Mantra - 30 ARUNAM 4 anuvaakam
ఇప్పుడు మనం మూడవ అనువాకం పూర్తి చేసుకుని నాలుగవ అనువాకం లోకి ప్రవేశిస్తున్నాము.
ఈ మంత్రం కంటి ఆరోగ్యం మరియు ఇంద్రియాల ప్రసన్నత గురించి వివరిస్తుంది.
"అక్షిదుఃఖోత్థితస్యైవ |
విప్రసన్నే కనీనీకే।
ఆంక్తే చాద్గణం నాస్తి|
ఋభూణాం తన్నిబోధత॥”
“అక్షిదుఃఖోత్థితస్యైవ” - కంటి వ్యాధుల (ex. కళ్ల కలక) వల్ల గానీ, శారీరక క్లేశం వల్ల గానీ కలిగే 'అక్షిదుఃఖం' (కళ్ళ బాధ) నుండి విముక్తి పొందిన వాడికి
"విప్రసన్నే కనీనీకే” - కనుపాపలు (కనీనీకలు) అత్యంత నిర్మలంగా, ప్రకాశవంతంగా మారుతాయి.
“ఆంక్తే చాద్గణం నాస్తి” - కళ్ళకు అంజనం (దివ్యమైన కాటుక లేదా రక్షణ) ఉన్నప్పుడు, అక్కడ 'అద్గణం' (మలినం లేదా లోపం) ఏమీ ఉండదు. అంటే దృష్టి దోషాలు తొలగిపోతాయి.
“ఋభూణాం తన్నిబోధత” - జ్ఞానోదయం పొందిన ఋభువుల (జ్ఞానుల) స్థితి అలా ఉంటుందని తెలుసుకోండి. ఈ రహస్యాన్ని 'ఋభువుల' (దేవతా శిల్పులు లేదా దివ్యమైన మేధస్సు గల దేవతలు) ద్వారా తెలుసుకోండి.
కనీనీక (Pupil) - వేద మంత్రాలలో శరీరంలోని సూక్ష్మ భాగాల ప్రస్తావన రావడం విశేషం. కనుపాప ప్రసన్నంగా ఉండటం అనేది కేవలం చూపుకే కాదు, మనిషి యొక్క మానసిక ప్రశాంతతకు మరియు ఉత్సాహానికి కూడా సంకేతం.
ఋభువులు - వేదాలలో ఋభువులను నైపుణ్యం కలిగిన దేవతలుగా వర్ణిస్తారు. వారు ముసలివారిని యవ్వనవంతులుగా మార్చగలరని, ఇంద్రియాలకు కొత్త శక్తిని ఇవ్వగలరని ప్రతీతి. అందుకే వారిని స్మరించడం ద్వారా దృష్టి దోషాలు తొలగుతాయని ఈ మంత్రం చెబుతోంది.
అరుణప్రశ్నలోని ఈ భాగాన్ని చక్షుష్య మంత్రాలుగా పరిగణిస్తారు. పురుష సూక్తం ప్రకారం ‘చక్షోః సూర్యో అజాయత’, ఐతరేయోపనిషత్ ప్రకారం ‘ఆదిత్యశ్చక్షుర్భూత్వాక్షిణీ ప్రావిశత్’ మొదలైన ప్రమాణముల ద్వారా సూర్యుడు నేత్రం (కన్ను) కి అధిదేవత కాబట్టి, సూర్యారాధన ద్వారా కంటి చూపు మెరుగుపడుతుందని మరియు బుద్ధి వికాసం కలుగుతుందని మంత్ర భావం.
తత్వ విచారణలో..
అద్వైత వేదాంతం ప్రకారం, ఈ మంత్రం మన అంతర్గత దృష్టి (Inward Vision) ఎలా ఉండాలో వివరిస్తుంది:
అక్షిదుఃఖం - అజ్ఞానం (The Disease of Ignorance) - కంటికి జబ్బు చేసినప్పుడు వస్తువులు సరిగ్గా కనిపించవు, మసకగా ఉంటాయి లేదా అసలు కనిపించవు. అద్వైతంలో 'అజ్ఞానం' (Avidya) అనేది ఒక మానసిక నేత్ర వ్యాధి వంటిది. ఈ అజ్ఞానం వల్లనే మనం ఒకే ఆత్మను అనేక జీవులుగా, జగత్తుగా భ్రమపడుతున్నాం (రజ్జు-సర్ప భ్రమ వలె). ‘అక్షిదుఃఖోత్థితః’ అంటే - గురువు ఉపదేశం వల్ల, విచారణ వల్ల అజ్ఞానమనే వ్యాధి నుండి మేల్కొన్న సాధకుడు అని అర్థం.
‘విప్రసన్నే కనీనీకే - చిత్త శుద్ధి (Purification of Intellect) - జబ్బు నయమయ్యాక కన్ను ఎంత నిర్మలంగా (Clear) మారుతుందో, అజ్ఞానం తొలగాక బుద్ధి అంత ప్రసన్నంగా మారుతుంది. కంటి పాప (కనీనిక) ఎంత స్వచ్ఛంగా ఉంటే దృష్టి అంత స్పష్టంగా ఉంటుంది. అలాగే, మనస్సులోని రాగద్వేషాలనే మాలిన్యాలు తొలగిపోయినప్పుడు, అది ఆత్మ చైతన్యాన్ని యథాతథంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. దీనినే 'అంతఃకరణ శుద్ధి' అంటారు.
అద్గణం నాస్తి - అద్వైత స్థితి (State of Non-Duality) - కన్ను ప్రసన్నమైనప్పుడు దృష్టిలో అస్పష్టత (అద్గణం) ఉండదు. అదేవిధంగా, జ్ఞాని దృష్టిలో 'భేదం' అనే మాలిన్యం ఉండదు. అక్కడ "నేను-నీవు", "మంచి-చెడు" అనే విభజనలు కనిపించవు. అంతా ఏకైక చైతన్యంగానే గోచరిస్తుంది.
మాయ పొరలు తొలగిపోయిన తర్వాత కనిపించే ఆ నిర్మలత్వమే బ్రహ్మానుభూతి.
జ్ఞానుల అనుభవం - 'ఋభువులు' అంటే అత్యున్నతమైన జ్ఞాన స్థితిని పొందిన వారు.
సూర్యుడు ప్రకాశిస్తున్నా కంటి జబ్బు ఉన్నవాడు చూడలేనట్లు, పరమాత్మ సర్వవ్యాపి అయి ఉన్నా అజ్ఞాని గుర్తించలేడు. కానీ, ఋభువుల వంటి జ్ఞానులు తమ ప్రసన్నమైన జ్ఞాననేత్రంతో ఆ సత్యాన్ని నిరంతరం దర్శిస్తుంటారు. ఆ స్థితిని పొందుమని ఈ మంత్రం మనల్ని ప్రోత్సహిస్తోంది.
మంత్ర సందేశం:
అజ్ఞానమనే పొర నీ కంటిని కప్పి ఉంచినంత కాలం నీకు సత్యం కనిపించదు. సాధన ద్వారా ఆ పొరను తొలగించుకున్నప్పుడు, నీ బుద్ధి నిర్మలమై (విప్రసన్నే), నీవు ఏకత్వాన్ని దర్శిస్తావు. అప్పుడు నీ దృష్టిలో ఎక్కడా దోషం (ద్వైతం) ఉండదు. అదే పరమ శాంతి.
