*భృగువారం 11 సెప్టెంబర్ 2026*
**శ్రీమద్భాగవతం - 46/48*🙏
*ఉద్ధవగీత పరిసమాప్తి – త్రివిధ యోగాలు, భిక్షుగీత & అర్చనా విధి**
ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ!
ఏకాదశ స్కంధంలోని మరికొన్ని ముఖ్య విషయాలు ఈరోజు తెలుసుకుని తరిద్దాం రండి.
**1. కర్మ, జ్ఞాన, భక్తి యోగాలు – త్రివిధ మార్గాలు**
శ్రీకృష్ణుడు మోక్ష సాధనకు మూడు ప్రధాన మార్గాలను స్పష్టంగా వివరించాడు:
* **జ్ఞానయోగం:** ప్రాపంచిక విషయాలపై పరిపూర్ణ వైరాగ్యం కలిగి, కర్మలను త్యజించగల సామర్థ్యం ఉన్నవారికి జ్ఞానయోగం శ్రేష్ఠమైనది.
* **కర్మయోగం:** సంసార కోరికలు పూర్తిగా నశించని వారు, ఫలాపేక్ష లేకుండా భగవదర్పణ బుద్ధితో శాస్త్రోక్త కర్మలను ఆచరిస్తూ చిత్తశుద్ధి పొందడానికి కర్మయోగం ఉపకరిస్తుంది.
* **భక్తియోగం:** భగవత్కథలను వినడం వల్ల శ్రద్ధ పెరిగి, కోరికలను పూర్తిగా వదలలేకపోయినా, వాటి పట్ల విరక్తి భావన ఉంటూ భగవంతుని నామరూపాలను ఆశ్రయించేవారికి **భక్తియోగం అత్యంత సులభమైన, శ్రేష్ఠమైన మార్గం**. భక్తి నిండిన హృదయంలో కామక్రోధాలు క్షణంలో నశిస్తాయి. ఇది మనం ఆచరించగలం.
ఈ మానవశరీరము అత్యంత దుర్లభము. స్వర్గవాసులైన దేవతలు, నరకములో ఉన్నవారు ఈ మనుష్యదేహమునే కోరుకొందురు. ఇది జ్ఞానమార్గమునకు, భక్తిమార్గమునకు పరమసాధనము. స్వర్గమునందున్న వారికి, నరకమునందు ఉన్నవారికి భగవత్ప్రాప్తి కలుగదు, కేవలం మానవ జన్మతోనే భగవత్ప్రాప్తి సాధ్యం.
**2. సాంఖ్య తత్త్వ విచారణ & ప్రకృతి-పురుష భేదం**
సృష్టి తత్త్వాన్ని వివరించే సాంఖ్య శాస్త్రం గురించి ఉద్ధవుని సందేహాలను పరమాత్మ నివృత్తి చేశాడు:
* ఈ సృష్టి 24 తత్త్వాల సమ్మేళనం (ప్రకృతి, మహత్తత్త్వం, అహంకారం, పంచతన్మాత్రలు, పంచమహాభూతాలు, ఏకాదశేంద్రియాలు).
* **పురుషుడు (ఆత్మ):** మార్పులేనివాడు, జ్ఞానస్వరూపుడు, నిత్యుడు.
* **ప్రకృతి (దేహం):** గుణాల చేత మార్పులకు లోనయ్యేది, నశించేది.
* దేహం పుడుతుంది, పెరుగుతుంది, నశిస్తుంది. కానీ ఆత్మ వీటన్నింటికీ అతీతంగా కేవలం సాక్షిగా మాత్రమే ఉంటుంది. ఈ వివేకమే మోక్ష సాధనం.
**3. భిక్షుగీత – అవంతి బ్రాహ్మణుని పరమ సహనశీలత**
మనస్సును నిగ్రహించడం ఎలాగో వివరించడానికి శ్రీకృష్ణుడు **అవంతి దేశపు బ్రాహ్మణుని చరిత్రను (భిక్షుగీత)** ఉపదేశించాడు:
* పూర్వం అవంతి నగరంలో ఒక మహా ధనవంతుడైన బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అత్యంత పిసినారి, దుర్మార్గుడు, కూడబెట్టడమే కానీ, ఇంకొకరికి, కనీసం సొంతవారికి కూడా పెట్టింది లేదు. దాంతో బంధువులు, భార్యాబిడ్డలు, సేవకులు అందరూ అతనిని అసహ్యించుకున్నారు.
* ఆ డబ్బుతో పంచ మహా యజ్ఞాలు చేయకపోవడం వల్ల కాలక్రమంలో దైవవశాత్తు దొంగల వల్ల, బంధువుల వల్ల, రాజదండనల వల్ల అతని సమస్త సంపద నాశనమైంది.
* ఉన్నప్పుడు ఎన్నడూ ఎవడికీ పెట్టింది లేదు కనుక ఎవరూ ఆదరించలేదు. అలా సకల సంపదలు పోవడం వల్ల ఎంతో కాలం దుఃఖించి, దుఃఖించి చివరకు సంసారం మీదనే విరక్తి కలిగింది.
* దేవతలు కూడా కోరుకొనే మానవజన్మను, అందునా బ్రాహ్మణోత్తమ జన్మను పొందియు, డబ్బు మీద వ్యామోహంతో నా వయసుని, జన్మను వృథా చేసుకున్నాను. ఇప్పుడు వృద్ధుడిని అయ్యాను, ఇకపై అయినా తపస్సు చేత నా జీవితం సార్థకం చేసుకుంటాను అని అహంకార మమకారాలు, రాగ ద్వేషాలు త్యజించి నిర్మల చిత్తంతో సన్యాసిగా మారి, తనను ఎవరూ గుర్తించని రూపంతో ఊరూరా తిరుగుతూ భిక్షాటనతో జీవింపసాగాడు.
* **దుష్టుల వేధింపులు:** మూడు కాళ్ళ ముసలి అయి, అవధూతలా తిరిగే ఆయన్ని దుర్మార్గులు పిచ్చివాడని ఎగతాళి చేస్తూ, కొట్టేవారు; చేతిలోని దండాన్ని, పాత్రను లాక్కునేవారు; ఆయనపై ఉమ్మివేస్తూ, మలమూత్రాలు చల్లుతూ చిత్రహింసలు పెట్టేవారు.
* **అవంతి బ్రాహ్మణుని గీతం:** అటువంటి ఘోరమైన అవమానాలను అనుభవిస్తూ కూడా ఆ బ్రాహ్మణుడు ఏమాత్రం చలించక, ప్రశాంతంగా ఇలా పాడుకున్నాడు:
**"నాయం జనో మే సుఖదుఃఖహేతుర్న దేవతాత్మా గ్రహకర్మకాలాః |**
**మనః పరం కారణమామనంతి సంసారచక్రం పరివర్తయేద్యత్ ||"**
*"నా సుఖదుఃఖాలకు ఈ జనులు కారణం కాదు, దేవతలు కారు, నా శరీరమూ కాదు, గ్రహాలూ కావు, నా పూర్వకర్మలూ కావు, కాలమూ కారణం కాదు... కేవలం నా **'మనస్సు'** మాత్రమే వీటన్నింటికీ మూలకారణం! మనస్సే సంసార చక్రాన్ని తిప్పుతోంది."*
* అని ఇతరులను నిందించడం మాని, మనస్సును భగవంతుని యందు స్థిరం చేసి ఆ బ్రాహ్మణుడు పరమహంసగా మారి ముక్తిని పొందాడు.
అగ్నిలో నెయ్యి పోసే కొద్దీ మంట పెరుగుతుందే తప్ప చల్లారదు; అలాగే కోరికలను తీర్చుకునే కొద్దీ అవి మరింత బలపడతాయి తప్ప శాంతించవు. ఎంత అనుభవించినా తృప్తి అనేది లభించదు.
**4. త్రిగుణాల స్వరూపం & కర్మల గతులు**
శ్రీకృష్ణుడు సత్త్వ, రజో, తమో గుణాల లక్షణాలను విడమరచి చెప్పాడు:
* **సత్త్వగుణం:** శమం, దమం, ఓర్పు, దయ, సత్యం, భక్తి. సత్త్వగుణం పెరిగితే ఊర్ధ్వలోకాలకు (దేవలోకం) వెళ్తారు.
* **రజోగుణం:** కోరిక, అహంకారం, కీర్తి దాహం, అసూయ, శ్రమ. రజోగుణం వల్ల మానవ జన్మలో సంసార బంధాలు ఏర్పడతాయి.
* **తమోగుణం:** కోపం, లోభం, ఆలస్యం, నిద్ర, హింస, భ్రమ. తమోగుణం వల్ల అధోగతి (నరక/పశు జన్మలు) కలుగుతుంది.
* **గుణాతీతుడు:** ఈ మూడు గుణాల ప్రభావానికి లోనుకాకుండా పరమాత్మను ఆశ్రయించిన భక్తుడు మాత్రమే గుణాతీతుడై భగవద్ధామాన్ని చేరుకుంటాడు.
**5. క్రియాయోగం – అర్చనా విధి / పూజా విధానం**
ఉద్ధవుని కోరికపై విగ్రహారాధనా క్రమాన్ని స్వామి వివరించాడు:
* భగవంతుని విగ్రహాలు ఎనిమిది రకాలు: రాయి, చెక్క, లోహం, మట్టి, రంగులతో గీసిన చిత్రం, ఇసుక, మనస్సుతో భావించే రూపం మరియు మణి.
* శుచియై ఆసనంపై కూర్చుని, ప్రాణాయామం చేసి, హృదయంలో స్వామిని ధ్యానించి, విగ్రహంలో పరమాత్మను ఆవాహన చేయాలి.
* పాద్యం, అర్ఘ్యం, ఆచమనీయం, స్నానం, వస్త్రం, యజ్ఞోపవీతం, గంధం, పుష్పాలు, ధూపం, దీపం, నైవేద్యాలతో షోడశోపచార పూజ చేయాలి.
* హృదయపూర్వకమైన భక్తితో సమర్పిస్తే నీరైనా, చిన్న పత్రమైనా అమృతతుల్యంగా స్వీకరిస్తానని స్వామి అభయమిచ్చాడు.
**6. ఉద్ధవగీత ముగింపు & ఉద్ధవుని బదరికా ప్రయాణం**
శ్రీకృష్ణుని సమగ్ర ఆత్మబోధతో ఉద్ధవుని మోహం, దుఃఖం పటాపంచలయ్యాయి. పరమాత్మ పాదాలపై సాష్టాంగపడి కన్నీళ్లతో ప్రణమిల్లాడు*
**అంతిమ ఆదేశం:** శ్రీకృష్ణుడు: *"ఉద్ధవా! నా ఈ ఉపదేశాన్ని హృదయంలో నిలుపుకుని వెంటనే బదరికాశ్రమానికి వెళ్ళు. అక్కడ అలకనందాతీరాన నర-నారాయణుల సన్నిధిలో తపస్సు చేసుకుంటూ జీవన్ముక్తుడవు కమ్ము"* అని ఆదేశించాడు.
**పాదుకల సమర్పణ:** శ్రీకృష్ణుడు తన పాదుకలను ఉద్ధవుని శిరస్సుపై ఉంచి అనుగ్రహించాడు. ఉద్ధవుడు ఆ పాదుకలను శిరస్సుపై ధరించి, శ్రీకృష్ణునికి ప్రదక్షిణ చేసి, విరహబాధతో కన్నీరు మున్నీరవుతూ బదరికాశ్రమానికి బయలుదేరాడు. అక్కడ పరమాత్మ బోధను నిరంతరం చింతిస్తూ బ్రహ్మీభూతుడయ్యాడు.
ఇంతటితో ఉద్ధవ గీత సంపూర్ణం. ఇది 12 అధ్యాయాల మహా జ్ఞాన రాశి, అందులో నాలుగు గింజలు మనం తీసుకోగలిగాం. నిత్యం ఉద్ధవ గీత అధ్యయనం చేసేవారికి ముక్తి తథ్యం అని స్వయంగా పరమాత్మ ఫలశ్రుతి చెప్పాడు .
రేపు భాగవతంలో అతి కీలక ఘట్టాలు రాబోతున్నాయి, ఇక స్వామి పాదం భూమి మీద నుండి వైకుంఠానికి చేరుతుంది, ఎల్లుండితో భాగవతానికి మంగళాచరణం. మనసులో ఎలాగో ఉంది, ఇప్పటికి ఈ వేదిక పై ఎన్నో రాశాను కానీ, భాగవతం రాస్తుంటే మనసు పులకరించి పోయింది.
మళ్ళీ మళ్ళీ మళ్ళీ మళ్ళీ ఇలాగే చదువుకునే భాగ్యం మనకు ఇవ్వమని ఈరోజే గట్టిగా స్వామిని వేడుకుని రేపు కలుసుకుందాం.. శ్రీకృష్ణ శరణం మమ.
📝 **నేటి ముఖ్య విషయాలు:**
1. **మనోనిగ్రహమే సర్వస్వం:** భిక్షుగీత ద్వారా భాగవతం ఇచ్చిన సందేశం — మన సుఖదుఃఖాలకు బాహ్య వ్యక్తులు కారణం కాదు; మనస్సును జయిస్తే సమస్త లోకాన్ని జయించినట్లే.
2. **అనన్య భక్తి సౌలభ్యం:** కఠిన తపస్సులు, యోగాలు అందరికీ సాధ్యం కాకపోవచ్చు; కానీ భగవన్నామస్మరణతో కూడిన భక్తియోగం ప్రతి ఒక్కరికీ మోక్షాన్ని అందిస్తుంది.
3. **భగవత్పాదుకల రక్షణ:** ఉద్ధవుడు స్వామి పాదుకలను ఆశ్రయించినట్లే, భక్తుడు భగవంతుని చరణారవిందాలను పట్టుకుంటే సంసార సాగరాన్ని అలవోకగా దాటవచ్చు.
.....సశేషం
🙏🌹🙏
*🌹సేకరణ🌹*
🙏*న్యాయపతి*🙏
*నరసింహారావు*