Mantra - 33 ARUNAM 4 anuvaakam
నిన్నటి మంత్రంలో ‘శరత్కాలపు ఆకాశంలా నీ మనస్సును నిర్మలం చేసుకున్నప్పుడు, కదిలే వాయువులోనూ, కదలిక లేని ఆత్మను దర్శించగలవు’ అన్న సందేశం తరువాత, ఈ క్రింది మంత్రం లో ప్రకృతి శక్తులను, ముఖ్యంగా మరుద్గణాలను (వాయు దేవతలను) అత్యంత శక్తివంతమైన యుద్ధ వీరులతో పోలుస్తూ వర్ణించే అద్భుతమైన ఘట్టం కనిపిస్తుంది.
“అముతో జేతుమిషుముఖమివ।
సన్నద్ధాస్సహ దదృశే హ |
అపధ్వస్తైర్వస్తివర్ణైరివ |
విశిఖాసః కపర్దినః॥”
“అముతో జేతుమిషుముఖమివ" - అక్కడి నుండి (ఆకాశం నుండి) విజయం సాధించడానికి సిద్ధంగా వదులబడిన బాణం అంచు వలె.
ఇక్కడ వాయువు లేదా మేఘాల కదలిక ఎంత వేగంగా, ఎంతటి గురితో ఉందో వివరించడానికి 'ఇషుముఖం' (బాణం అంచు) అనే ఉపమానాన్ని వాడారు.
"సన్నద్ధాస్సహ దదృశే హ” - వారందరూ కలిసి యుద్ధానికి సన్నద్ధులైన వీరుల్లా కనిపిస్తున్నారు.
అంటే ప్రకృతిలోని శక్తులు ఒక క్రమశిక్షణ కలిగిన సైన్యంలా ఏకధాటిగా కదులుతున్నాయని అర్థం.
“అపధ్వస్తైర్వస్తివర్ణైరివ” - ధూళి వల్ల లేదా అలసట వల్ల వివర్ణమైన (రంగు తగ్గిన) వస్త్రాలు ధరించిన వారి వలె.
ఇది ఆకాశంలోని మేఘాల బూడిద రంగును లేదా గాలి వల్ల రేగిన ధూళి రంగును సూచిస్తుంది.
“విశిఖాసః కపర్దినః” - జుట్టు విరబోసుకున్న వారు (విశిఖాసః) మరియు జటలు ధరించిన వారు (కపర్దినః). వేగంగా వీచే గాలికి మేఘాలు చెల్లాచెదురుగా, జటల్లా కనిపిస్తాయి. ఇది వాయువు యొక్క ఉగ్రరూపాన్ని, రుద్రుని అంశను ప్రతిబింబిస్తుంది.
వేదమంత్ర దృష్ట ఆకాశంలో కదిలే మేఘాలను, వీచే గాలులను చూసి, అవి అసుర శక్తులపై పోరాటానికి వెళ్తున్న దేవతా సైన్యంలా ఉన్నాయని ఊహించడం (Metaphor) ఇక్కడి విశేషం.
మరుత్తులు రుద్రుని కుమారులు. తండ్రి లాగే వీరు కూడా జటలు (కపర్దము) ధరించి, శత్రు భయంకరులుగా ఉంటారని పురాణోక్తి. ఆ గంభీరత ఈ మంత్రంలో కనిపిస్తుంది.
"విశిఖాసః" వంటి పదాలు వైదిక సంస్కృతంలోని ప్రత్యేక రూపాలు (Vedic Nominative Plural). ఇవి లౌకిక సంస్కృతంలో "విశిఖాః" అని మారుతాయి. వేద పారాయణంలో ఈ శబ్దాలు మంత్రానికి ఒక ప్రత్యేకమైన శబ్ద గాంభీర్యాన్ని ఇస్తాయి.
అరుణప్రశ్నలో సూర్యుడిని ఆరాధించే క్రమంలో, ఆయన ప్రేరణతో ప్రకృతిలో కలిగే ఈ చలనం, జీవరాశిని ఏ విధంగా రక్షిస్తుందో ఈ మంత్రాలు వివరిస్తాయి. ఈ మంత్ర పఠనం మనస్సులో ధైర్యాన్ని, కార్యశూరత్వాన్ని నింపుతుందని విశ్వాసం. ఈ మంత్రాల్లోని అలంకార శాస్త్రం మరియు శబ్ద సౌందర్యాన్ని గమనించవచ్చు.
తత్వాన్ని విచారిస్తే…
అద్వైత వేదాంతం ప్రకారం, ఈ మంత్రంలోని ప్రతీకలు సాధకుని అంతర ప్రయాణాన్ని సూచిస్తాయి:
‘ఇషుముఖమివ’ - ఏకాగ్రత - బాణం అంచు ఎంత సూటిగా, తీక్షణంగా ఉంటుందో, అద్వైత సాధకుని బుద్ధి అంత ఏకాగ్రతతో ఉండాలి.
‘జేతుమ్’ - ఇక్కడ జయించడం అంటే బయటి రాజ్యాలను కాదు, మనస్సులోని అజ్ఞానాన్ని, అరిషడ్వర్గాలను జయించడం.
జ్ఞానమనే బాణంతో అజ్ఞానమనే లక్ష్యాన్ని ఛేదించడమే ఇక్కడ యుద్ధ సన్నద్ధత.
‘విశిఖాసః కపర్దినః’ - ద్వంద్వాతీత స్థితి (Beyond Outer Forms)
ఇక్కడ 'విశిఖులు' (శిఖ లేని సన్న్యాసులు) మరియు 'కపర్దులు' (జడలు ధరించిన యోగులు) అనే ప్రస్తావన ఉంది. సన్న్యాసం అనేది త్యాగానికి గుర్తు, యోగం అనేది చిత్త వృత్తి నిరోధానికి గుర్తు.
అద్వైత దృష్టిలో, బయటి రూపం (శిఖ ఉందా లేదా అనేది) ముఖ్యం కాదు. అంతరంగా పరమాత్మతో అనుసంధానం అవ్వడమే ముఖ్యం. కిరణాలు భిన్న రూపాల్లో ఉన్నట్లు అనిపించినా, వాటన్నింటికీ మూలం సూర్యుడే. అలాగే, సాధకులు ఏ మార్గంలో ఉన్నా, అందరూ ఆ ఏకైక బ్రహ్మ వైపుకే ప్రయాణిస్తున్నారు.
అపధ్వస్తైర్వస్తివర్ణైరివ - దేహాభిమాన త్యాగం:
యుద్ధంలో లేదా తపస్సులో ఉన్నప్పుడు శరీర రంగు, అలంకరణల మీద దృష్టి ఉండదు.
అద్వైత సాధనలో 'దేహాభిమానం' (నేను ఈ శరీరాన్ని అనుకోవడం) వదిలేయాలి.
సూర్యకిరణాలు మేఘాలను, చీకటిని చీల్చుకుంటూ వచ్చినప్పుడు వాటి రంగులు మారినట్లు అనిపిస్తాయి, కానీ సూర్య ప్రకాశం మారదు. అలాగే, ఉపాధి వల్ల కలిగే మార్పులు ఆత్మకు అంటవు (అసంగత్వం).
‘సన్నద్ధాః’ - నిరంతర జాగృతి (Constant Awareness)
సూర్యకిరణాలు ప్రపంచాన్ని చీకటి నుండి రక్షించడానికి ఎల్లప్పుడూ ఎలా సన్నద్ధంగా ఉంటాయో, ఆత్మ చైతన్యం మనలో ఎప్పుడూ ప్రకాశిస్తూనే ఉంటుంది.
మనం చేయవలసిందల్లా ఆ సన్నద్ధతను గుర్తించడం. యుద్ధానికి సిద్ధమైన వీరుడిలా, సాధకుడు మాయా ప్రవాహానికి ఎదురు నిలిచి, తన నిజ స్వరూపాన్ని రక్షించుకోవాలి.
మంత్ర సారం:
అజ్ఞానమనే శత్రువును జయించడానికి నీ బుద్ధిని బాణం వలె తీక్షణంగా మార్చుకో. బాహ్య రూపాలతో సంబంధం లేకుండా (సన్న్యాసి లేదా యోగి), నీ లోపల వెలిగే ఆత్మ చైతన్యంతో యుద్ధానికి (జ్ఞాన సాధనకు) సన్నద్ధుడవు కావాలి. మాయా పొరలను చీల్చుకుంటూ వచ్చే సూర్యకిరణమే నీకు మార్గదర్శి.
ఈ మంత్రం ద్వారా ప్రకృతిని ఒక రణరంగంగా, జ్ఞాన సాధనను ఒక వీరకృత్యంగా అరుణ ప్రపాఠకము అభివర్ణించింది.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి