సర్వగుణైరపేక్షితం  రమా ముకుందం నిరపేక్షమీప్సితమ్॥6608॥*

ఇట్లు తర్కించి, చివరకు లక్ష్మీదేవి తాను చిరకాలమునుండి కోరుకొనుచున్న శ్రీహరినే వరించెను. ఏలయన, అతని యందు సకలసద్గుణములను స్థిరముగా భాసిల్లుచుండెను. ప్రాకృతగుణములు అతనిని ఏ మాత్రమూ స్పృశింపవు. అనగా అతడు త్రిగుణాతీతుడు. అణిమాది సిద్ధులు అతనిని కోరుకొనుచున్నను అతడు వాటిని అపేక్షింపడు. వాస్తవముగా లక్ష్మీదేవికి ఏకైక ఆశ్రయుడు ఆ శ్రీహరియే. కనుక ఆమె ఆయననే వరించెను.

*8.24 (ఇరువది నాలుగవ శ్లోకము)*

*తస్యాంసదేశ ఉశతీం నవకంజమాలాం థ మాద్యన్మధువ్రతవరూథగిరోపఘుష్టామ్|*

*తస్థౌ నిధాయ నికటే తదురః స్వధామ  సవ్రీడహాసవికసన్నయనేన యాతా॥6609॥*

లక్ష్మీదేవీ నవవికసిత పద్మమాలను ఆయన మెడలో వేసెను. ఆ మాలచుట్టును మత్తిల్లిన మధుపములు ఝంకారము చేయుచుండెను. ఆ దేవి సిగ్గుతో దరహాసము చేయుచు ప్రేమతో నిండిన చూపులతో తన నివాసస్థానమగు శ్రీహరియొక్క వక్షఃస్థలమును చూచుచు ఆయన సమీపమున నిలబడెను.

*8.25 (ఇరువది ఐదవ శ్లోకము)*

*తస్యాః శ్రియస్త్రిజగతో జనకో జనన్యా వక్షో నివాసమకరోత్పరమం విభూతేః|*

*శ్రీః స్వాః ప్రజాః సకరుణేన నిరీక్షణేన యత్ర స్థితైధయత సాధిపతీంస్త్రిలోకాన్॥6610॥*

జగన్నాథుడైన శ్రీమహావిష్ణువు, జగజ్జనని, సకల సంపదలకు అధిష్ఠాత్రియైన లక్ష్మీదేవికి తన వక్షఃస్థలమే శాశ్వత నివాసస్థానముగా చేసెను. లక్ష్మీ దేవియు అచట విరాజిల్లుచు వాత్సల్యపూర్ణములైన కృపాదృష్టులతో ముల్లోకములను, లోకపాలురను, తన ప్రియమైన ప్రజలను సంపన్నులను గావించెను.

*8.26 (ఇరువది ఆరవ శ్లోకము)*

*శంఖతూర్యమృదంగానాం వాదిత్రాణాం పృథుః స్వనః|*

*దేవానుగానాం సస్త్రీణాం నృత్యతాం గాయతామభూత్॥6611॥*

ఆ సమయమున శంఖారావములు, తూర్యనాదములు, వీణా వేణు మృదంగధ్వనులు మ్రోగెను. గంధర్వులు, అప్సరసలు గానము చేయుచు నృత్యముల నొనర్చిరి.

*8.27 (ఇరువది ఏడవ శ్లోకము)*

*బ్రహ్మరుద్రాంగిరోముఖ్యాః సర్వే విశ్వసృజో విభుమ్|*

*ఈడిరేఽవితథైర్మంత్రైస్తల్లింగైః పుష్పవర్షిణః॥6612॥*

బ్రహ్మదేవుడు, పరమశివుడు, అంగిరసుడు మొదలగు ప్రజాపతులు, పుష్పములను వర్షించుచు భగవానుని గుణములను, స్వరూపమును, లీలలను వర్ణించునట్టి మంత్రముల ద్వారా ఆ స్వామిని ప్రస్తుతించిరి.

*8.28 (ఇరువది ఎనిమిదవ శ్లోకము)*

*శ్రియా విలోకితా దేవాః సప్రజాపతయః ప్రజాః|*

*శీలాదిగుణసంపన్నా లేభిరే నిర్వృతిం పరామ్॥6613॥*

దేవతలు, ప్రజాపతులు, ప్రజలు, మొదలగువారందరును లక్ష్మీదేవి కృపాదృష్టిచే సచ్ఛీలము మున్నగు ఉత్తమ గుణములతో పరమానంద భరితులైరి.

(శ్రీ వేదవ్యాసప్రణీత శ్రీమద్భాగవతమందలి అష్టమస్కంధములోని ఎనిమిదవ అధ్యాయము ఇంకను కొనసాగును)

🙏🙏సర్వం శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు🙏🙏

*పసుమర్తి వేంకట దుర్గా సుబ్రహ్మణ్యం*
7702090319

శబ్ద రూపమైన శక్తి

శబ్ద రూపమైన శక్తికి భాషాపరంగానే లక్షణము తెలియును. భాషను ఎవరూ కనిపెట్టలేదు. శక్తి దాని లక్షణమునుబట్టి దానిని గుర్తించి వాడుకలోనికి ప్రవేశపెట్టారు. ఉదాహరణకు: లం, లంబ, విలంబ, ప్రలంబ, ల అనగా పృధివి అని షోడసి  మంత్రం నుండి ల అక్షరం మునకు పూర్ణ శక్తి చేరిన పృధివి యెక్క లక్ణణముగా ప్రకృతి యని తెలిసినది. విలంబ వి అనే అక్షరముమ చేరి అమితమైన లేక అనగా విశేషమైన అనగా వక నిర్ధిష్టమైన  పదార్ధ లక్షణముగా కాంతి ధాతు పరంగా మారినదని తెలియును. అట్లు మారిన పదార్ధశక్తియైన జీవుడు నారాయణ స్వరూపమైన నీటి తత్వం ప్ర  అనే అక్షరం చేరి ప్రలంబ గా మారినదని శాస్త్రీయంగా పుట్టుక అనగా సమస్త  జీవ  చైతన్య లక్షణముగా తెలిసినది అదియే ఆత్మ యని ఉపనిషత్ సారమైన ప్ర ఙ్ఞానం బ్రహ్మ. ఉపనిషత్ సారమే యీ సమస్త జగత్తుయని ప్రత్యక్ష ప్రమాణంగా తెలియుచున్నది. ఉప నిత్తు మనకు సమీపంలో అనగా ఎంత సమీపంలో అనగా మన ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసముల అంత సమీపమున. దానినినప్రాణాయామం ద్వారా చైతన్యపరచుటే గాయత్రీ మంత్ర సాధన యని యిది యే ప్రలంబ ముష్ఠకంచ ఏవ మత్స్యః కూర్మో వరాహకం, సింహాక్రాంతం మహాక్రాంతం ముద్గరం పల్లవం తధా....సృష్టి చిగిర్చి మార్పుచెందుటకు మూల కారణమని విశ్వమంతా అనగా వామనుని వలె మనకు మహర్షులు  దర్శించి తెలిపారు. అదే మన పోతన భాగవతం ద్వారా తెలిపి యుంటిరి. వేద సారమే భాగవతం. మరుగున పడిన వేద సార విజ్ఞానం సమస్తం భాగవత రూపంలో మనకు అదించియున్నారు. యిప్పుడు కూడా యిది సూక్మంగా తెలియ వలెనన్న సమస్త భాషా పరంగా లేక సాధన అనగా యితిహాస పద్య పఠణ రూపంలో తెలియును. పద్యంలో యున్న అర్ధమును మనసులో సాధన చేయుటయే ఙ్ఞానం.

భక్తుడు-బిచ్చగాడు

👉ఒక ఊళ్ళో గుడి ఎదురుగా కూచుని ఓ గుడ్డి వాడు అడుక్కుంటూ ఉండేవాడు.
చెట్టు నీడనే విశ్రాంతి పొందుతూ కాలక్షేపం చేసేవాడు.
రోజూ ఓ భక్తుడు గుడిని సందర్శించి, తిరిగి వెళ్ళే సమయంలో ఈ బిచ్చగాడి పాత్రలో ఓ నాణెం వేసేవాడు.
ఆ భక్తుడి నడక చప్పుడు, అతడు నాణేన్ని వేసినప్పుడు అయ్యే శబ్దం బిచ్చగాడికి స్పష్టంగా ఎరుకే.
ఈ భక్తుడికి, ఆ భిక్షగాడికి మధ్య ఏదో తెలియని అనుబంధం ఏర్పడింది......

బిచ్చగాడు బాగా ముసలివాడై పోయాడు.
చివరి క్షణాలు సమీపించాయని అతడికి అనిపించింది.
తను అభిమానం పెంచుకున్న ఆ భక్తునితో తన మనసులోని ఆఖరి కోరికను విన్నవించాడు.
తను దేహం చాలించిన తర్వాత, తను నివాసమున్న స్థలం లోనే ఆ దేహాన్ని సమాధి చేయాలని కోరాడు.
భక్తుడు సరేనన్నాడు.
ఆ ఘడియ రానే వచ్చింది.
బిచ్చగాడు తుది శ్వాస విడిచాడు. .....
భక్తుడు అతడడిగిన స్థలంలోనే గొయ్యి తవ్వసాగాడు.
ఆశ్చర్యం ......! దాని నుండి నిధి బయటపడింది.
వెండి, బంగారు నాణేలు దానిలో ఉన్నాయి.
అవన్నీ అతడి సొంతమయ్యాయి.....

మృతి చెందిన బిచ్చగాడు స్వర్గానికి చేరుకున్నాడు.
అక్కడ అతడికి ఈ సంగతి తెలిసింది. జరిగిన దానికి సంతోషపడ్డాడు.
కానీ, ఒక సందేహం అతడిని పీడించింది.

నిధి మీదే కూచున్నాను కానీ జీవితమంతా అడుక్కుంటూ బిచ్చగాడి గానే ఉండిపోయాను.

దారిన పోయే దానయ్య కోటీశ్వరుడు అయ్యాడు. ఏమిటయ్యా ఇది!
అని దేవుణ్ణి ప్రశ్నించాడు. ......
అతడికి దేవుడు సమాధానం చెబుతూ.....నీ జీవితమంతా భగవంతుని సన్నిధిలోనే కూచుని, భగవన్నామాన్నే ఉచ్చరిస్తూ గడిపావు.
అందుకే నీకు స్వర్గప్రాప్తి కలిగింది.
అతడు రోజూ భగవత్సేవ చేస్తూ, నీకు యదా శక్తిగా తనకు చేతనైనంత దానం చేశాడు.
నీ కోరికను తీర్చేందుకు ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకున్నాడు.
అందుకే అతనికి సిరిసంపదలు లభించాయి అన్నాడు దేవుడు.
వ్యక్తి తనలో నిక్షిప్తమైన అనంత చైతన్య శక్తిని గుర్తించలేక దానిని విస్మరించి, గుడ్డి వాడిలా బయటే ఏదో ఉందని పరిభ్రమించడం ఆగాలి.
తప్పక అంతర్ముఖుడు కావాలి!
🤲🤲🤲🤲🙏🙏🙏🙏🙏🙏🤲🤲🤲🤲🤲

నిజమైన ధనవంతుడు

         ఒకసారి రవీంద్రనాథ్ టాగూర్ జపాన్ కు వెళ్ళాడు. ఆయన రాసిన గీతాంజలి పుస్తకం పై ఓ పది రోజుల పాటు రోజూ సాయంత్రం ఆరు నుంచి ఏడు వరకు ప్రసంగించేవాడు. ఆ ప్రసంగం వినడానికి ఓ వృద్ధుడు క్రమం తప్పకుండా వచ్చేవాడు. ప్రసంగం ప్రారంభం కావడానికి చాలా సమయం ముందే అక్కడికి వచ్చేవాడు. రవీంద్రునితో పాటు లేచి వెళ్ళేవాడు. ప్రసంగం అయిన తర్వాత రవీంద్రుని గౌరవంతో రోజా పూలమాలతో సత్కరించేవాడు. ఆయన ప్రవర్తన చాలా సాదాసీదా గా ఉండేది. రవీంద్రుడు చెప్పే ప్రతి మాట శ్రద్ధగా విని జీవితానికి అన్వయించుకోవడానికి ప్రయత్నించేవాడు. ఆయన వేసుకున్న దుస్తులు కూడా చాలా సాధారణంగా ఉండేవి. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే ఆయనకి రవీంద్రుడంటే వల్లమాలిన అభిమానం.

రవీంద్రుడు తన ఉపన్యాసం చాలించిన తర్వాత చాలామంది గౌరవభావంతో ఆయన పాదాలను భక్తితో స్పృశించేవారు. ఆత్మజ్ఞానం మీద ఆయన చేసే ఉపన్యాసాలు వారి జ్ఞాన పరిధిని ఎంత విస్తృతం చేస్తున్నాయో తెలియకుండానే చాలా మంది వినేవారు. ఆయన చెప్పే ప్రతి ఒక్క మాట వారి జీవితానికి అంత విలువైనది. ఈ జ్ఞానం కోసమే శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ సాందీపనీ మహర్షి దగ్గరికీ, శ్రీరామచంద్రుడు తమ కుల గురువైన వశిష్ఠముని దగ్గరికీ వెళ్ళారు.

ఆ ముసలాయన ప్రతి రోజూ రవీంద్రుల ముందు మోకరిల్లేవాడు. ఆయన చివరి ఉపన్యాసం అయిపోయిన తరువాత చాలామంది బంగారు నాణేలు, ధనం, పండ్లు, పూలు ఆయనకు సమర్పించారు. ఆ ముసలాయన మాత్రం చాలా మర్యాద పూర్వకంగా తన ఇంటిని సందర్శించమన్నాడు.

రవీంద్రుల వారు ఇదివరకే ఆయన భక్తికి సంతుష్టులై ఉన్నాడు కాబట్టి ఆ ఆహ్వానాన్ని మన్నించాడు. ఆ ముసలాయన మనస్సు ఆనందంతో పులకించిపోయింది.

టాగూర్ తన సహాయకుడిని పిలిచి ఈ విధంగా అన్నాడు. “ఈ పెద్దాయన చూస్తే ఉద్విగ్న మనస్కుడిలాగా ఉన్నాడు. మన రాక కోసం ఆయన ఎక్కువ ఖర్చు పెట్టకుండా చూసే బాధ్యత నీది. అలాగే వారి పిల్లలకు కూడా 200 యెన్ లు ఇవ్వండి.”

ఆ ముసలాయన సాయంత్రం ఖచ్చితంగా మూడు ముప్పావు అయ్యేసరికి రోల్స్ రాయిస్ కారులో టాగూర్ ఉండే అతిథి గృహం ముందు వాలిపోయాడు. అంతకు మునుపు టాగూర్ నాలుగు గంటలకు వస్తాడని చెప్పి ఉన్నాడు. ఆయన రవీంద్రుని ఆ కార్లో ఎక్కించుకుని ఓ కొండ లాంటి ప్రదేశం పై ఉన్న ఇంద్రభవనం లాంటి పెద్ద భవంతిలోకి తీసుకెళ్ళాడు. వెళ్ళగానే వాచ్‌మాన్ గౌరవంగా తలుపు తీసి నిలబడి సెల్యూట్ చేశాడు. లోపలికి వెళ్ళగానే గౌరవంగా కనిపిస్తున్న చాలామంది పెద్ద మనుషులు ఆయన్ను ఆత్మీయంగా ఆహ్వానించారు. బంగారు సింహాసనం మీద కూర్చోబెట్టారు. బంగారు పాత్రల్లో సుమారు రెండు వందల రకాల వంటలు రుచి చూపించారు. ఆయన కుటుంబమంతా టాగూర్ కు పూజ చేసినట్లు చేసి ఆయన పాదాల దగ్గర ఆసీనులయ్యారు.

రవీంద్రుల వారికి ఇదంతా ఆశ్చర్యంగా ఉంది. ఆ వృద్ధుడితో “మీరు నన్ను ఎక్కడికి తీసుకు వచ్చారు? దయచేసి మీ ఇంటికి తీసుకు వెళ్ళండి. ఈ భవనానికి ఎందుకు తీసుకువచ్చారు?” అన్నాడు.

అప్పుడాయన “ఓ ఋషి వర్యా! ఇదే నా ఇల్లు. ఈ కార్లు, ఈ బంగళా అన్నీ నావే. నీ ముందు మోకరిల్లిన వారు అంతా నా భార్యా, పిల్లలు, కోడళ్ళు, అల్లుళ్ళు, మనుమలు, మనుమరాండ్రు. నాకు రెండు కార్మాగారాలున్నాయి.”

“ఓ అయితే మీరు ఇంత ధనవంతులై ఉండి కూడా నా దగ్గరకు వచ్చేటపుడు అతి సాధారణంగా వచ్చేవారు. ఎందుకో తెలుసుకోవచ్చా?” అనడిగాడు రవీంద్రుడు.

“స్వామీ! భౌతిక సంపదలు నిజమైన వ్యక్తిత్వానికి కొలమానాలు కావు. నాకింత ధనముందని గర్వంగా చెప్పుకోవడం కేవలం మూర్ఖత్వం. ఆ ధనం ఎంత పోసినా ఆత్మానందాన్ని కొనలేము. మనకున్న సంపద ఎప్పుడు ఎలా కరిగిపోతుందే ఎవరికీ తెలియదు. అలాగే ఎల్లప్పుడూ తన సంపాదనలు కాపాడుకోవడానికి ఆలోచిస్తుండేవాడు తన గురించి తాను ఆలోచించడానికి సమయం ఉండదు. ఈ ప్రపంచం దాటితే ఆ సంపదలకు విలువ ఉండదు.”

“అమూల్యమైన ఆత్మాజ్ఞానంతో పోలిస్తే ఈ సంపదలంతా చాలా చిన్నవి. ఈ సంపదలు నాకు కష్టాలు కొనితెచ్చిపెడుతుంటే మీరిచ్చిన జ్ఞానం నాకు అత్యంత సంతోషాన్నిస్తున్నది. నా జీవితమంతా మీకు కృతజ్ఞుడిగా ఉంటాను. ఇప్పటి దాకా సిరిసంపదలే ధ్యేయంగా బతికాను. అవేవీ నాకు సంతోషాన్నివ్వలేదు. మీరు చెప్పిన ప్రతి మాటా నా అజ్ఞాన పొరలను తొలగించాయి.నేను మామూలు దుస్తులు వేసుకుని మీ దగ్గరకు రావడానికి కారణం, జ్ఞాన సముపార్జనలో మీ దగ్గర నేను ఓ యాచకుణ్ణి మాత్రమే అని సూచించడానికే. మీ సమక్షంలో నేను ఎంతో సంతోషంగా ఉన్నాను.”

ఈ మాటలు వినగానే రవీంద్రుల వారి హృదయం ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయింది. కాబట్టి ఎక్కడైతే నిజమైన విద్యకు విలువ ఉంటుందో అక్కడే జీవితానికి గౌరవం ఉంటుంది, సత్పురుషుల బోధనలు ఎక్కడ గౌరవించబడతాయో అక్కడ సిరిసంపదలకు విలువ లేదు.

రవీంద్రుల వారు సంతోషంగా “ఓ మిత్రమా! నీకు సిరిసంపదల కన్నా ఆత్మసాక్షాత్కారం మీదనే మక్కువ ఎక్కువ. నీవు నిజంగా ధనవంతుడవే. నీ లాంటి శిష్యుని కలుసుకున్నందుకు నాకు ఈ రోజు చాలా సంతృప్తిగా ఉంది. నా బోధనలకు సార్థకత చేకూరింది.”

“నేను ఎక్కడికి వెళ్ళినా జనాలు భౌతిక మైన సుఖ సంపదల కోసం అడుగుతూ అమూల్యమైన సమయాన్ని వృధా చేసేవారు. కానీ మీరు తెలివైన వారు. మీరు అడగకపోయినా భగవంతుడు మీకు అన్నీ ఇస్తున్నాడు. మీ జ్ఞాన తృష్ణను తీర్చడానికే నన్ను ఆ భగవంతుడు ఇక్కడికి పంపినట్లున్నాడు.” అని ఆయన దగ్గర సెలవు తీసుకున్నారు.

**********************

*మన్వంతరములు*

హిందూపురాణాల ప్రకారం ఒక మనువు యొక్క పాలనా కాలాన్ని మన్వంతరము అంటారు. ఒక్కొక్క మన్వంతరము 30,84,48,000 సంవత్సరాల పాటు జరుగును. ఒక బ్రహ్మ దినములో 14 మన్వంతరాలు, 15 మన్వంతర రాత్రులు ఉంటాయి. ప్రస్తుతము మనము ఏడవ మన్వంతరములో ఉన్నాము. ప్రతి మన్వంతరము 71 మహాయుగములుగా విభజించబడింది.

భాగవతం అష్టమ స్కంధంలో మన్వంతరాల గురించిన వివరణ ఉంది. ప్రస్తుతం వైవస్వత మన్వంతరంలో 27 మహాయుగాలు గతించి 28వ మహాయుగంలో సత్య, త్రేతా, ద్వాపర యుగాల తరువాత కలియుగం నడుస్తున్నది. ప్రతి మన్వంతరం లోను సప్తర్షులు, ఇంద్రుడు, సురలు మారుతుంటారు. భగవంతుని అవతారాలు కూడా మారుతుంటాయి.

*మన్వంతరముల పేర్లు*

1) స్వాయంభువ మన్వంతరము
2) స్వారోచిష మన్వంతరము
3) ఉత్తమ మన్వంతరము
4) తామస మన్వంతరము
5) రైవత మన్వంతరము
6) చాక్షుష మన్వంతరము
7) వైవస్వత (ప్రస్తుత) మన్వంతరము
8) సూర్య సావర్ణిక మనవు మన్వంతరము
9) దక్షసావర్ణి మన్వంతరము
10) బ్రహ్మసావర్ణి మన్వంతరము
11) ధర్మసావర్ణి మన్వంతరము
12) భద్రసావర్ణి మన్వంతరము
13) దేవసావర్ణి మన్వంతరము
14) ఇంద్రసావర్ణి మన్వంతరము

*పసుమర్తి వేంకట దుర్గా సుబ్రహ్మణ్యం*
***********************

రామాయణమ్ .22

.
గౌతమ మహర్షి ఆతిధ్యం స్వీకరించిన పిదప విశ్వామిత్ర మహర్షి ఈశాన్యదిక్కుగా ప్రయాణమయినాడు.
 అన్నదమ్ములిరువురూ ఆయనను అనుసరించినారు.
.
జనకుడి యజ్ఞ శాల ప్రవేశించారు మహర్షి!.
.
మహాత్ముడు అయిన విశ్వామిత్ర మహర్షి రాక తెలిసికొని జనకమహారాజు తన పురోహితుడైన శతానందులవారిని వెంట నిడుకొని అతిశీఘ్రముగా ఆయన వద్దకు చేరి అర్ఘ్యపాద్యాదులొసగి ఆ మహానుభావుని తగురీతిని సత్కరించి అంజలి ఘటించి నిలుచున్నాడు.
.
జనకుడిని యజ్ఞము ఏవిధముగా జరుగుతున్నదో అడిగి తెలుసుకున్నారు మహర్షి.
.
అప్పుడు జనకుడి మదిలో ఒక ఉత్సాహమేర్పడి ,
మహర్షివెంట ఉన్న ధనుర్ధారులైన రాకుమారులెవరో తెలుసుకోవాలని కోరిక కలిగింది.
.
మహర్షీ వీరిరువురూ ఎవరు?
పద్మపత్రాల వంటి కన్నులు,
అశ్వినీ దేవతల సౌందర్యం,
దేవతాసమానపరాక్రమము,
గజ సింహ సమానమయిన నడక ,
చూడగానే దేవతలవలే కనపడే ఈ బాలురెవ్వరు?
 ఎవరివారు? నీతో కాలి నడకనే ఇచ్చటికి వచ్చినారెందుకు?
.
 జనకుడి ప్రశ్నల పరంపరకు చిరునవ్వుతో మహర్షి ఇలా సమాధాన మిచ్చారు.
.
వీరు అయోధ్యా పురాధీశుడు దశరధమహారాజు కుమారులు రామలక్ష్మణులు! ..... అని చెప్పి!.
.
తాటకద్రుంచి వైచి యతిదర్పితుడైన సుబాహుసాయకోత్పాటితు చేసి
గీటడిచి ధర్మ మెలర్పన్ అహల్య శాపముచ్ఛాటన
మొందజేసి కడు సమ్మద మారగ నీగృహంబునం
జాటగనున్న శంకరుని చాపము జూడగ వచ్చిరి ఏర్పడన్
.
తాటకను చంపినవారు వీరే ,
సుబాహుడిని మృత్యువు కౌగిటిలోకి తోసినది వీరే ,
అహల్య శాపవిమోచనము గావించినవారు వీరే !
నీ ఇంట వున్న శివధనుస్సును చూడటానికి ఇప్పుడు ఇక్జడికి వచ్చారు.
.
ఇది వింటున్న శతానందులవారు ఆనందంతో ఎగిరి గంతువేసి ఏమిటి మహర్షీ? మా అమ్మ అహల్యకు శాపవిమోచనమయినదా ? అని ఆత్రుతతో ప్రశ్నించాడు.
.
శతానందులవారు అహల్యాగౌతముల కుమారుడు.
.
N.B..
పై పద్యం భాస్కర రామాయణంలోనిది
.

జానకిరామారావు వూటుకూరు గారి
సౌజన్యం తో ....

*ధర్మధ్వజం*
హిందు చైతన్య వేదిక

**********************

*వేదవ్యాసులవారి సంస్కృత మహాభాగవతం*

*ప్రథమ స్కంధము-రెండవ అధ్యాయము*

*భగవత్తత్త్వము మరియు భక్తియుత సేవ*

*ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ*
🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉

*2.1 (మొదటి శ్లోకము)*

*వ్యాస ఉవాచ*

*ఇతి సంప్రశ్నసంహృష్టో విప్రాణాం రౌమహర్షిణిః|*

*ప్రతిపూజ్య వచస్తేషాం ప్రవక్తుముపచక్రమే॥*

రోమహర్షణుని సుతుడైన ఉగ్రశ్రవుడు (సూతగోస్వామి) బ్రాహ్మణుల ఉత్తమ ప్రశ్నలచే పూర్ణసంతుష్టి నొందినవాడై వారికి కృతజ్ఞతలు తెలిపే ప్రత్యుత్తరము నొసగ ఉద్యుక్తుడయ్యెను.

*2.2 (రెండవ శ్లోకము)*

*సూత ఉవాచ*

*యం ప్రవ్రజన్తమను పేతమ పేతకృత్యం ద్వైపాయనో విరహకాతర ఆజుహావ|*

*పుత్రేతి తన్మయతయా తరవోఽభినేదుస్తం సర్వభూతహృదయం మునిమానతోఽస్మి॥*

శ్రీల సూతగోస్వామి పలికెను: సర్వుల హృదయములలోనికి చేరగలిగిన మహామునియైన శుకదేవగోస్వామికి నా గౌరవపూర్వక వందనములు. ఉపనయస సంస్కారమును గాని లేదా ఉన్నత కులస్థులు పాటించునటువంటి పవిత్రీకరణవిధానములను గాని అనుసరింపక  సన్న్యాసమును స్వీకరించుటకై  అతడు గృహమును వీడినప్పుడు తండ్రియైన వ్యాసదేవుఢు "హా! పుత్రా!" అని విరహకాతరుడై పలికియుండెను. అదే విరహభావములో మునిగిన వృక్షములు అంతట ఆ బాధాతప్తుడైన తండ్రికి ప్రతిధ్వానముతో ప్రత్యుత్తర మిచ్చినవి.

*2.3 (మూడవ శ్లోకము)*

*యః స్వానుభావమఖిల శ్రుతిసారమేకమధ్యాత్మ దీపమతితితీర్హతాం తమోఽన్ధమ్|*

*సంసారిణాం కరుణయాహ పురాణగుహ్యం*
*తం వ్యాస సూనుముపయామి గురుం మునీనామ్॥*

వ్యాసదేవుని తనయుడును, మునులందరికి గురువర్యుడును అగు శ్రీశుకదేవగోస్వామికి నా గౌరవపూర్వక వందనములు. అంధకారబంధురమైన సంసారమును తరించుటకు తీవ్రయత్నము సలిపెడి సంసారుల యెడ స్వయముగా అనుభూతమొనర్చుకొనిన పిమ్మట పలికియుండెను.

*2.4 (నాల్గవ శ్లోకము)*

*నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమమ్|*

*దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయమూదీరయేత్॥*

జయమును సాధించుటకు ఏకైక మార్గమైన శ్రీమద్భాగవతమును పఠించుటకు మొదట దేవదేవుడైన నరనారాయణ ఋషికి, చదువుల తల్లి సరస్వతీదేవికి, గ్రంథకర్తయైన శ్రీల వ్యాసదేవునికి ప్రతియొక్కరు గౌరవపూర్వక వందనముల నర్పించవలెను.

*2.5 (ఐదవ శ్లోకము)*

*మునయః సాధు పృష్టోఽహం భవద్భిర్లోకమంగళమ్|*

*యత్కృతః కృష్ణసంప్రశ్నో యేనాత్మా సుప్రసీదతి॥*

ఓ మునులారా! యోగ్యములైన ప్రశ్నలు నన్ను అడిగారు. కృష్ణపరములుగా నుండి జగన్మంగళమునకు సంబంధించినవి కనుక శ్రేష్ఠములై యున్నవి. అటువంటి ప్రశ్నలే వాస్తవమునకు ఆత్మను సంపూర్ణముగా సుప్రసన్నము చేయసమర్ధమైనది.


*2.6 (ఆరవ శ్లోకము)*

*స వై పుంసాం పరో ధర్మో యతో భక్తిరధోక్షజే|*

*అ హైతుక్యప్రతిహతా యయాత్మా సుప్రసీదతి॥*

అధోక్షజుడైన శ్రీకృష్ణభగవానుని యెడ ప్రేమపూర్వకమైన భక్తియుత సేవను కలిగింపజేయునదే మానవుల పరమధర్మమై యున్నది. ఆత్మ యొక్క పూర్ణసంతృప్తి కొరకు అట్టి భక్తియుతసేవ నిర్హేతుకము మరియు అవరోధరహితముగా ఉంటుంది.


*2.7 (ఏడవ శ్లోకము)*

*వాసుదేవే భగవతి భక్తియోగః ప్రయోజితః|*

*జనయత్యాశు వైరాగ్యం జ్ఞానం చ యదహైతుకమ్॥*

దేవదేవుడైన శ్రీకృష్ణునకు భక్తియుతసేవ చేయుటద్వారా మనుష్యుడు తొందరగా నిర్హేతుకమైన జ్ఞానమును, జగమునుండి వైరాగ్యము పొందుచున్నాడు.

*2.8 (ఎనిమిదవ శ్లోకము)*

*ధర్మః స్వనుష్ఠితః పుంసాం విష్వక్సేనకథాసు యః|*

*నోత్సాదయేద్యది రతిం శ్రమ ఏవ హి కేవలమ్॥*

తన నిజస్థితి ననుసరించి మనుజుడు చేయు విద్యుక్తధర్మ నిర్వహణము దేవదేవుని కథలయందు అతనికి అనురక్తిని కలిగించనిచో అది కేవలము శ్రమ మాత్రమే అవుతుంది.

*2.9 (తొమ్మిదవ శ్లోకము)*

*ధర్మస్య హ్యాపవర్గస్య నార్థోఽర్థాయోపకల్పతే|*

*నార్థస్య ధర్మైకాస్తస్య కామో లాభాయ హి స్మృతః॥*

విద్యుక్తధర్మములన్నియును నిశ్చయముగా చరమమైన మోక్షము కొరకే ఉద్దేశింపబడినవి. వాటినెన్నడును భౌతికలాభము కొరకై నిర్వహింపరాదు. అంతమాత్రమే కాకుండా మహామునుల నిర్ణయము ప్రకారము పరమధర్మమునందు విముక్తుడైనవాడు. భౌతికలాభము నెప్పుడును ఇంద్రియభోగమునకై వినియోగింపరాదు.

*2.10 (పదవ శ్లోకము)*

*కామస్య నేంద్రియప్రీతిర్లాభో జీవేత యావతా|*

*జీవస్య తత్త్వజిజ్ఞాసా నార్థో యశ్చేహ కర్మభిః॥*

జీవితములో కోరికలెన్నడును ఇంద్రియభోగముల కోసం కేంద్రీకృతమై ఉండరాదు. మానవుడు పరతత్త్వమును గూర్చి విచారణము సలుపుటకే ఉద్దేశింపబడి ఉన్నందున కేవలము ఆరోగ్యప్రదమైన జీవనము కోసం కోరికలను కలిగి ఉండవలెను. అంతకు మించి కర్మల లక్ష్యము వేరొకటి కాకూడదు.

*2.11 (పదకొండవ శ్లోకము)*

*వదన్తి తత్తత్త్వవిదస్తత్వం యజ్ జ్ఞానమద్వయమ్|*

*బ్రహ్మేతి పరమాత్మేతి భగవానితి శబ్ద్యతే॥*

పరతత్త్వము తెలిసిన తత్త్వవిదులు అట్టి అద్యయతత్త్వమును బ్రహ్మము, పరమాత్మ లేదా భగవానుడని పిలుతురు.

*2.12 (పన్నెండవ శ్లోకము)*

*తచ్ఛ్రద్దధానా మునయో జ్ఞానవైరాగ్యయుక్తయా|*

*పశ్యన్త్యాత్మని చాత్మానం భక్త్యా శ్రుతగృహీతయా॥*

జిజ్ఞాసువైనవాడు లేదా ముని జ్ఞానవైరాగ్యయుక్తుడై వేదాంతశృతి ద్వారా తాను శ్రవణము చేసియున్న విధముగా భక్తియుతసేవను గావించుచు పరతత్త్వమును అనుభూతమొనర్చుకొనగలుగును.

*2.13 (పదమూడవ శ్లోకము)*

*అతః పుంభిర్ధ్విజశ్రేష్ఠా వర్ణాశ్రమవిభాగశః |*

*స్వనుష్ఠితస్య ధర్మస్య సంసిద్ధి ర్హరితోషణమ్॥*

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! కనుకనే శ్రీకృష్ణభగవానునికి ముదమును గూర్చుటయే వర్ణాశ్రమపద్ధతి ననుసరించి మనుజుడు తన స్వధర్మమునకు నిర్దేశింపబడిన కర్మలను ఒనరింఛుట ద్వారా సాధించెడి అత్యున్నత పూర్ణత్వమని నిర్ణయింపబడినది.

*2.14 (పదునాల్గవ  శ్లోకము)*

*తస్మాదేకేన మనసా భగవాన్ సాత్వతాం పతిః*

*శ్రోతవ్యః కీర్తితవ్యశ్చ ధ్యేయః పూజ్యశ్చ నిత్యదా॥*
కనుక ప్రతియొక్కరును ఏకైకలక్ష్యముతో సాత్వతాంపతియైన శ్రీకృష్ణ భగవానుని గూర్చిన శ్రవణము, కీర్తనము, స్మరణము, పూజనములందు ఎల్లప్పుడు నియిక్తులు కావలెను.


*2.15 (పదిహేనవ శ్లోకము)*

*యదనుధ్యాసినా యుక్తాః కర్మగ్రంథినిబంధనమ్|*

*ఛిన్దన్తి కోవిదాస్తస్య కో న కుర్యాత్కథారితమ్॥*

బుద్ధిమంతులైనవారు శ్రీకృష్ణుని  స్మరణమను దివ్యఖడ్గమును చేబూని కర్మగ్రంథిని త్రెంపివేయుచున్నారు. కనుక ఎవరు  ఆ దేవదేవుని కథల యందు శ్రద్ధను కనబరచకుందురు? (శ్రద్ధ కనబరచుదురు అని అర్థము).

*2.16 (పదునారవ శ్లోకము)*

*శుశ్రూషోః శ్రద్దధానస్య వాసూదేవకథారుచిః|*

*స్యాన్మహత్సేవయా విప్రాః పుణ్యతీర్థనిషేవణాత్॥*

ఓ విప్రులారా! సర్వపాపదూరులైనటువంటి మహాభక్తులకు సేవను గూర్చుట ద్వారా గొప్ప సేవ ఒనరింపబడుచున్నది. అట్టి సేవ ద్వారా మనుజునికి వాసుదేవుని కథలను శ్రవణము చేయుట యందు రుచి ఉత్పన్నమగుచున్నది.


*2.17 (పదిహేడవ శ్లోకము)*

*శృణ్వతాం స్వకథాః కృష్ణః  పుణ్యశ్రవణ కీర్తనః|*

*హృద్యస్తఃస్థో హ్యభద్రాణి విధునోతి సుహృత్సతామ్॥*

పరమాత్మగా సర్వజీవ హృదయములలో నిలిచినవాడును, శ్రద్ధావంతులైన భక్తుల శ్రేయోభిలాషియును అగు శ్రీకృష్ణభగవానుడు చక్కగా శ్రవణకీర్తనములు జరిగినపుడు పుణ్యప్రదములైన తన దివ్యలీలాకథల యెడ శ్రవణోత్సాహమును పెంపొందించుకొనిన భక్తుని హృదయము నుండి భౌతికసుఖాభాలాషను తొలగించివేయుచున్నాడు.


*2.18 (పదునెనిమిదవ శ్లోకము)*

*నష్ట ప్రాయేష్వభద్రేషు నిత్యం భాగవత సేవయా|*

*భగవత్యుత్తమశ్లోకే భక్తిర్భవతి నైష్ఠికీ॥*

నిత్యము తానొనరించునటువంటి శ్రీమద్భాగవతోపదేశముల శ్రవణము,శుద్ధభక్తుల సేవనము ద్వారా హృదయమునందలి అభద్రములన్నియును దాదాపు సంపూర్ణముగా నశించిపోయి ఉత్తమ శ్లోకుడైన శ్రీకృష్ణభగవానుని యెడ అకుంఠితమైన ప్రేమయుతసేవ స్థాపితము కాగలదు.

*2.19 (పందొమ్మిదవ శ్లోకము)*

*తదా రజస్తమోభావాః కామలోభాదయశ్చ యే|*

*చేత ఏతైరనావిద్ధం స్థితం సత్త్వే ప్రసీదతి॥*

నిక్షేపరహితమైన ప్రేమయుతసేవ హృదయమునందు సుస్థిరమైనంతనే రజస్తమోగుణ ఫలములైన కామక్రోధ లోభములు హృదయమునుంఢి అదృశ్యమగును. అంతట భక్తుడు సత్త్వగుణమునందు స్థితిని పొంది సంపూర్ణముగా ప్రసన్నుడగును.

*2.20 (ఇరువదవ శ్లోకం)*

*ఏవం ప్రసన్నమనసో భగవద్భక్తి యోగతః*

*భగవత్తత్త్వవిజ్ఞానం ముక్తసంగస్య జాయతే*

ఈ విధముగా శుద్ధసత్త్వము నందు స్థితుడై శ్రీకృష్ణభగవానుని భక్తియుతసేవ ద్వారా ప్రసన్నమైన మనస్సును పొందెడి మనుజుడు సమస్త   భౌతికసంగత్వము నుండి ముక్తినొందిన స్థితిలో వాస్తవమైన భగవత్తత్త్వ విజ్ఞానమును పొందగలడు.

*2.21 (ఇరవై ఒకటవ శ్లోకము)*

*భిద్యతే హృదయగ్రంథిశ్ఛిద్యన్తే  సర్వసంశయాః|*

*క్షీయన్తే దాస్య కర్మాణి దృష్ట ఏవాత్మనీశ్వరే॥*

ఈ విధముగా హృదయగ్రంథి త్రెంపివేయబడి సర్వసంశయములు సమూలముగా నశించును. అటుపిమ్మట ఆత్మను ప్రభువుగా దర్శించినంతనే కామ్యకర్మపరంపర పరిసమాప్తి నొందును.

*2.22 (ఇరువది రెండవ శ్లోకము)*

*అతో వై కవయో నిత్యం భక్తిం పరమయా ముదా|*

*వాసుదేవే భగవతి కుర్వన్త్యాత్మప్రసాదనీమ్॥*

కనుకనే అనంతకాలము నుండి పరమభక్తులైనవారు ఆత్మకు ప్రసన్నతను గూర్చునదైనందున దేవదేవుడైన శ్రీకృష్ణుని భక్తియుతసేవను నిశ్చయముగా అత్యంత ముదముతో గావించుచున్నారు.

*2.23 (ఇరువది మూడవ శ్లోకము)*

*సత్త్వం రజస్తమ ఇతి ప్రకృతేర్గుణాస్తైర్ యుక్తః పరః పురుష ఏక ఇహాస్య ధత్తే|*

*స్థిత్యాదయే హరివిరించిహరేతి సంజ్ఞాః*
*శ్రేయాంపి తత్ర ఖలు సత్త్వతనోర్నృణాం స్యుః॥*

దివ్యుడైన పరమపురుషుడు ప్రకృతి త్రిగుణములైన సత్త్వగుణము, రజోగుణము, తమోగుణములతో పరోక్షముగా సంగత్వమును కలిగియున్నాడు. భౌతికజగత్తు యొక్క సృష్టి స్థితి లయముల కొరకు ఆతడు బ్రహ్మ విష్ణువు మహేశ్వరులనెడి గుణావతారములను స్వీకరించుచున్నాడు. ఈ మూడింటిలో సత్త్వగుణరూపమైన విష్ణువు నుండి సమస్త మానవులు పరమశ్రేయమును పొందగలరు.

*2.24 (ఇరువది నాల్గవ శ్లోకము)*

*పార్థివాద్దారుణో ధూమస్తస్మాదగ్నిస్త్రయీమయః|*

*తామసస్తు రజస్తస్మాత్సత్త్వం యద్బ్రహ్మదర్శనమ్॥*

దారువు భూమి యొక్క రూపాంతరమైనను, ధూమము దారువు కన్నను శ్రేష్ఠమైనది. కాని యజ్ఞము ద్వారా ఉన్నతజ్ఞాన సముపార్జనము జరుగును గనుక అగ్నియనునది ధూమము కన్నను శ్రేష్ఠమైనది. అదేవిధముగా రజోగుణము తమోగుణము కన్నను శ్రేష్ఠమైనను,సత్త్వగుణముచే పరతత్త్వానుభవమును పొందు స్థితికి మనుజుడు చేరును గనుక సత్త్వగుణము రజోగుణము కన్నను శ్రేష్ఠమై యున్నది.


*2.25 (ఇరువది ఐదవ శ్లోకము)*

*భేజిరే మునయోఽథాగ్రే భగవన్తమధోక్షజమ్|*

*సత్త్వం విశుద్ధం క్షేమాయ కల్పన్తే యేఽను తానిహ॥*

ప్రకృతి త్రిగుణములకు పరుడైనందునే అధోక్షజుడైన శ్రీకృష్ణుని పూర్వము మహామునులు  భక్తియుతసేవతో అర్చించిరి. భౌతికబంధముల నుండి ముక్తిని పొంది దివ్యలాభమును పొందు నుద్దేశ్యముతోనే వారు ఆ దేవదేవుని ఆరాధించిరి. అట్టి ప్రామాణికుల ననుసరించువారు కూడ భౌతికజగము నుండి ముక్తిని పొందుటకు అర్హులగుచున్నారు.

*2.26 (ఇరువదిఆరవ శ్లోకము)*

*ముముక్షవో ఘోరరూపాన్ హిత్వా భూతపతీనథ|*

*నారాయణకలాః శాన్తా భజన్తి హ్యనసూయవః॥*

ముక్తిని పొందుట యందు శ్రద్ధావంతులైనవారు నిశ్చయముగా అసూయరహితులై సర్వులను గౌరవింతురు. అయినను వారు ఘోరములైన వివిధ దేవతారూపములను నిరసించి విష్ణువు మరియు అతని ప్రధానాంశముల శాంతరూపములనే అర్చింతురు.

*2.27 (ఇరువది ఏడవ శ్లోకము)*

*రజస్తమఃప్రకృతయః సమశీలా భజన్తి వై|*

*పితృభూతప్రజేశాదీన్ శ్రియైశ్వర్యప్రజేస్సవః॥*

రజోగుణమునందు మరియు తమోగుణమునందు స్థితిని కలిగినవారు స్త్రీసాంగత్యము, ఐశ్వర్యము, అధికారము, సంతానమాది భౌతికలాభమును పొందగోరినవారై నందున పితృదేవతలను, ఇతర జీవులను, లోకపాలనా వ్యవహారములను గాంచెడి దేవతలను అర్చింతురు.

*2.28 (ఇరువది ఎనిమిదివ      శ్లోకము)*

*వాసుదేవపరా వేదా వాసుదేవపరా మఖాః|*

*వాసుదేవపరా యోగా వాసుదేవపరాః క్రియాః॥*

*2.29 (ఇరువది తొమ్మిదవ శ్లోకము)*

*వాసుదేవపరం జ్ఞానం వాసుదేవపరం తపః*

*వాసుదేవపరో ధర్మో వాసుదేవపరా గతిః॥*

శాస్త్రములందలి జ్ఞానము యొక్క పరమలక్ష్యము శ్రీకృష్ణభగవానుడై యున్నాడు. యజ్ఞాచరణ ప్రయోజనము ఆ దేవదేవుడైన శ్రీకృష్ణుని సంతృప్తిపరచుటయే. ఆ ఆదిదేవుని అనుభూతమొనర్చుకొనుటకే యోగము ఉద్దేశింపబడినది. కామ్యకర్మఫలము లన్నియును అంత్యమున అతని చేతనే అనుగ్రహింపబడుచున్నవి. దివ్యజ్ఞానమనగా అతడే. సర్వవిధములైన తీవ్ర తపస్సులు అతనిని తెలిసికొనుట కొరకే నిర్వహింపబడును. ఆ ఆదిదేవుడైన శ్రీకృష్ణునికి భక్తియుతసేవను గూర్చుటయే పరమధర్మమై యున్నది. దేవదేవుడైన అతడే మానవజన్మ యొక్క పరమగతియై యున్నాడు.


*2.30 (ముప్పదవ శ్లోకము)*

*స ఏవేదం ససర్జాగ్రే భగవానాత్మ  మాయయా*

*సదసద్రూపయా చాసౌ గుణమయాగుణో విభుః॥*

సృష్ట్యారంభమున దేవదేవుడైన వాసుదేవుడు తన దివ్యమైన ఆధ్యాత్మికస్థితి యందు నిలిచియుండి ఆంతరంగికశక్తి ద్వారా సథ్, అసత్తులను సృష్టించెను.

*2.31 (ముప్పది ఒకటవ శ్లోకం)*

*తయో విలసితేష్వేషు గుణేషు గుణవానివ|*

*అన్తఃప్రవిష్ట  ఆభాతి విజ్ఞానేన విజృంభితః॥*

భౌతిక జగమును సృష్టించిన పిమ్మట భగవానూడైన వాసుదేవుడు తన విస్తారము ద్వారా దాని యందు ప్రవేశించును. ప్రకృతిజన్య త్రిగుణములను గూడియున్నను, సాధారణ వ్యక్తజీవులలో ఒకనిగా గోచరించినను ఆ దేవదేవుడు సదా తన దివ్యస్థితిని గూర్చిన సంపూర్ణ జ్ఞానమును కలిగియుండును.

*2.32 (ముప్పది రెండవ శ్లోకము)*

*యథా హ్యవహితో వహ్నిర్దారుష్వేకః స్వయోనిషు|*

*నానేవ భాతి విశ్వాత్మా భూతేషు చ తథా పుమాన్*

అగ్ని దారువు నందంతటను వ్యాపించినట్లుగా దేవదేవుడైన వాసుదేవుడు పరమాత్మునిగా సమస్తము నందును వ్యాపించి యుండును. కనకనే అద్వితీయుడైనను ఆ భగవానుడు బహురూపునిగా గోచరించును.

*2.33 (ముప్పది మూడవ శ్లోకము)*

*అసౌ గుణమయైర్భా వైర్భూతసూక్ష్మేంద్రియాత్మభిః|*

*స్వనిర్మి తేషు నిర్విష్టో భుంక్తే భూతేషు తద్గుణాన్*

పరమాత్ముడు భౌతికప్రకృతి యొక్క త్రిగుణములచే ప్రభావితులైన జీవుల దేహములందు ప్రవేశించి, వారు తమ సూక్ష్మ మనస్సు ద్వారా త్రిగుణ ప్రభావమును అనుభవించునట్లుగా చేయుచున్నాడు.


*2.34 (ముప్పది నాలుగవ శ్లోకము)*

*భావయత్యేష సత్త్వేన లోకాన్ వై లోకభావనః|*

*లీలావతారానురతో దేవతిర్యఙ్నరాదిషు॥*

ఈ విధముగా జగన్నాథుడైన శ్రీకృష్ణుడు దేవతలు, మినవులు, జంతువులు మున్నగు జీవులతో నిండియున్న సర్వలోకములను     పోషించుచుండును. శుద్ధ సత్త్వమునందు స్థితులైనట్టి వారలను ఉద్ధరించుటకు అతడు అవతారములను దాల్చి పెక్కులీలలను గావించును.

*శ్రీమధ్భాగవతము నందలి "భగవత్తత్త్వము మరియు భక్తియుతసేవ" అను ప్రథమస్కంధములోని ద్వితీయాధ్యాయము సమాప్తము*

🙏🙏సర్వం శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు🙏🙏

*పసుమర్తి వెంకట దుర్గా సుబ్రహ్మణ్యం*
**********************