పంచాంగము

 

ఏకలవ్యుడు

 *ఏకలవ్యుడు యుద్ధం లో పాల్గొన్నాడా?*

ఏకలవ్యుడు కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో పాల్గొనలేదు. దీనికి కారణం, కురుక్షేత్ర యుద్ధం ప్రారంభం కావడానికి ముందే ఏకలవ్యుడు శ్రీకృష్ణుడి చేతిలో మరణించాడు.

దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

1. ఏకలవ్యుడి మరణం: ద్రోణాచార్యుడికి తన బొటనవేలును గురుదక్షిణగా ఇచ్చిన తర్వాత కూడా, ఏకలవ్యుడు తన పట్టుదలతో మిగిలిన వేళ్లతో బాణాలు వేయడం నేర్చుకున్నాడు. అయితే, అతను మగధ రాజైన జరాసంధుడికి మిత్రుడు అయ్యాడు. జరాసంధుడు శ్రీకృష్ణుడికి శత్రువు. జరాసంధుడు మధురపై దాడి చేసినప్పుడు ఏకలవ్యుడు అతనికి సహకరించాడు.

2. శ్రీకృష్ణుడితో యుద్ధం: యాదవులకు, జరాసంధుడి సైన్యానికి మధ్య జరిగిన ఒక యుద్ధంలో ఏకలవ్యుడు శ్రీకృష్ణుడిని ఎదుర్కొన్నాడు. ఏకలవ్యుడి అసాధారణ యుద్ధ నైపుణ్యాన్ని చూసిన కృష్ణుడు, భవిష్యత్తులో అతను ధర్మానికి (పాండవులకు) వ్యతిరేకంగా నిలబడతాడని గ్రహించి, ఏకలవ్యుడిని సంహరించాడు. (కొన్ని గ్రంథాల ప్రకారం కృష్ణుడు సుదర్శన చక్రంతో చంపగా, మరికొన్నింటిలో రాతితో కొట్టి చంపినట్లు ఉంటుంది).

3. కృష్ణుడు అర్జునుడితో చెప్పిన మాట: కురుక్షేత్ర యుద్ధం సమయంలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో ఒక సందర్భంలో ఇలా అంటాడు: "అర్జునా! నీ మేలు కోరి నేను ముందే జరాసంధుడిని, శిశుపాలుడిని, ఏకలవ్యుడిని అంతం చేశాను. ఒకవేళ ఏకలవ్యుడు జీవించి ఉంటే, అతను కౌరవుల పక్షాన పోరాడేవాడు. బొటనవేలు లేకపోయినా అతను యుద్ధంలో అజేయుడు. అతనిని జయించడం ఎవరికీ సాధ్యమయ్యేది కాదు."

4. ఏకలవ్యుడి కుమారుడు: ఏకలవ్యుడు యుద్ధంలో పాల్గొనకపోయినా, అతని కుమారుడు కేతుమాన్ కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో కౌరవుల పక్షాన పోరాడాడు. యుద్ధంలో కేతుమాన్ భీముడి చేతిలో మరణించాడు.

చివరగా: ఏకలవ్యుడు తన అసమాన ప్రతిభ వల్ల అర్జునుడి కంటే గొప్పవాడు అవుతాడని మరియు అధర్మం వైపు నిలబడతాడని భావించి, కృష్ణుడు యుద్ధానికి ముందే అతనిని అంతం చేశాడు. కాబట్టి ఆయన యుద్ధంలో లేడు.

ఉల్లిపాయ, వెల్లుల్లి

 🔱 ఉల్లిపాయ, వెల్లుల్లి రహస్యం: శాస్త్రాలలో వాటి వినియోగం ఎందుకు నిషేధించబడింది? 🔱

శాస్త్రాలలో ఉల్లిపాయ, వెల్లుల్లి వినియోగం ఎందుకు నిషేధించబడింది?

ఉల్లిపాయ, వెల్లుల్లిని తినకూడదనే దాని వెనుక ఉన్న అత్యంత ప్రసిద్ధ పౌరాణిక గాథ సముద్ర మంథనం నాటిది.

విష్ణుమూర్తి మోహిని రూపం ధరించి, సముద్రం నుండి ఉద్భవించిన అమృతాన్ని దేవతలకు పంచిపెడుతుండగా, ఒక రాక్షసుడు దొంగచాటుగా వచ్చి వారి మధ్య కూర్చున్నాడు.

అతడిని ఒక దేవతగా పొరబడి, విష్ణుమూర్తి అతనికి కూడా అమృతాన్ని సమర్పించాడు. అయితే, అదే క్షణంలో, సూర్యచంద్రులు అతడు నిజానికి ఒక రాక్షసుడని ఆయనకు తెలియజేశారు.

విష్ణుమూర్తి వెంటనే ఆ రాక్షసుడి మొండెం నుండి తలను వేరుచేశాడు. అయినప్పటికీ, అమృతం అప్పటికే రాహువు నోటికి చేరడం వల్ల, అతని తల అమరత్వం పొందింది.

అయితే, విష్ణుమూర్తి రాహువు తలను నరికేటప్పుడు, ఆ తెగిన తల నుండి కొన్ని అమృతపు చుక్కలు భూమిపై పడి, వాటి నుండే ఉల్లిపాయలు, వెల్లుల్లి పుట్టాయి.

ఈ రెండు కూరగాయలు అమృతపు చుక్కల నుండి పుట్టినవి కాబట్టి, వ్యాధులను, రోగకారకాలను నాశనం చేసే విషయంలో ఇవి అమృతం వంటి గుణాలను కలిగి ఉంటాయి.

అయితే—అవి ఒక రాక్షసుడి నోటి నుండి పడినందున—ఘాటైన వాసన కలిగి ఉండి, అపవిత్రమైనవిగా పరిగణించబడతాయి; అందువల్ల, దేవతలకు సమర్పించే భోగం (పవిత్రమైన నైవేద్యాలు) తయారీలో వీటిని ఎప్పుడూ ఉపయోగించరు.

ఉల్లిపాయలు, వెల్లుల్లిని తినేవారికి రాక్షసుడిలాంటి దృఢమైన శారీరక నిర్మాణం లభిస్తుందని చెబుతారు; అయినప్పటికీ, అదే సమయంలో, వారి బుద్ధి, ఆలోచనా విధానాలు కూడా రాక్షసుల మాదిరిగానే కలుషితమవుతాయి.

ఈ రెండు కూరగాయలను మాంసంతో సమానంగా భావిస్తారు.

వెల్లుల్లి, ఉల్లిపాయలు తినేవారి మనస్సు—మరియు వారి మొత్తం శరీరం—తామసిక (జడమైన, చీకటి) స్వభావాన్ని పొందుతుంది.

అటువంటి వ్యక్తులు ధ్యానంపై గానీ, భక్తి గీతాల (భజన)పై గానీ తమ మనస్సును కేంద్రీకరించడం కష్టంగా భావిస్తారు.

చివరికి, ఇది ఆధ్యాత్మిక పతనానికి దారితీస్తుంది; సరిగ్గా ఈ కారణంగానే, శాస్త్రాలలో ఉల్లిపాయలు మరియు వెల్లుల్లి తినడం నిషేధించబడింది.

ఎల్ నినో' అంటే ఏమిటి?

 Please REQUEST 

ప్రియ కుటుంబ సభ్యులారా, మనం ఇప్పుడు అనుభవిస్తున్నది సాధారణ వేడి వాతావరణం కాదు. ఇది 'ఎల్ నినో' అనే ప్రమాదం యొక్క రాక. ఇది నిశ్శబ్దంగా ప్రాణాలను తీయగలదు మరియు మన ప్రియమైన వారిని మనకు దూరం చేయగలదు. మే నెల సమీపిస్తున్న కొద్దీ ఈ పరిస్థితి మరింత తీవ్రమవుతుంది.

😱 'ఎల్ నినో' అంటే ఏమిటి?

సరళంగా చెప్పాలంటే, పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని నీరు చాలా వేడిగా మారుతుంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా గాలి ప్రవాహాన్ని మారుస్తుంది. మే నెలలో మనకు వర్షాలు కురిపించాల్సిన నైరుతి రుతుపవనాలు ఈసారి ఆలస్యం కావచ్చు లేదా తక్కువగా రావచ్చు. అంటే, వర్షాలు కురవాల్సినప్పుడు, తీవ్రమైన వేడి మాత్రమే ఉంటుంది.

🏠🔥 ఈ పరిస్థితి చాలా ప్రమాదకరం.

వడదెబ్బ కారణంగా ఆరోగ్యవంతులు కూడా మరణించవచ్చు. అందువల్ల, మన ప్రాణాలను కాపాడుకోవడానికి, మనం వెంటనే ఈ క్రింది వాటిని తప్పక చేయాలి:

💧 మీకు దాహం వేసే వరకు వేచి ఉండకండి – అది ప్రమాదకరం!

దాహం అనేది శరీరం అప్పటికే నిర్జలీకరణానికి గురైందనడానికి ఒక సంకేతం. మీరు ప్రతి గంటకు నీరు త్రాగాలి. పిల్లలు మరియు వృద్ధులు తప్పకుండా నీరు త్రాగేలా చూసుకోండి. ఎల్లప్పుడూ మీ దగ్గర ఒక వాటర్ బాటిల్ ఉంచుకోండి.

☀️🚫 అత్యంత ప్రమాదకరమైన సమయం ఉదయం 11 గంటల నుండి మధ్యాహ్నం 3 గంటల వరకు

ఈ సమయంలో, సూర్యరశ్మి నేరుగా శరీరంపై పడుతుంది.

వీలైనంత వరకు ఇంట్లోనే ఉండండి

పాఠశాలలో క్రీడా కార్యక్రమాలు ఉన్నాయేమో జాగ్రత్తగా ఆలోచించండి

ఏ పతకం కన్నా మీ పిల్లల ప్రాణం విలువైనది

👕 నల్లని దుస్తులను ధరించడం మానుకోండి

అవి వేడిని ఎక్కువగా గ్రహిస్తాయి. తెలుపు లేదా గులాబీ రంగు వంటి లేత రంగు కాటన్ దుస్తులను ధరించండి.

⚠️ వడదెబ్బ లక్షణాలు:

తీవ్రమైన తలనొప్పి

స్పృహ కోల్పోవడం

వాంతులు

చెమట పట్టకుండా చర్మం పొడిబారడం

మీకు ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తే, వెంటనే వారిని నీడ ఉన్న ప్రదేశానికి తీసుకువెళ్లి, శరీరాన్ని తడి గుడ్డతో తుడిచి, వెంటనే ఆసుపత్రికి తీసుకువెళ్లండి.

🐾 జంతువులను మర్చిపోవద్దు

మీ ఇంట్లోని కుక్కలు, పిల్లులకే కాకుండా, వీధిలోని జంతువులకు కూడా సహాయం చేయండి.

ఇంటి ముందు లేదా గోడ దగ్గర నీటిని ఉంచండి

నీడ ఉండేలా చూసుకోండి

🚰📢 చివరగా…

ఈ సమాచారం చదివిన తర్వాత మౌనంగా ఉండకండి. దీనిని మీ కుటుంబ సభ్యులతో, స్నేహితులతో పంచుకోండి. రాబోయే 'ఎల్ నినో' పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి మనమందరం సిద్ధంగా ఉండాలి.

గుర్తుంచుకోండి…

మనం సురక్షితంగా ఉంటేనే ఈ ప్రమాదం నుండి తప్పించుకోగలం.

మరొక ప్రాణాన్ని కాపాడటానికి ఈ సమాచారాన్ని పంచుకోండి🫡🫡

మహనీయుని మాట

 🙏సర్వేజనాః సుఖినోభవంతు🙏

        🌺*శుభోదయమ్*🌺

            -------------------

🌺 *మహనీయుని మాట*🌺

        -------------------------

"అసూయ మనసును బలహీనంగా చేస్తుంది. ఇతరుల విజయాన్ని చూసి ప్రేరణ పొందాలి. మన లక్ష్యంపై దృష్టి పెట్టాలి. మన ప్రయాణం మనదే అని గుర్తుంచుకోవాలి."

       --------------------------

🌹 *నేటి మంచి మాట* 🌹

      ---------------------------

"ఉన్నదానితో సరిపెట్టుకుంటే ప్రతిచోట స్వర్గమే.

 లేనిదానికోసం ఆరాటపడుతూ వేసే ప్రతి అడుగు నరకమే."

🌻🌻🌻🌻🌻🌻🌻🌻🌻🌻🌻

卐ఓం శ్రీ గురుభ్యోనమః卐  

 *ఆదివారం, మే 24, 2026*

  *శ్రీ పరాభవ నామ సంవత్సరం*      

*ఉత్తరాయణం - గ్రీష్మ ఋతువు*

*అధిక జ్యేష్ఠ మాసం - శుక్ల పక్షం*   

తిథి : *అష్టమి* ఉ9.07 వరకు

వారం : *ఆదివారం* (భానువాసరే)

నక్షత్రం : *మఖ* ఉ6.51 వరకు 

యోగం : *వ్యాఘాతం* ఉ9.22 వరకు

కరణం : *బవ* ఉ9.07 వరకు

          తదుపరి *బాలువ* రా8.40 వరకు

వర్జ్యం : *మ2.47 - 4.22*

దుర్ముహూర్తము : *సా4.39 - 5.31*

అమృతకాలం : *ఉ6.04 వరకు*

                 మరల *రా12.19 - 1.54*

రాహుకాలం : *సా4.30 - 6.00* 

యమగండ/కేతుకాలం : *మ12.00 - 1.30*

సూర్యరాశి: వృషభం || చంద్రరాశి: సింహం    

సూర్యోదయం: 5.30 || సూర్యాస్తమయం: 

6.22

🌞ఓమ్ శ్రీసూర్యదేవాయనమః🙏

🕉️హారేరామ🙏హారేకృష్ణ🔯

🕉️ *జై శ్రీమన్నారాయణ* 🕉️

*భారతదేశం ఒక యోగభూమి, కర్మభూమి. ఇటువంటి పవిత్ర భూమిని నేడు కొందరు విష సంస్కృతి పేరుతో యోగభూమిని భోగభూమిగా మార్చటానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు. ఇది ఎంతమాత్రమూ తగని పని. మనకు ఆ భోగమే వద్దు. భోగము రోగములకు దారితీస్తుంది. త్యాగమే యోగాన్ని చేకూర్చుతుంది. కాబట్టి, త్యాగభావంతో మనం భగవంతుడు ఇచ్చిన సకల శక్తులను సమాజానికి అర్పితం చేయాలి. సోమరితనం వీడి నడుం వంచి పని చేయడం అలవాటు చేసుకోవాలి. చేతి నిండుగా పని మనసు నిండుగా మంచి భావాలు పెట్టుకోవాలి. అలాంటివాడే నిజమైన మానవుడు కాగలడు. అలాంటివాడే దైవానుగ్రహానికి పాత్రుడవుతాడు..*

🙏సమస్త లోకాః సుఖినోభవంతు 🙏

               🌺శుభమస్తు🌺

*_గోమాతను పూజించండి_*

*_గోమాతను సంరక్షించండి_*

మామిడి ఆవకాయ పెట్టే విధానం*

  *మామిడి ఆవకాయ పెట్టే విధానం*

కావలసిన వస్తువులు..

1)భర్త

2) మామిడి కాయలు 

3) ఆవపిండి

4) ఉప్పు 

5)పల్లీ లేక నువ్వుల నూనె

6) కత్తిపీట

7) ఎర్ర మిరప కారం

ముందుగా మీ భర్త ను ప్రిపేర్ చేసుకోవాలి..మేలు రకం పచ్చి మామిడికాయల్ని మచ్చలు, పుచ్చులు లేకుండా తీసుకురమ్మని ఒక సంచీ ఇచ్చి మార్కెట్ కు పంపించాలి..మార్కెట్ కు వెళ్లి వచ్చిన మీ వారికి ప్రేమగా ఒక లుంగీ ఇచ్చి కట్టుకోమని చెప్పి..తెచ్చిన కాయలను ముక్కలు చేయమని కత్తిపీట ఇవ్వాలి..మీ మాట కాదనే ధైర్యం లేని ఆ బక్క ప్రాణి ఎదురు చెప్పలేక, ఏమీ అనలేక చెమటలు కక్కుతూ ఆ పనిని ముగించిన వెంటనే ఆ ముక్కలలో ఆవపిండి పల్లీ నూనె,ఉప్పు,మిర్చిపొడి తగిన పాళ్లలో కలిపించి...ఆ చేత్తోనే జాడీలో పెట్టించాలి..సింపుల్ గా మీరు శ్రమ పడకుండా ఆవకాయ తయారు చేసేయొచ్చు 😇😇😇

కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం

 కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం అరుణ ప్రశ్న 6 వ అనువాకం

Mantra - 49 ARUNAM 6 anuvaakam

నిన్నటి మంత్రం మన మనస్సులో పేరుకుపోయిన అజ్ఞానాంధకారాలను జ్ఞానమనే ఆయుధంతో నిర్మూలించడం గురించి చెపితే ఈ క్రింది మంత్రం సృష్టిలోని శక్తుల మధ్య సమన్వయాన్ని మరియు అసుర శక్తుల నాశనాన్ని వివరిస్తుంది. ఇందులో 'సలావృకి' మరియు 'అంశుమతి' వంటి పదాలకు గంభీరమైన అర్థాలు ఉన్నాయి.

“ఏతయై వేన్ద్ర స్సలావృక్యా సహ| 

అసురాన్పరి వృశ్చతి। 

పృథివ్యగ్ం శుమతీ।  

తామన్వవస్థిత స్సంవథ్సరో దివం చ ||”

ఇది ఇంద్రుని విజయాన్ని మరియు సృష్టి క్రమాన్ని వర్ణిస్తుంది.

‘ఏతయై వేన్ద్రః సలావృక్యా సహ’ - ఇంద్రుడు 'సలావృకి’ అనగా ఆడ తోడేలు వంటి శక్తి లేదా ఒక విశిష్టమైన పదునైన ఆయుధ శక్తి తో కలిసి అసురులను ఎదుర్కొన్నాడు.

‘అసురాన్పరివృశ్చతి’ - ఆ శక్తి సహాయంతో అసురులను (రాక్షసులను) ముక్కలు ముక్కలుగా నరికివేశాడు (సంహరించాడు). అంటే ధర్మ రక్షణ కోసం భగవంతుడు తన శక్తులను ఉపయోగిస్తాడు.

‘పృథివ్యగ్ం శుమతీ’ - ఇక్కడ 'అంశుమతి' అంటే కిరణాలతో కూడినది అని అర్థం. మన కంటికి కనిపించే ఈ స్థూల ప్రపంచం - పృథివి జడమైనది. అట్టి భూమి సూర్యకిరణాలతో ప్రకాశిస్తోంది.

‘తామన్వవస్థితః సంవత్సరో దివం చ’ - ఆ ప్రకాశవంతమైన భూమిని, ఆకాశాన్ని (దివం) అనుసరించి సంవత్సరము అనగా కాలము నడుస్తోంది. సూర్యుని గమనం వల్ల ఏర్పడే కాలచక్రాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.

సూక్ష్మం గా తత్వ విచారణ చేస్తే..

ఈ మంత్రం అంతర్గత శత్రువుల నాశనాన్ని మరియు బ్రహ్మత్వ వ్యాప్తిని సూచిస్తుంది.

‘ఏతయై వేన్ద్రః సలావృక్యా సహ’ - 

ఇంద్రః అంటే సాక్షి చైతన్యం, కూటస్థాత్మ (The Pure Witness Consciousness). వేదాంతంలో ఇంద్రుడంటే స్వర్గానికి రాజు కాదు. “ఇదం దర్శనాత్ ఇంద్రః” - సమస్తాన్ని తానై చూసేవాడు, మన శరీరంలో ఉండే సాక్షి చైతన్యమే (Pure Consciousness) ఇంద్రుడు. ఋగ్వేదంలో చెప్పబడిన ఇంద్రుడు. ఏ మార్పూ లేని, ఎల్లప్పుడూ వెలిగే ఆత్మ స్వరూపం ఆయన. "స జాతో భూతాన్యభివ్యైక్షత్... ఇదమదర్శమితి | తస్మాదింద్రో నామేంద్రో హ వై నామ" - ఐతరేయోపనిషత్తు (1.3.14) - ఆ పరమాత్మ సమస్త భూతములలో తానై ప్రకటితమై, 'నేను దీనిని చూశాను' అనుకున్నాడు. అందువల్ల ఆయనకు 'ఇంద్రుడు' అని పేరు.

సలావృకీ - అఖండాకార వృత్తి జ్ఞానము / వివేకం.

సలావృకి అంటే చాలా పదునైన, వేటాడే స్వభావం గల వేదములలో చెప్పబడే జీవి అయిన శరభం లేదా తోడేలు. అద్వైత సాధనలో ఇది మనలోని తీక్ష్ణమైన వివేకాన్ని సూచిస్తుంది.

‘అసురాన్ పరి వృశ్చతి’ - వేదాంతం లో అసురులు అంటే బయటెక్కడో ఉండే రాక్షసులు కారు, మనల్ని ఆవరించి ఉన్న 'అవిద్య', ‘అజ్ఞానం’ మరియు 'నేను శరీరాన్ని' అనే భ్రాంతి. సాక్షి చైతన్యమైన ఆత్మ (ఇంద్రుడు), బుద్ధిలోని పదునైన వివేకం (సలావృకి) సహాయంతో ఆ అవిద్యను, దాని వల్ల పుట్టే అహంకారాన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా ఖండిస్తుంది (పరివృశ్చతి). అజ్ఞాన నాశనమే ముక్తి.

‘పృథివ్యగ్ం శుమతీ’ - అధిష్ఠాన బ్రహ్మ ప్రకాశం (The Illumination of the Substratum) అయిన పృథివి అనగా భూమి లేదా ప్రపంచం స్వతహాగా జడమైనది - చైతన్యం లేనిది. కానీ మంత్రం ఏమంటోంది? అది అం(గ్ం)శుమతీ (కాంతిమయమైనది) అంటోంది.

ఎందుకంటే - “తస్య భాసా సర్వమిదం విభాతి” - ఆ పరమాత్మ కాంతి చేతనే ఈ సమస్త జగత్తు ప్రకాశిస్తోంది. తాడును చూసి పాము అనుకున్నప్పుడు, ఆ పాము కనిపించడానికి కూడా తాడు అనే అధిష్ఠానమే కారణం. అలాగే, జడమైన ఈ జగత్తు (పృథివి) మనకు సత్యంలా కనిపిస్తోందంటే, దాని వెనుక ఉన్న బ్రహ్మ చైతన్యమే (అగ్ంశుమతి) కారణం. జగత్తుకు విడిగా ఉనికి లేదు, ఉన్నదంతా బ్రహ్మమే.

‘తామన్వవస్థితః సంవత్సరో దివం చ’ - తామ్-అను-అవస్థితః సంవత్సరః దివమ్ చ - దేశ-కాలాల లయం (Beyond Time and Space)

సంవత్సరం అంటే 'కాలము' (Time). దివమ్ అంటే ఆకాశము లేదా 'దేశము' (Space). ఈ సృష్టి అంతా దేశ-కాలాల (Time and Space) బంధంలోనే నడుస్తుంది. ‘తామన్వవస్థితః’ - కాలము, దేశము అనేవన్నీ ఆ 'అగ్ంశుమతి' (ఆత్మ చైతన్యం) లోపలే ఇమిడి ఉన్నాయి, దానిని అనుసరించే ఉన్నాయి.

అంటే, దేశ-కాలాలు ఆత్మ కంటే వేరుగా లేవు; అవి కేవలం ఆత్మపై ఏర్పడిన కల్పనలు (మాయ) మాత్రమే. ఆత్మ ఈ రెండింటికీ అతీతమైనది. “భూతం భవద్భవిష్యదితి సర్వమోంకార ఏవ" - మాండూక్య ఉపనిషత్తు (1.1) చెప్పినట్లు భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలన్నీ, అలాగే దిక్కులన్నీ కూడా 'ఓంకార' లేదా 'బ్రహ్మ' స్వరూపమైన ఆత్మలోనే ఇమిడి ఉన్నాయి. ఆత్మ దేశ-కాలాలకు అతీతమైనది. తామ్ (దాన్ని) - ఇక్కడ 'తామ్' అనేది మూలశక్తిని లేదా పరబ్రహ్మ తత్త్వాన్ని (ఆదిశక్తి) సూచిస్తుంది. భారతీయ దర్శనాలలో (ముఖ్యంగా వేదాంత, సాంఖ్య, వైశేషిక దర్శనాలలో) కాలం మరియు ఆకాశం విడివిడి అంశాలు కావు. అవి ఒకే నాణేనికి ఉన్న రెండు ముఖాలు.

ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్ తన 'రిలేటివిటీ సిద్ధాంతం' (Theory of Relativity) ద్వారా Space-Time Continuum అనే భావనను ప్రపంచానికి పరిచయం చేశాడు. కాలం, అంతరిక్షం వేర్వేరు కావు, అవి ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయని నిరూపించాడు.

మన ప్రాచీన తత్వశాస్త్రం ఈ వాక్యం ద్వారా సరిగ్గా అదే చెప్తోంది. 'సంవత్సరః' (Time) మరియు 'దివమ్' (Space) కలిసికట్టుగా ఒకే మూలాన్ని ('తామ్') అన్వవస్థితమై (అంటిపెట్టుకుని) ఉన్నాయి.

విశ్వంలో పదార్థం (Matter) ఎక్కడైతే ఉంటుందో, అక్కడ స్పేస్ మరియు టైమ్ ఏర్పడతాయి. ఆ పదార్థానికి మూల కారణమే ఇక్కడి 'తామ్'. 

Summary:

"అహం బ్రహ్మాస్మి" (నేనే ఆ బ్రహ్మమును) అనే సత్యాన్ని ఈ మంత్రం అలంకారికంగా చెబుతోంది. సాధకుడు తనలోని సాక్షి చైతన్యాన్ని (ఇంద్రుడిని) ఆశ్రయించి, వివేక బుద్ధి (సలావృకి) అనే ఆయుధంతో 'నేను దేహాన్ని' అనే అజ్ఞానాన్ని (అసురులను) తుత్తునియలు చేసినప్పుడు (పరివృశ్చతి)... ఈ జగత్తు (పృథివి) వేరు కాదు, అది పరమాత్మ కాంతి (అగ్ంశుమతి) యొక్క వివర్తమే (రూపాంతరమే) అని బోధపడుతుంది. అప్పుడు కాలము (సంవత్సరం), ఆకాశము (దివమ్) అన్నీ తనలోనే లీనమైపోతాయి. దేశ-కాలాలకు అతీతమైన ఆ నిత్య, శుద్ధ, బుద్ధ, ముక్త సచ్చిదానంద స్వరూపమే నేను (I) అని తెలుసుకోవడమే ఈ అరుణ ప్రశ్న లోని ఈ మంత్రం యొక్క తత్త్వ రహస్యం.

 💐💐💐💐💐💐

*గురువుపట్ల విశ్వాసము, శ్రద్ధ — తపస్సు*

💐💐💐💐💐💐

*గురువు అనేది ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో అత్యంత పవిత్రమైన తత్త్వం. “గురు” అంటే కేవలం ఒక వ్యక్తి మాత్రమే కాదు; అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించి జ్ఞానప్రకాశాన్ని కలిగించేవాడు.*

శాస్త్రం గురువును జ్ఞానదాతగా, మార్గదర్శకునిగా, శిష్యుని అంతర్ముఖ యాత్రలో దివ్యసహాయకునిగా పేర్కొంటుంది.

మనిషి జీవితంలో అనేక రకాల విద్యలు ఉంటాయి. లోకవిద్యకు గురువు అవసరమైనట్లే, ఆత్మవిద్యకు సద్గురు అత్యవసరం. కానీ గురువు దగ్గరకు వెళ్లడం మాత్రమే సరిపోదు. ఆయన పట్ల విశ్వాసము, శ్రద్ధ, ఆయన చెప్పిన మార్గాన్ని ఆచరించగల తపస్సు — ఈ మూడు కలిసినప్పుడు మాత్రమే సాధన ఫలిస్తుంది.

భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు ఇలా చెప్పారు:

*तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।*

*उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥*

— భగవద్గీత 4.34

*తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన పరిప్రశ్నేన సేవయా ।*

*ఉపదేక్ష్యంతి తే జ్ఞానం జ్ఞానినస్తత్త్వదర్శినః ॥*

అంటే, *తత్త్వాన్ని దర్శించిన జ్ఞానులు వినయపూర్వక నమస్కారం, శ్రద్ధతో ప్రశ్నించడం, సేవాభావం ద్వారా జ్ఞానాన్ని ఉపదేశిస్తారు.*

 ఇక్కడ *శిష్యునికి మూడు లక్షణాలు చెప్పబడ్డాయి — వినయం, జిజ్ఞాస, సేవ. ఇవి ఉన్నచోటే గురూపదేశం హృదయంలో నిలుస్తుంది.*

*1. గురువుపట్ల విశ్వాసము అంటే ఏమిటి?*

గురువుపట్ల విశ్వాసము అంటే అంధవిశ్వాసం కాదు. గురువు చెప్పిన ప్రతి విషయాన్ని విచారం లేకుండా అనుకరించడం కూడా కాదు. శాస్త్రసమ్మతుడైన, ఆచరణశుద్ధి గల, అనుభవజ్ఞుడైన గురువు మాట ధర్మమార్గంలో నడిపిస్తుందనే అంతరంగ నమ్మకం.

విశ్వాసం అంటే —

“నా గురువు నా ఆధ్యాత్మిక శ్రేయస్సును కోరుతున్నాడు. ఆయన ఉపదేశం నాకు తక్షణంగా అర్థం కాకపోయినా, అది నా అహంకారాన్ని కాదు, నా ఆత్మోన్నతిని దృష్టిలో పెట్టుకొని చెప్పబడింది” అనే భావం.

కొన్ని సార్లు గురువు మాట మన మనస్సుకు నచ్చకపోవచ్చు. ఎందుకంటే మనస్సు తన ఇష్టాలకే అలవాటు పడింది. కానీ సద్గురు మన ఇష్టాన్ని కాక, మన హితాన్ని చూస్తాడు. వైద్యుడు ఇచ్చిన ఔషధం చేదుగా ఉన్నా రోగాన్ని తొలగించినట్లే, గురువు ఉపదేశం కొన్నిసార్లు కఠినంగా అనిపించినా, అది శిష్యుని అంతరంగశుద్ధి కోసమే.

అందుకే శాస్త్రం గురువుపట్ల దృఢభక్తిని ఎంతో గొప్పగా పేర్కొంది.

*यस्य देवे परा भक्तिर्यथा देवे तथा गुरौ ।*

*तस्यैते कथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः ॥*

— శ్వేతాశ్వతర ఉపనిషత్ 6.23

*యస్య దేవే పరా భక్తిర్యథా దేవే తథా గురౌ ।*

*తస్యైతే కథితా హ్యర్థాః ప్రకాశంతే మహాత్మనః ॥*

దేవుని పట్ల ఉన్న పరాభక్తి ఎలా ఉంటుందో, అలాంటి భక్తి గురువుపట్ల ఉన్నవారికి శాస్త్రార్థాలు స్వయంగా ప్రకాశిస్తాయి. అంటే గురుభక్తి జ్ఞానానికి ద్వారం.

*2. గురు–దైవత–మంత్ర త్రిపుటి*

మంత్రసాధనలో గురు, దైవతము, మంత్రము — ఈ మూడు త్రిపుటిగా చెప్పబడతాయి. అంటే, మంత్రమును ఉపదేశించిన గురువు, ఆ మంత్రానికి అధిదేవత అయిన దైవము, మరియు ఆ మంత్రము — ఈ మూడూ సాధకుని దృష్టిలో పవిత్రమైనవిగా ఉండాలి.

మంత్రసిద్ధి కేవలం మంత్రాక్షరాలను యాంత్రికంగా ఉచ్చరించడం వలన మాత్రమే కలగదు. ఆ మంత్రాన్ని ఇచ్చిన గురువుపట్ల విశ్వాసం, ఆ మంత్రదేవత పట్ల భక్తి, ఆ మంత్రశక్తి పట్ల శ్రద్ధ — ఈ మూడు పరిపూర్ణంగా కలిసినప్పుడు మంత్రసాధన ఫలప్రదమవుతుంది.

గురువు మీద విశ్వాసం లేకపోతే, “ఈ ఉపదేశం నిజంగా నన్ను నడిపిస్తుందా?” అనే సందేహం ఉంటుంది. దైవం మీద భక్తి లేకపోతే, మంత్రజపం హృదయరహితంగా మారుతుంది. మంత్రం మీద శ్రద్ధ లేకపోతే, జపం కేవలం సంఖ్యాపూరణగా మిగిలిపోతుంది. అందువల్ల ఈ మూడింటిలో ఏ ఒక్క దానిపైనా అలక్ష్యం లేదా అవిశ్వాసం ఉంటే, సాధనలో స్థిరత్వం తగ్గి, సిద్ధి ఆలస్యమవుతుంది లేదా ఫలితం కనిపించకపోవచ్చు.

ఇక్కడ “సిద్ధి” అన్నపుడు కేవలం అద్భుతశక్తులు అని మాత్రమే అర్థం చేసుకోకూడదు. నిజమైన మంత్రసిద్ధి అంటే చిత్తశుద్ధి, మనశ్శాంతి, దైవభక్తి, అంతరంగ స్థిరత్వం, గురువాక్యంపై నిష్ఠ, ధర్మమార్గంలో నిలబడగల శక్తి. ఇవే సాధకుని జీవితంలో ముందుగా కనిపించే ఫలితాలు.

భక్తి, శ్రద్ధలు నిజంగా హృదయంలో ఉన్నప్పుడు అవి బయట ఆచరణలో తప్పకుండా వ్యక్తమవుతాయి. దానిని ప్రత్యేకంగా “ఇలా చూపించాలి” అని చెప్పనవసరం లేదు. తల్లిపట్ల ప్రేమ ఉన్నవాడు సహజంగానే సేవ చేస్తాడు. గురుపట్ల శ్రద్ధ ఉన్నవాడు సహజంగానే వినయంగా ఉంటాడు. దైవంపై భక్తి ఉన్నవాడు సహజంగానే జపం, పూజ, ధ్యానం వైపు ఆకర్షితుడవుతాడు. మంత్రంపై విశ్వాసం ఉన్నవాడు దానిని నిర్లక్ష్యంగా కాక, పవిత్రంగా ఆచరిస్తాడు.

కాబట్టి గురువు, దైవము, మంత్రము — ఈ త్రిపుటి యందు విశ్వాసం, భక్తి, శ్రద్ధలు సంపూర్ణంగా ఉండడం మంత్రసాధనకు, గురుకృపకు, ఆధ్యాత్మిక పురోగతికి అత్యంత అవసరం.

*3. శ్రద్ధ అంటే ఏమిటి?*

శ్రద్ధ అంటే కేవలం గౌరవంగా కూర్చోవడం కాదు. శ్రద్ధ అంటే మనసును పూర్తిగా పెట్టి వినడం, విన్నదాన్ని సరిగ్గా గ్రహించడం, గ్రహించినదాన్ని ఆచరణలో పెట్టడం.

*శ్రద్ధకు మూడు దశలు ఉంటాయి:*

*మొదటిది — శ్రవణ శ్రద్ధ.*

గురువు చెప్పే మాటను మధ్యలో మన అభిప్రాయాలతో అడ్డుకోకుండా, వినయంతో వినడం.

*రెండవది — మనన శ్రద్ధ.*

విన్న ఉపదేశాన్ని ఆలోచించడం. “ఇది నా జీవితానికి ఎలా వర్తిస్తుంది? నా లోపాలను ఎలా సరిదిద్దుకోవాలి?” అని పరిశీలించడం.

*మూడవది — ఆచరణ శ్రద్ధ.*

గురువు చెప్పిన ధర్మాన్ని నిత్యజీవితంలో పాటించడం. నిజమైన శ్రద్ధ ఇక్కడే పరీక్షించబడుతుంది.

భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు ఇలా చెప్పారు:

*श्रद्धावान् लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।*

*₹ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥*

— భగవద్గీత 4.39

*శ్రద్ధావాన్ లభతే జ్ఞానం తత్పరః సంయతేంద్రియః ।*

*జ్ఞానం లబ్ధ్వా పరాం శాంతిమచిరేణాధిగచ్ఛతి ॥*

శ్రద్ధగలవాడు, తపనగలవాడు, ఇంద్రియనిగ్రహం కలవాడు జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు. జ్ఞానం పొందిన తరువాత పరమశాంతిని పొందుతాడు.

ఇక్కడ శ్రద్ధ ఒక్కటే కాదు; శ్రద్ధతో పాటు తత్పరత మరియు ఇంద్రియనిగ్రహం కూడా కావాలని చెప్పారు. అదే తపస్సు వైపు మనల్ని తీసుకెళ్తుంది.

*4. తపస్సు అంటే ఏమిటి?*

తపస్సు అంటే కేవలం అడవికి వెళ్లడం, ఆహారం మానేయడం, శరీరాన్ని కష్టపెట్టడం మాత్రమే కాదు. నిజమైన తపస్సు అంటే మన శరీరం, మాట, మనస్సును ధర్మమార్గంలో నియంత్రించడం.

*భగవద్గీత 17వ అధ్యాయంలో తపస్సును మూడు విధాలుగా చెప్పారు — శారీరిక తపస్సు, వాచిక తపస్సు, మానసిక తపస్సు.*

*శారీరిక తపస్సు*

*देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।*

*ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ॥*

— భగవద్గీత 17.14

*దేవద్విజగురుప్రాజ్ఞపూజనం శౌచమార్జవమ్ ।*

*బ్రహ్మచర్యమహింసా చ శారీరం తప ఉచ్యతే ॥*

దేవతలు, ద్విజులు, గురువు, జ్ఞానులు వీరిని పూజించడం; శౌచం, సరళత, బ్రహ్మచర్యం, అహింస — ఇవి శరీరంతో చేసే తపస్సు.

ఇక్కడ గమనించవలసింది ఏమిటంటే, గురుపూజ కూడా శారీరిక తపస్సులో భాగంగా చెప్పబడింది. అంటే గురువుకు గౌరవం చూపడం, సేవ చేయడం, ఆయన ముందు వినయంగా ఉండడం ఇవన్నీ తపస్సే.

*వాచిక తపస్సు*

*अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।*

*स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ॥*

— భగవద్గీత 17.15

*అనుద్వేగకరం వాక్యం సత్యం ప్రియహితం చ యత్ ।*

*స్వాధ్యాయాభ్యసనం చైవ వాఙ్మయం తప ఉచ్యతే ॥*

ఎవరినీ కలతపెట్టని మాట, సత్యమైన మాట, ప్రియమైన మరియు హితమైన మాట, స్వాధ్యాయం — ఇవి వాక్కుతో చేసే తపస్సు.

గురువు దగ్గర శిష్యుని వాక్కు చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ప్రశ్నించకూడదని కాదు; కానీ ప్రశ్న వినయంతో ఉండాలి. వాదించాలనే ఉద్దేశంతో కాదు, తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో ఉండాలి.

*మానసిక తపస్సు*

*मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।*

*भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥*

— భగవద్గీత 17.16

*మనఃప్రసాదః సౌమ్యత్వం మౌనమాత్మవినిగ్రహః ।*

*భావసంశుద్ధిరిత్యేతత్తపో మానసముచ్యతే ॥*

మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండడం, సౌమ్యత, మౌనం, ఆత్మనిగ్రహం, భావశుద్ధి — ఇవి మానసిక తపస్సు.

గురువుపట్ల విశ్వాసం, శ్రద్ధ నిజంగా ఉన్నాయా లేదా అన్నది మానసిక తపస్సులో తెలుస్తుంది. బయటకు నమస్కారం చేసినా, లోపల అహంకారం, అనుమానం, విమర్శాభావం ఉంటే అది సంపూర్ణ గురుభక్తి కాదు. అంతరంగంలో వినయం, కృతజ్ఞత, ఆచరణాసక్తి ఉండాలి.

*5. విశ్వాసం, శ్రద్ధ, తపస్సు — ఈ మూడింటి సంబంధం*

ఈ మూడు ఒకే ఆధ్యాత్మిక వృక్షానికి మూలం, కాండం, ఫలం వంటివి.

విశ్వాసం మూలం.

గురువు మాటపై నమ్మకం లేకపోతే సాధన మొదలుకాదు.

శ్రద్ధ కాండం.

నమ్మకం ఉన్నా శ్రద్ధ లేకపోతే ఉపదేశం నిలబడదు. శ్రద్ధ ఉపదేశాన్ని మనస్సులో నిలుపుతుంది.

తపస్సు ఫలం పొందించే ఆచరణ.

శ్రద్ధతో విన్నది తపస్సుతో ఆచరించినప్పుడు మాత్రమే అంతరంగ మార్పు వస్తుంది.

ఉదాహరణకు, గురువు “నిత్యం కొంతసేపు జపం చేయాలి” అని చెప్పారని అనుకుందాం. విశ్వాసం ఉన్నవాడు — “గురువు చెప్పినది నా మేలు కోసమే” అని స్వీకరిస్తాడు. శ్రద్ధ ఉన్నవాడు — జపవిధిని సరిగ్గా తెలుసుకుంటాడు. తపస్సు ఉన్నవాడు — అలసట, బద్ధకం, పరిస్థితులు ఉన్నా ప్రతిరోజూ ఆచరిస్తాడు.

అలాగే మంత్రసాధనలో గురువు, దైవతము, మంత్రము యందు భక్తి–శ్రద్ధలు ఉన్నవాడు జపాన్ని ఒక యాంత్రిక కర్మగా కాక, దైవసంబంధంగా చేస్తాడు. “ఈ మంత్రాన్ని నా గురువు కరుణతో ఉపదేశించారు; ఈ మంత్రానికి అధిదేవత దైవస్వరూపం; ఈ మంత్రధ్వని నా చిత్తాన్ని శుద్ధి చేస్తుంది” అనే భావంతో జపం చేసినప్పుడు సాధనకు జీవం వస్తుంది.

అందుకే ఈ మూడు విడదీయలేనివి.

*6. గురువుపట్ల విశ్వాసం ఎలా ఉండాలి?*

గురువుపట్ల విశ్వాసం మూడు రకాలుగా వ్యక్తమవుతుంది.

*మొదటిది — గురువు శాస్త్రసమ్మతంగా చెప్పిన మాటను గౌరవించడం.*

గురువు చెప్పినది నా అభిప్రాయానికి సరిపోతేనే స్వీకరిస్తాను అనుకుంటే అది సంపూర్ణ విశ్వాసం కాదు.

*రెండవది — తొందరగా ఫలితం రాకపోయినా నిరుత్సాహపడకపోవడం.*

సాధనలో ఫలితం వెంటనే కనబడకపోవచ్చు. విత్తనం నాటిన వెంటనే చెట్టు రావడం లేదు. అలాగే జపం, ధ్యానం, స్వాధ్యాయం, సేవ ఇవన్నీ నెమ్మదిగా చిత్తశుద్ధిని కలిగిస్తాయి.

*మూడవది — గురువును లోకదృష్టితో మాత్రమే చూడకపోవడం.*

గురువు కూడా శరీరధారి కాబట్టి బాహ్యంగా సాధారణంగా కనిపించవచ్చు. కానీ శిష్యుడు గురువులో జ్ఞానతత్త్వాన్ని, దైవకృపను చూడగలగాలి.

అయితే ఇక్కడ ఒక జాగ్రత్త అవసరం. నిజమైన గురుభక్తి శాస్త్రవిరుద్ధమైన అంధానుసరణ కాదు. సద్గురు ఎప్పుడూ శిష్యుని ధర్మం, శాస్త్రం, భగవంతుని వైపు నడిపిస్తాడు; తన వ్యక్తిగత అహంకారానికి బానిస చేయడు. అందువల్ల గురువు కూడా శాస్త్రసమ్మతుడు, ఆచారశుద్ధి గలవాడు కావాలి.

*7. శ్రద్ధ ఎలా పెంపొందించుకోవాలి?*

శ్రద్ధ సహజంగా కొంతమందికి ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. కానీ శ్రద్ధను సాధనతో పెంపొందించుకోవచ్చు.

ప్రతిరోజూ గురువు చెప్పిన ఒక ఉపదేశాన్ని ఆచరణలో పెట్టాలి. చిన్నదైనా సరే నిరంతరంగా చేయాలి. ఉదాహరణకు, “ప్రతిరోజూ ఉదయం ఐదు నిమిషాలు భగవన్నామస్మరణ చేయాలి” అన్న ఉపదేశాన్ని శ్రద్ధతో పాటిస్తే, అది క్రమంగా మనస్సును మార్చుతుంది.

విన్న వెంటనే మర్చిపోకుండా, ఒక నోట్‌లో రాసుకోవడం కూడా శ్రద్ధ. ఉపన్యాసం వినడం మాత్రమే కాదు; వినిన తరువాత మన జీవితంలో ఏ మార్పు చేయాలో నిర్ణయించుకోవాలి.

శ్రద్ధకు ఒక ముఖ్యమైన శత్రువు — అలక్ష్యం. “తర్వాత చూద్దాం”, “ఇది నాకు తెలుసు”, “ఇది పెద్ద విషయం కాదు” అనే భావాలు శ్రద్ధను తగ్గిస్తాయి. నిజమైన శిష్యుడు చిన్న ఉపదేశాన్నీ గొప్ప ఔషధంలా స్వీకరిస్తాడు.

అలాగే మంత్రజపంలోనూ శ్రద్ధను పెంపొందించుకోవాలి. మంత్రాన్ని తొందరగా ముగించాల్సిన పనిగా కాక, గురుకృపను స్మరించుకుంటూ, మంత్రదేవతను ధ్యానిస్తూ, మంత్రాక్షరాలను పవిత్రంగా ఉచ్చరించాలి. సంఖ్య ముఖ్యమే అయినా, సంఖ్యకంటే భావం, శుద్ధి, స్థిరత్వం మరింత ముఖ్యమైనవి.

*8. తపస్సు నిత్యజీవితంలో ఎలా ఉండాలి?*

గృహస్థుడికి తపస్సు అంటే కుటుంబాన్ని విడిచిపెట్టి అడవికి వెళ్లడం కాదు. తన స్థితిలో ఉండి ధర్మబద్ధంగా జీవించడం కూడా గొప్ప తపస్సే.

ఉదయం లేవగానే భగవన్నామస్మరణ చేయడం తపస్సు.

కోపం వచ్చినప్పుడు మాటను నియంత్రించడం తపస్సు.

అవకాశం ఉన్నా అసత్యం చెప్పకపోవడం తపస్సు.

ఇతరుల దోషాలను చర్చించకుండా ఉండడం తపస్సు.

గురువు చెప్పిన నిత్యసాధనను విరమించకుండా చేయడం తపస్సు.

అహంకారాన్ని తగ్గించుకొని సేవ చేయడం తపస్సు.

మనసుకు నచ్చనప్పుడు కూడా ధర్మాన్ని విడవకపోవడం తపస్సు.

తపస్సు అంటే శరీరాన్ని బాధించడం కాదు; అహంకారాన్ని శుద్ధి చేయడం. మనస్సు ఎటు లాగుతుందో అటు పోకుండా, ధర్మం ఎటు నడిపిస్తుందో అటు నడవడం.

మంత్రసాధకునికి తపస్సు అంటే — నియమిత కాలంలో జపం చేయడం, శుచిత్వం పాటించడం, గురువు చెప్పిన విధానాన్ని యథాశక్తి అనుసరించడం, మధ్యలో బద్ధకం వచ్చినా సాధనను విడవకపోవడం. ఇదే గురువుపట్ల శ్రద్ధకు ఆచరణరూపం.

*9. చిన్న ఉదాహరణ*

ఒక శిష్యుడు గురువు దగ్గరకు వెళ్లి, “గురువుగారూ, నాకు మనశ్శాంతి కావాలి” అన్నాడు. గురువు, “ప్రతిరోజూ ఉదయం స్నానం చేసి, పది నిమిషాలు నామజపం చేయు. మాట్లాడే ముందు ఒక్క క్షణం ఆలోచించు. రాత్రి నిద్రపోయే ముందు ఆ రోజు చేసిన ఒక తప్పును గుర్తించి భగవంతుని క్షమాపణ కోరుకో” అని చెప్పారు.

మొదటి రోజు శిష్యుడు ఉత్సాహంగా చేశాడు. రెండో రోజు కొంచెం అలసట. మూడో రోజు పని ఒత్తిడి. నాలుగో రోజు “ఇది చేసి ఏమవుతుంది?” అనే సందేహం. ఇక్కడే అతని విశ్వాసం, శ్రద్ధ, తపస్సు పరీక్షించబడతాయి.

గురువుపట్ల విశ్వాసం ఉంటే — “ఇది చిన్నదిగా కనిపించినా లోతైన సాధన” అని నమ్ముతాడు.

శ్రద్ధ ఉంటే — విధిని సరిగ్గా కొనసాగిస్తాడు.

తపస్సు ఉంటే — బద్ధకం, సందేహం, పరిస్థితులు వచ్చినా ఆచరణను విడవడు.

కొన్ని నెలల తరువాత అతనిలో మార్పు మొదలవుతుంది. కోపం తగ్గుతుంది. మాటలో మృదుత్వం వస్తుంది. మనసులో ప్రశాంతత పెరుగుతుంది. అప్పుడు అతనికి అర్థమవుతుంది — గురువు ఇచ్చిన సాధన చిన్నది కాదు; తన జీవితాన్ని మలిచే మహౌషధం.

ఇదే విధంగా గురువు ఉపదేశించిన మంత్రాన్ని సాధకుడు భక్తిశ్రద్ధలతో జపిస్తే, ఆ జపం క్రమంగా అతని అంతరంగాన్ని శుద్ధి చేస్తుంది. మంత్రం మీద విశ్వాసం, మంత్రదేవత మీద భక్తి, గురువు మీద కృతజ్ఞత — ఈ మూడు కలిసినప్పుడు జపం జీవంతమైన సాధన అవుతుంది.

*10. శిష్యుని నిజమైన లక్షణం*

శిష్యుడు అంటే కేవలం గురువు దగ్గర కూర్చునేవాడు కాదు. “శాసనాన్ని స్వీకరించేవాడు” శిష్యుడు. తన లోపాలను సరిచేసుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉండేవాడు శిష్యుడు.

సద్గురు శిష్యుని బాహ్యజీవితాన్ని మాత్రమే కాదు, అంతరంగాన్ని కూడా మలుస్తాడు. గురువు మాట మన అహంకారానికి గుచ్చినప్పుడు కూడా, అది కృప అని గ్రహించగలిగితే శిష్యత్వం మొదలవుతుంది.

గురువు పట్ల విశ్వాసం లేకపోతే మనం ఎప్పటికీ మన బుద్ధి చుట్టూనే తిరుగుతాం. శ్రద్ధ లేకపోతే విన్న జ్ఞానం జీవితంలో నిలవదు. తపస్సు లేకపోతే శ్రద్ధ కూడా భావోద్వేగంగా మిగిలిపోతుంది. కాబట్టి ఈ మూడు కలిసినప్పుడే ఆధ్యాత్మిక పురోగతి స్థిరమవుతుంది.

భక్తిశ్రద్ధలు నిజంగా ఉన్నప్పుడు అవి మాటల్లో మాత్రమే ఉండవు; ఆచరణలో వ్యక్తమవుతాయి. గురువుపట్ల విశ్వాసం ఉన్నవాడు గురువాక్యాన్ని గౌరవిస్తాడు. దైవంపై భక్తి ఉన్నవాడు దైవస్మరణను విడవడు. మంత్రంపై శ్రద్ధ ఉన్నవాడు మంత్రజపాన్ని అలక్ష్యం చేయడు. కాబట్టి శ్రద్ధను ప్రత్యేకంగా ప్రకటించవలసిన అవసరం లేదు; అది జీవనశైలిలో సహజంగా కనిపిస్తుంది.

*11. ముగింపు*

గురువుపట్ల విశ్వాసము అంటే సద్గురువు ఉపదేశం శ్రేయోమార్గమని దృఢంగా నమ్మడం. శ్రద్ధ అంటే ఆ ఉపదేశాన్ని వినయంతో విని, మనన చేసి, ఆచరణలో పెట్టడం. తపస్సు అంటే ఆ ఆచరణలో ఎదురయ్యే అలసట, అహంకారం, మనోవికారాలు, ఇంద్రియాసక్తులను జయిస్తూ నిలకడగా ముందుకు సాగడం.

మంత్రసాధన దృష్టిలో చూస్తే, *గురువు, దైవతము, మంత్రము — ఈ మూడు త్రిపుటి.* మంత్రాన్ని ఉపదేశించిన గురువుపట్ల విశ్వాసం, ఆ మంత్రదేవత పట్ల భక్తి, మంత్రశక్తి పట్ల శ్రద్ధ ఉన్నప్పుడే సాధనకు పూర్ణత వస్తుంది. ఈ మూడింటిలో ఏ ఒక్కదానిపైనా అలక్ష్యం ఉంటే సాధనలో లోపం కలుగుతుంది.

గురువు మార్గం చూపుతాడు. శ్రద్ధ ఆ మార్గాన్ని మన హృదయంలో నిలుపుతుంది. తపస్సు ఆ మార్గంలో మనల్ని నడిపిస్తుంది. మంత్రం మనస్సును పవిత్రం చేస్తుంది. దైవభక్తి సాధనకు జీవం ఇస్తుంది. గురుకృప సాధకుని ధర్మమార్గంలో నిలబెడుతుంది. ఈ మూడింటికి భగవదనుగ్రహం కలిసినప్పుడు శిష్యుని జీవితం ధర్మమయం, శాంతిమయం, జ్ఞానమయం అవుతుంది.

*అందుకే సాధకుడు ప్రతిరోజూ ఇలా ప్రార్థించాలి:*

> గురుదేవా, మీ మాటపై నాకు దృఢవిశ్వాసం కలుగుగాక. 

> మీరు ఉపదేశించిన మంత్రంపై నాకు శ్రద్ధ కలుగుగాక. 

> ఆ మంత్రదేవతపై నిష్కపటమైన భక్తి కలుగుగాక. మీ ఉపదేశాన్ని ఆచరించడానికి తపస్సు, సహనం, స్థిరత్వం కలుగుగాక.

💐💐💐💐💐💐

*Kumara Sharma*

*న్యాయవాది & ఆధ్యాత్మికవేత్త*

*జగద్గురు జ్ఞానపీఠం*

*9063939567*

💐💐💐💐💐💐

మంత్రసాధనలో గురు–మంత్ర

  💐💐💐💐💐💐

*మంత్రసాధనలో గురు–మంత్ర–దేవత భక్తి మరియు ఐక్యానుసంధాన భావన*

💐💐💐💐💐💐

మంత్రసాధన అనేది భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన, గంభీరమైన సాధనామార్గం. మంత్రం అనేది కేవలం కొన్ని అక్షరాల సమూహం కాదు; అది దైవతత్త్వాన్ని సూచించే శబ్దబ్రహ్మ స్వరూపం. ఆ మంత్రాన్ని గురువు ఉపదేశించినప్పుడు, అది సాధకునికి కేవలం పఠనవిషయం కాకుండా, ఆధ్యాత్మిక జీవన మార్గదర్శకంగా మారుతుంది. అందువల్ల మంత్రసాధనలో మంత్రము, మంత్రదేవత, మంత్రప్రదాత గురువు — ఈ మూడు అంశాల పట్ల భక్తి, విశ్వాసము, శ్రద్ధ అత్యంత అవసరం.

ఈ భావాన్ని ఒక శాస్త్రోక్త వచనం చక్కగా తెలియజేస్తుంది:

मन्त्रे तद्देवतायां च

तथा मन्त्रप्रदे गुरौ ।

त्रिषु भक्तिः सदा कार्या

सा हि सर्वार्थसिद्धिदा ॥

మంత్రే తద్దేవతాయాం చ

తథా మంత్రప్రదే గురౌ ।

త్రిషు భక్తిః సదా కార్యా

సా హి సర్వార్థసిద్ధిదా ॥

అర్థం — మంత్రమునందు, ఆ మంత్రానికి అధిదేవత అయిన దేవతయందు, అలాగే ఆ మంత్రమును ఉపదేశించిన గురువునందు — ఈ మూడింటి పట్ల ఎల్లప్పుడూ భక్తి కలిగి ఉండాలి. అటువంటి భక్తియే సర్వార్థసిద్ధిని ప్రసాదించేది.

ఇక్కడ “త్రిషు” అనే పదం స్పష్టంగా మూడు అంశాలను సూచిస్తుంది — మంత్రము, తద్దేవత, మంత్రప్రదాత గురువు. ఈ శ్లోకపు ప్రత్యక్ష భావం ఏమిటంటే, మంత్రసాధకుడు ఈ మూడింటినీ పవిత్రంగా భావించి, భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించాలి. మంత్రం పట్ల శ్రద్ధ లేకుండా, మంత్రదేవత పట్ల భక్తి లేకుండా, గురువు పట్ల విశ్వాసం లేకుండా చేసే జపం యాంత్రికంగా మారిపోతుంది. సంఖ్య పూర్తయినా, అంతరంగ శుద్ధి కలగకపోవచ్చు.

మంత్రం అంటే దైవానికి దారిచూపే శబ్దరూపం. మంత్రదేవత అంటే ఆ మంత్రంలో ప్రతిష్ఠితమైన చైతన్యం. గురువు అంటే ఆ మంత్రాన్ని సాధకునికి సరియైన విధంగా ఉపదేశించి, దాని ఆచరణకు అధికారం ఇచ్చే ఆచార్యుడు. కాబట్టి మంత్రం, దైవం, గురువు — ఈ మూడు పరస్పరం విడదీయలేని సంబంధం కలిగినవి. సాధకుడు ఈ సంబంధాన్ని గౌరవంగా గ్రహించినప్పుడు మంత్రజపం జీవంతమైన సాధనగా మారుతుంది.

ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని సున్నితంగా అర్థం చేసుకోవాలి. మంత్రశాస్త్రంలో కొన్ని ఉన్నత ఉపాసనాభావాలు కూడా ఉన్నాయి. చతుర్విధ ఐక్యానుసంధానం, షడ్విధ ఐక్యానుసంధానం, అహంగ్రహోపాసన వంటి విషయాలు కొన్ని ప్రత్యేక ఉపాసనాక్రమాలలో చెప్పబడినవి. ఇవి మంత్రశాస్త్రంలోని లోతైన సాధనాసూత్రాలు. అయితే వాటిని ప్రతి శ్లోకానికి, ప్రతి సందర్భానికి నేరుగా అన్వయించడం అవసరం లేదు. ఏ భావం ఏ సందర్భంలో చెప్పబడిందో, దానిని ఆ సందర్భానుసారంగా గ్రహించడం శాస్త్రోచితం.

ఈ చర్చలో ఒకవైపు శ్లోకంలోని ప్రత్యక్ష పదార్థం ప్రకారం మంత్రం–దేవత–గురువు అనే మూడు అంశాల పట్ల భక్తి ఉండాలని స్పష్టమవుతుంది. మరోవైపు, మంత్రశాస్త్రంలో ఉన్నతమైన ఐక్యభావాలు కూడా ఉన్నాయని గుర్తించవచ్చు. ఈ రెండింటిని పరస్పర విరోధాలుగా చూడవలసిన అవసరం లేదు. ఒకటి సాధారణ సాధకునికి ప్రాథమికమైన భక్తిశ్రద్ధను బోధిస్తుంది; మరొకటి గురుపరంపరలో అధికారం పొందిన ఉపాసకునికి ఉన్నత ధ్యానభావాన్ని సూచిస్తుంది.

సాధారణ సాధకునికి ముందుగా అవసరమైనది వినయం, విశ్వాసం, శ్రద్ధ. గురువు ఇచ్చిన మంత్రాన్ని పవిత్రంగా స్వీకరించాలి. ఆ మంత్రదేవతను భక్తితో ధ్యానించాలి. మంత్రజపాన్ని కేవలం సంఖ్యాపూరణంగా కాకుండా, చిత్తశుద్ధి సాధనంగా చేయాలి. ఈ స్థిరమైన భక్తి పెరిగిన తరువాత మాత్రమే ఉన్నతమైన ఐక్యానుసంధాన భావనలు సరిగా అర్థమవుతాయి. లేనిపక్షంలో అవి మాటలస్థాయిలోనే మిగిలి, కొన్నిసార్లు అపార్థాలకు దారితీసే అవకాశం ఉంటుంది.

“నామ నామవతోః అభేదః” అనే శాస్త్రభావం ప్రకారం భగవన్నామం మరియు నామి అయిన భగవంతుడు పరమార్థదృష్టిలో వేరు కావు. మంత్రం కూడా దైవస్వరూపానికి దారితీసే పవిత్ర నామరూపమే. అందువల్ల మంత్రాన్ని గౌరవించడం అంటే దైవాన్ని గౌరవించడం. మంత్రదేవతను భజించడం అంటే మంత్రస్వరూపాన్ని సజీవంగా గ్రహించడం. ఆ మంత్రాన్ని ఉపదేశించిన గురువును భక్తితో స్మరించడం అంటే, ఆ దైవానుగ్రహం మన జీవితంలో ప్రవేశించిన ద్వారాన్ని గౌరవించడం.

గురువు పాత్ర ఇక్కడ అత్యంత ముఖ్యమైనది. మంత్రం గ్రంథంలో చదివినంత మాత్రాన సంపూర్ణ సాధన ప్రారంభం కాదు. గురుముఖంగా వచ్చిన మంత్రం సాధకుని హృదయంలో ప్రత్యేకమైన శక్తిని కలిగిస్తుంది. గురువు తన అనుభవం, పరంపర, అనుగ్రహం ద్వారా ఆ మంత్రాన్ని శిష్యునికి అందిస్తాడు. అందుకే మంత్రప్రదాత గురువు పట్ల భక్తి మంత్రసాధనలో ప్రధానమైనది. గురువుపట్ల గౌరవం లేకుండా, గురువాక్యంపై నమ్మకం లేకుండా, మంత్రసాధనలో స్థిరత్వం రావడం కష్టం.

అలాగే మంత్రదేవతపై భక్తి లేకపోతే మంత్రజపం హృదయరహితంగా మారుతుంది. జపం చేయడం ఒక పని; భక్తితో జపించడం ఒక సాధన. పని శరీరంతో జరుగుతుంది; సాధన హృదయంతో జరుగుతుంది. భక్తి లేకుండా మంత్రధ్వని బయట మాత్రమే తిరుగుతుంది. భక్తితో జపించినప్పుడు అదే మంత్రధ్వని అంతరంగాన్ని శుద్ధి చేస్తుంది.

మంత్రంపై శ్రద్ధ కూడా అవసరం. మంత్రాన్ని నిర్లక్ష్యంగా పలకడం, త్వరగా ముగించాలనే భావంతో చేయడం, గురువు చెప్పిన నియమాలను పట్టించుకోకపోవడం — ఇవి శ్రద్ధలేమికి సూచనలు. మంత్రశ్రద్ధ అంటే మంత్రాక్షరాలను పవిత్రంగా గ్రహించడం, యథాశక్తి శుద్ధితో జపించడం, జపానికి ముందు మనస్సును స్తిమితపరచడం, ఆ జపం ద్వారా చిత్తశుద్ధి కలగాలని ప్రార్థించడం.

ఇక్కడ “భక్తి” అంటే కేవలం భావోద్వేగం కాదు. భక్తి అంటే గౌరవం, విశ్వాసం, వినయం, ఆచరణ, స్థిరత్వం — ఇవన్నీ కలిసిన అంతరంగభావం. నిజమైన భక్తి ఉంటే అది ప్రవర్తనలో కనిపిస్తుంది. గురువుపట్ల భక్తి ఉన్నవాడు గురువాక్యాన్ని తేలికగా తీసుకోడు. మంత్రపట్ల శ్రద్ధ ఉన్నవాడు జపాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడు. దైవంపై భక్తి ఉన్నవాడు సాధనలో అహంకారం చూపడు.

“సర్వార్థసిద్ధిదా” అనే పదాన్ని కూడా సరిగా అర్థం చేసుకోవాలి. ఇది కేవలం లోకిక కోరికలన్నీ నెరవేరుతాయి అనే అర్థంలో మాత్రమే తీసుకోకూడదు. మంత్రసాధనలో నిజమైన సిద్ధి అంటే ముందుగా చిత్తశుద్ధి, మనశ్శాంతి, ఇంద్రియనిగ్రహం, ధర్మనిష్ఠ, గురుభక్తి, దైవస్మరణ, అంతరంగ స్థిరత్వం. ఇవి కలిగిన తరువాత సాధకుని జీవితం క్రమంగా శుభమార్గంలో నడుస్తుంది. దైవానుగ్రహం వల్ల అవసరమైన లోకక్షేమం కూడా యథాక్రమం సిద్ధిస్తుంది.

ఈ చర్చ నుండి మనం తీసుకోవలసిన ముఖ్యమైన సారం ఏమిటంటే — శాస్త్రంలో ఒక్కో వాక్యానికి ఒక ప్రత్యక్షార్థం ఉంటుంది; అదే సమయంలో, విస్తృతమైన సంప్రదాయంలో మరిన్ని గంభీరార్థాలు కూడా ఉండవచ్చు. ప్రత్యక్షార్థాన్ని గౌరవించాలి. ఉన్నతార్థాలను కూడా అవమానించకూడదు. కానీ రెండింటినీ కలిపి గందరగోళం చేయకూడదు. శాస్త్రసంభాషణలో వినయం ఉంటే అవగాహన పెరుగుతుంది; అహంకారం వస్తే వాదం పెరుగుతుంది.

అందువల్ల మన వ్యాసమైన “గురువుపట్ల విశ్వాసము, శ్రద్ధ — తపస్సు” అనే విషయానికి ఈ చర్చ ఎంతో ఉపయుక్తమైనది. గురువు, మంత్రం, మంత్రదేవత పట్ల భక్తి సాధకుని తపస్సుకు పునాది. ఈ పునాది బలంగా లేకపోతే సాధన నిలవదు. ఈ పునాది బలంగా ఉంటే, చిన్న జపమూ గొప్ప అంతరంగ మార్పుకు కారణమవుతుంది.

సాధకుడు ప్రతిరోజూ ఇలా భావించాలి:

“ఈ మంత్రం పవిత్రమైనది. ఈ మంత్రదేవత నా ఉపాస్యదైవం. ఈ మంత్రాన్ని ఉపదేశించిన గురువు నా ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శి. ఈ మూడు పట్ల భక్తి, శ్రద్ధ, విశ్వాసంతో నేను సాధన చేస్తాను.”

ముగింపుగా చెప్పాలంటే, మంత్రసాధనలో మొదటి మెట్టు భక్తి, రెండవ మెట్టు శ్రద్ధ, మూడవ మెట్టు నియమిత ఆచరణ, నాల్గవ మెట్టు చిత్తశుద్ధి, తరువాతే ఉన్నతమైన ఐక్యానుసంధాన భావాలు స్థిరమవుతాయి. కాబట్టి సాధకుడు తొందరపడకుండా, వాదాలలో పడకుండా, గురుపరంపరను గౌరవిస్తూ, మంత్రదేవతను భజిస్తూ, మంత్రాన్ని శ్రద్ధతో జపిస్తూ ముందుకు సాగాలి.

గురువు మార్గం చూపిస్తాడు. మంత్రం మనస్సును శుద్ధి చేస్తుంది. దైవం అనుగ్రహం ప్రసాదిస్తుంది. ఈ మూడింటి పట్ల భక్తిశ్రద్ధలే సాధకుని తపస్సుకు శక్తి.

💐💐💐💐💐💐

*Kumara Sharma*

*న్యాయవాది & ఆధ్యాత్మికవేత్త*

*జగద్గురు జ్ఞానపీఠం*

*9063939567*

💐💐💐💐💐💐

పరావాక్కులో జపం అంటే ఏమిటి?*

  M💐💐💐💐💐💐

*పరావాక్కులో జపం అంటే ఏమిటి?*

💐💐💐💐💐💐

భారతీయ మంత్రశాస్త్రంలో వాక్కు అంటే కేవలం బయటికి వినిపించే మాట మాత్రమే కాదు. మాట బయటికి రావడానికి ముందు అది మనస్సులో, బుద్ధిలో, చైతన్యంలో చాలా సూక్ష్మస్థాయిల్లో ఉంటుంది. అందుకే శాస్త్రాలలో వాక్కుకు నాలుగు స్థాయిలను చెబుతారు:

*పరా, పశ్యంతీ, మధ్యమా, వైఖరీ.*

వైఖరీ వాక్కు అంటే బయటికి స్పష్టంగా వినిపించే మాట. మనం నోటితో మంత్రాన్ని పలికితే అది వైఖరీ జపం.

మధ్యమా వాక్కు అంటే మనస్సులో మంత్రాన్ని స్పష్టంగా ఆలోచిస్తూ చేసే జపం. బయటికి శబ్దం రాదు, కానీ లోపల అక్షరరూపం ఉంటుంది.

పశ్యంతీ వాక్కు అంటే మంత్రం అక్షరాలుగా కాకుండా ఒక భావరూపంగా, దర్శనరూపంగా ఉండే స్థితి.

పరా వాక్కు అంటే మాటకు, అక్షరానికి, శబ్దానికి ముందున్న మూలచైతన్య స్థితి. వాక్కు ఉద్భవించే మూలం.

అందువల్ల పరావాక్కులో జపం అంటే మంత్రాన్ని నోటితో పలకడం కాదు, మనస్సులో అక్షరాలుగా తిప్పుకోవడం కూడా కాదు. మంత్రశబ్దం పుట్టకముందు ఉన్న ఆ మూలచైతన్యంలో, మంత్రదేవతతో ఏకత్వభావంలో నిలిచే జపస్థితి. ఇది సాధారణ జపం కాదు; అత్యంత సూక్ష్మమైన అంతర్ముఖ ఉపాసన.

సాధారణంగా జపం మొదట వైఖరీగా ప్రారంభమవుతుంది. భక్తుడు మంత్రాన్ని శబ్దంతో పలుకుతాడు. తరువాత ఉపాంశు జపం — పెదవులు కదులుతాయి, శబ్దం చాలా స్వల్పంగా ఉంటుంది. తరువాత మానసిక జపం — మంత్రం మనస్సులో జరుగుతుంది. ఇంకా లోతైన సాధనలో మంత్రం అక్షరాలుగా కాకుండా భావరూపంగా మారుతుంది. చివరికి మంత్రం, జపకుడు, జపక్రియ అనే త్రిపుటి క్రమంగా లయమై, మంత్రచైతన్యంలో నిలిచే స్థితి వస్తుంది. దానినే పరావాక్కుకు సమీపమైన జపస్థితిగా చెప్పవచ్చు.

ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. పరావాక్కులో జపం అనేది సాధకుడు మొదటి రోజే చేయగలిగే ప్రక్రియ కాదు. అది గురుకృప, మంత్రదీక్ష, నియమిత సాధన, చిత్తశుద్ధి, ఏకాగ్రత, అంతర్ముఖత ద్వారా క్రమంగా సిద్ధించే స్థితి. “నేను పరావాక్కులో జపం చేస్తున్నాను” అని ఊహించుకోవడం సరిపోదు. అక్కడ మంత్రం మనం పలుకుతున్నది కాదు; మంత్రచైతన్యం స్వయంగా వెలుగుతున్నది.

తాంత్రిక, శాక్త, మంత్రశాస్త్ర సంప్రదాయాలలో పరావాక్‌ను దేవీచైతన్యంగా కూడా భావిస్తారు. శబ్దబ్రహ్మం యొక్క మూలస్థితి పరా. అక్షరాలు, మంత్రాలు, వేదాలు, ఆగమాలు అన్నీ పరావాక్ నుంచే ఉద్భవించినవిగా దర్శించబడతాయి. కాబట్టి పరావాక్కులో జపం అంటే మంత్రాన్ని శబ్దంగా పలకడం కంటే, మంత్రదేవత యొక్క మూలశక్తిలో మనస్సును లయపరచడం.

ఒక సరళమైన ఉదాహరణతో చెప్పాలంటే — మనం “ఓం నమః శివాయ” అని నోటితో పలికితే అది వైఖరీ. అదే మంత్రాన్ని మనస్సులో నిశ్శబ్దంగా జపిస్తే అది మధ్యమా. మంత్రాక్షరాలు స్పష్టంగా కనిపించక, శివతత్త్వభావమే నిలిస్తే అది పశ్యంతీకి దగ్గర. ఆ శివచైతన్యంలో జపకుడు కూడా లీనమై, మంత్రం అనే భావన కూడా మూలశాంతిలో కలిసిపోయే స్థితి పరావాక్‌కు సంబంధించినది.

అందువల్ల పరావాక్కులో జపం అంటే శబ్దరహితమైనా, చైతన్యపూర్ణమైన జపం. అది మంత్రాన్ని పలకడం కాదు; మంత్రంలో నిలవడం. అది జపం చేయడం కాదు; జపస్వరూపంలో లీనమవడం. అది మాటల స్థాయి కాదు; మౌనచైతన్య స్థాయి.

*సారాంశంగా:*

పరావాక్కులో జపం అంటే మంత్రం శబ్దరూపం, అక్షరరూపం, మనోరూపం అన్నిటినీ దాటి, మంత్రదేవతా చైతన్యంలో అంతర్ముఖంగా నిలిచే సూక్ష్మమైన జపస్థితి. ఇది సాధారణ మానసిక జపం కంటే ఉన్నతమైనది. గురూపదేశం, దీక్ష, నిరంతర సాధన, చిత్తశుద్ధి ద్వారా క్రమంగా అనుభవించే స్థితి.

💐💐💐💐💐💐

*Kumara Sharma*

*న్యాయవాది & ఆధ్యాత్మికవేత్త*

*జగద్గురు జ్ఞానపీఠం*

*9063939567*

💐💐💐💐💐💐

పూజ కు

 పూజ కు ఉపయోగించే కొన్ని పవిత్ర పుష్పాలు వాటి విశిష్టత

ఈ పుష్పాలకు సువాసన తో బాటు ఔషధ గుణములు కూడా వున్నవి .బజారు లో దొరికేవి కొన్ని. పూర్వము అడవులలో నుండి సేకరించి తోటలలో పెంచి పూజకు ఉపయోగించే వారు. చాలా మందికి బంతి ,చేమంతి, జాజి,మల్లె, గులాబీ, సంపెంగ, పద్మము, కనకాంబరం తెలిసినంతగా ఇతర పుష్పాలను కూడా వాడ వచ్చని తెలియదు. 

పద్మము, : దీన్నే తామర కమలము, అరవిందము, నళినము, సరోజము, వారిజము, అని కూడా అంటారు.పుండరీకము, కల్హారము,అంటే తెల్లని పద్మము అని అర్ధము. ఇది విష్ణువు కు, లక్ష్మి కి ప్రీతి పాత్రము.

2. కదంబము/ కడిమి: ఈ రెండు వృక్షాలు కదంబముగా పిలవ బడుతున్నాయి. వ్యాసుడు, మహాకవి కాళిదాసు, శంకర భగవత్పాదులు  పార్వతినికదంబ వన వాసిని , కదంబ ప్రియ  గా వర్ణించారు.    ఈ చెట్లు  అడవిలో  సహజం గా పెరుగుతాయి . పుష్పాలు  సువాసన భరితం గా ఉంటాయి.

3.జపా పుష్పం: మందారం ఈ పుష్పాలను కాళికా మాతకు, శివుడికి ప్రీతి పాత్ర మైనవి గా వర్ణించారు. అంగారకుని జపా పుష్ప వర్ణము కల వాని గా వర్నిస్తారు. జిల్లేడు,మరికొన్ని పుష్పములను కూడా మందారము అని వర్ణించడం జరిగింది. వీటిని కూడా మందారము / దేవకాంచనము/ మోదుగ  అంటారు.  "మందార గంధ సంయుక్తం, చారు హాసం .... అని కృష్ణుని,మందార గంధ యుతం అని అమ్మ వారిని వర్ణించారు. పార్వతిని "మహతీ మేరునిలయా మందార కుసుమ ప్రియా "అని వర్ణించారు 

4. నీలోత్పలము: నల్ల/నీలి కలువ కృష్ణుని కొందరు కవులు నీలోత్పల ద్యుతి (నీలి కాలువ వంటి వర్ణము /కాంతి) గల వాని గా వర్ణించారు. దుర్గా దేవి పూజ కు, నారాయణుని పూజకు విశేషంగా వాడతారు .  

5. కుందము: అడవి జాజి: కాళిదాసు పార్వతి పలు వరుస కుందముల వలె ఉన్నవని వర్ణింప బడినది. సరస్వతి మల్లె వలె తెల్లని వర్ణము కలిగినదని వర్ణించ బడినది.   ఇవి దేవి పూజకు వాడబడుతున్నాయి.  వాసంతి, మాగధి, మొల్లలు అనికూడా పిలుస్తారు. ఇవి సుగంధ భరితము. 

మల్లె, నవమల్లిక ఇవి మనము విరివిగా వాడే , బజారులో దొరికే మల్లె పూలు, అడవిమల్లె,సిరిమల్లె,  శ్రీమల్లె ఇవి కూడా అడవులలో దొరుకుతాయి. సుగంధ భరితము, ఈ మల్లె జాతులన్నీ దేవుని పూజకు ఉపయోగించ వచ్చు     

6. బంధూక పుష్పము:   మంకెన పువ్వు : సూర్యాష్టకం లో-బంధూక పుష్ప సంకాశం - హార కుండల శోభితం; మహా పాప హరం......   తం సూర్యం ప్రణ మామ్య హం   సూర్యుని వర్ణము బంధూక పుష్ప వర్ణము గా వర్ణించారు. దీనిని రామబాణం, నూరువరహాల పూలు అంటారు, దీనికే మంకెన, బంధూకము అనే పేర్లు కూడా వున్నాయి. కావున వీటిని కూడా ఉపయోగించ వచ్చు. ఎర్రని రంగు కలిగిన పుష్పాలను కొందరు మంకెన పూలు గా వ్యవహరిస్తారు. 

లలితా దేవిని "బంధూక కుసుమ ప్రఖ్యా "అని, "జపా పుష్ప నిభా కృతి"అని   వర్ణించారు  

7. అతశీ: కృష్ణాష్టకం లో అతశీ  పుష్ప సంకాశం హార నూపుర శోభితం --- కృష్ణం వందే జగద్గురుం- వాసుదేవుడి అతశీ పుష్ప వర్ణం లో వున్నా డని  వర్ణించారు. ఇవి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లో సహజం గా కనిపించవు. చల్లని ప్రదేశాల్లో పెరుగు తాయి .   

8.వకుళ లేదా పొగడ:  ఈ పుష్పాలు విష్ణువు కు ప్రీతి కరము. సుగంధ భరితము.  కృష్ణుడు బృందావనం లో ఈ పూల సుగంధమును ఇష్ట పడే వాడని వర్ణించ బడినది. విష్ణు పూజకు వాడతారు.తిరుమల లో వెంకటేశ్వర స్వామికి కూడా ఈ పొగడ పూల మాలలు వేస్తారు .

9. మాలతీ: ; బృందావనం లో కృష్ణుని అలరించిన తీగ పుష్పాలు. సుగంధ భరితం. ఇవి మల్లెల్లాగే తెల్లగా సుగంధ భరితం గా ఉంటాయి. అడవుల్లో పెరుగుతాయి.    

10. మాధవి: వీటి కాయలకు 3 రెక్కలుంటాయి, అందువల్ల వీటిని పావురాయి కాయలని కూడా అంటారు .  బృందావనం లో కృష్ణుని అలరించిన తీగ  పుష్పాలు. అడవుల్లో సహజం గా ఉంటాయి .సుగంధ భరితం.   

  11. చంపకము:  ఈ పుష్పాలు విష్ణువుకు పార్వతి కి ప్రీతి పాత్రము. సుగంధ భరితము. వీటిని చాంపేయము, సంపంగి పూలని కూడా పిలుస్తారు. వీటిని పూజకు విరివిగా ఉపయోగిస్తారు.     

12. సేవంతిక: చేమంతి పూలు

13. పారిజాతము :  పొగడ, సేపాలిక, అని కూడా పిలుస్తారు.   

13. అర్క(జిల్లేడు) :; శివునికి అర్కముడు అనే పేరు కూడా వున్నది, సూర్యునికి కూడా అర్కుడు అని పేరు.  తెల్లని పూలు గలవి శ్రేష్టము ఈ పూలను గణపతి, శివ, సూర్య పూజకు మాత్రమే వాడతారు . రధ సప్తమి నాడు సూర్యారాధనకు వాడుతారు.   విష్ణు ఆరాధనకు ఉపయోగించరు.దీని కర్రతో గణపతి విగ్రహాన్ని చేసి పూజ చేస్తారు

15. పలాశ: కింశుక / మోదుగ: దీని పుష్పాల తో హోళీ రంగులు చేసి ఆడుకుంటారు. దీని శాఖ తో చేసిన కర్రను ఉపనయనము సమయం లో వాడతారు .వీటిని మన్మధుని గోర్లు అని కూడా అంటారు.

  16. ద్రోణ: తుమ్మిపూలు; వీటి పూలను కార్తీక మాసం లో మాస శివ రాత్రి, సోమవారం, ఆర్ద్ర నక్షత్రం వున్న రోజుల్లోశివ పూజకు ఉపయోగిస్తారు. వీటి ఆకును ఆకు కూర గా వాడతారు. విష్ణు పూజకు ఉపయోగించరు.

17. అశోకము:  ఈ చెట్టు కింద నే సీతమ్మ వారు రావణుడి చెర లో వుండినదని రామాయణం లో వర్ణించ బడినది. దీనికి వంజులము అని మరియొక పేరు.  ఇది శోక నాశకము గ భావిస్తారు. వీటి పూలను అమ్మ వారి పూజకు వాడతారు. లలితా దేవిని "చంపకాశోకపున్నాగ సౌగంధికా లసత్కచా "అని వర్ణించారు 

18. మామిడి/హిందువుల ఇళ్ళలో మామిడి ఆకులు లేకుండా ఏ పండుగను కానీ శుభ కార్యమును గానీ ఊహించలేము. ఇది అతి పవిత్రమైన వృక్షము. దీని ఆకులనే కాక పుష్పాలను కూడా సరస్వతీ దేవి, వినాయకునికి , లక్ష్మీ పూజకు వాడతారు.

18.  వేప: దీనిని నింబ వృక్షము అని కూడా అంటారు.  వేప పూలను తెలుగు వారు ఉగాది నాడు వాడతారు . వేప చెట్టు ను లక్ష్మీ స్వరూపం గా పూజిస్తారు.  గ్రామ దేవతల పూజలకు ఉపయోగించడము అందరికి తెలిసినదే .

19. కేతకి: దీన్నే మొగలి పూవు అని కూడా అంటారు.

దీన్ని శివ పూజకు తప్ప మిగిలిన దేవతారాధనకు వాడతారు. శివ లింగము ఆది అంతము చూచానని అబధ్దము చెప్పడం వలన పూజకు పనికి రాకుండా పోయింది.

20. పున్నాగ: దీన్ని పొన్న అనికూడా అంటారు. తెల్లని సుగంధ భరితపుష్పాలు ఉంటాయి. వీటిని శివ పార్వతుల పూజకు, విష్ణు పూజకువాడతారు.

21. పాటల/ పాటలీ/కలిగొట్టు పుష్పము: శివ పార్వతుల సమాగమము ఈ చెట్టు కింద జరిగినదనిపురాణములలో వర్ణించ బడినది. అందువలన పసుపు రంగు కల ఈ పుష్పము లుశివపార్వతుల కు ప్రీతి పాత్రము.

లలితా పరమేశ్వరి  "దురా రాధ్యా , దురా ధర్షా పాటలీ కుసుమ ప్రియా "అని కీర్తించ బడింది  

22. కరవీరము/ఎర్రగన్నేరు/కస్తూరిపూలు: వీటిని శివ, పార్వతి, వినాయక పూజకు వాడతారు.  

  

 23. దేవకాంచనము/అడవి గన్నేరు/ దేవ గన్నేరు అనికూడా అంటారు. 

24. మధూకము: దీనినే ఇప్ప/ విప్ప అంటారు. వీటిని పూజకు వాడక పోయినా, ఎండిన పూలను తేనెతో కలిపి  భద్రాచలం వంటి కొన్ని దేవాలయాల్లో ప్రసాదం గా వాడతారు.ఇవి తియ్యగా ఉంటాయి. 

కనకాంబరం, జాజి, గులాబీ , నందివర్ధనం, గన్నేరు,

లింగాక్షతలు/ చిలకముక్కుపూలు,

గిరికర్ణికా-అంటే శంకు పుష్పాలు: 

దేవకాంచనము,  వంటి సుగంధ భరిత పుష్పాలను వాడతారు.

బంతి :  దీన్ని గొబ్బెమ్మలు , బతుకమ్మల ను అలంకరించడానికి వాడతారు ; పురాతన గ్రంధాలలో దీని ప్రస్తావన లేదు. 

తంగేడు, గురుగు, గుమ్మడి , బీర ,  పూలను ప్రధానం గా బతుకమ్మ(తెలంగాణాలో  ) పూజించడానికి , గొబ్బెమ్మలను(ఆంధ్ర లో ) పూజించడానికి వాడతారు.

గభీరే కాసారే విశతి విజనే ఘోర విపినే 

విశాలే శైలే  చ  భ్రమతి కుసుమార్ధం జడ మతి 

సమార్పైకం చేతస్సరసిజం ఉమానాథ భవేత్ 

సుఖేనా వ స్థాతుం  జన ఇహ న జానాతి కి మ హో 

అర్ధము: ఓ ఉమా నాథుడా  మంద బుద్ధి గల వారే నీ పూజా పుష్పాల కొరకు లోతైన చెరువుల్లో, జన సంచారం లేని ప్రమాద కరమైన అడవుల్లో, విశాల మైన కొండల్లో తిరుగుతాడు. కానీ హృదయ సరోవరం లో పూచిన ఒక పద్మాన్ని నీకు సమర్పిస్తే వున్న చోటే సుఖం గా ఉండ వచ్చ్చని ఈ ప్రజలకు తెలియ దంటే విచిత్రం గా వుంది . ఈ పూల న్నిటి కన్నా హృదయ పద్మమే భగవంతునికి ప్రీతి కరము అని భావము .

భోజనం

 *భోజనం* 

“మనం బతకడానికి తినాలి. తినడానికి బతక కూడదు” లాంటి నీతి సూత్రాలు ఎన్ని వున్నా, మనం బతికేది తినడానికే నన్నది నగ్నసత్యం. అలారం లేక పోయినా ఠంచను గా రోజుకి మూడు పూటలా, ఒక్కోసారి అంతకంటే ఎక్కువగా మన పొట్ట పెట్టే ఆకలి కేకలు అందరికీ అనుభవమే. బతకడానికి గాలి, నీరూ కూడా అవసరమే కానీ వాటిలో వెరైటీ లేదు. పైగా సులభంగా దొరుకుతాయి. పెద్దగా ఖర్చు కూడా ఉండదు. కానీ భోజనం అలా కాదే! ఎన్నెన్ని రకాలు, ఎన్నెన్ని రుచులు, ఎంతెంత ఖరీదులు? ఇప్పుడు వాటి జోలికి వెళ్లొద్దు కానీ.. .. ఆగండి. అది జోలి కాదు. జోలె. అంటే బిచ్చగాళ్లు తమ సంపాదన (బియ్యం, కూరలు వగైరా) వేసుకుని భుజానికి తగిలించుకునే సంచీ. అంటే వాళ్ళు సంపాదించుకున్న తిండికి పోటీగా రావద్దని చెప్పడం. చూశారా, భోజనం మన మామూలు మాటల్లో కూడా ఎంతగా పాతుకుపోయిందో ? 

సరే. ఇప్పుడు మన సబ్జెక్ట్ ఈ భోజనం చేసే అలవాటు గురించి. ఆది మానవులు ఎవరి శక్తికి తగ్గట్టు వాళ్ళు వేటాడుకుని/పళ్ళు, దుంపలు కోసుకుని లేదా ఏరుకుని ఎవరి తిండి వాళ్ళు తినే వాళ్ళు. ఇప్పుడు కూడా కొన్ని అడవి జంతువులు అలాగే తింటాయి. కొన్నాళ్ళకి గుహలలో నివాసం మొదలెట్టి,నిప్పు కనిపెట్టిన తర్వాత, ఆడవాళ్ళని గుహలో ఉంచి, మగవాళ్ళు వేటకెళ్ళి ఏ జంతువునో చంపి తీసుకు రావడం, దాన్ని ఆడవాళ్ళు కాల్చడం తరవాత అందరూ కలిసి దాన్ని భోంచేయడం అలవాటయ్యింది .  

 

రాను రాను ఈ అలవాటు కాస్తా ముదిరి ముదిరి ఆడవాళ్ళని వంటింటికి పరిమితం చేసేదాకా వచ్చింది. వేటాడడం కొంచెం రిస్క్ తో కూడుకున్నది కాబట్టి మగాళ్ళు ముందు తినాలని, ఎక్కువ తినాలని రూలు పెట్టేశారు. తర్వాత్తరవాత వ్యవసాయం చెయ్యడం నేర్చుకుని, చావు రిస్క్ లేకుండా చేసుకుని, ఆ తర్వాత పొలం కౌలుకి ఇచ్చి వంటికి పనిలేకుండా చేసుకున్నా మగవాళ్ళు తమ ప్రియారిటీ మాత్రం వదులుకోలేదు. సుష్టుగా భోంచేయడం మాత్రం మానలేదు.     

ఆ తర్వాత అంటే ఒక 100-150 సంవత్సరాల క్రితం ఒక్కొక్కళ్ళకీ కనీసం అరడజను మంది పిల్లలు వుండడం, మగవాడికి భోంచేయడం తప్ప వేరే పని లేకపోవడంతో అందరూ కలిసి మూడు పూటలా ఒకేసారి తినడం అలవాటైంది. ఆ టైమ్ లోనే “ మూలుగులు మునపటి లాగా, భోజనాలు ఎప్పటిలాగా”, “ అందరికీ ఏదో రోగమే కాని అడ్డెడు గిన్నికి ఏ రోగమూ లేదు” లాంటి సామెతలు పుట్టాయి. తరవాత మెల్లిగా చదువులు,వుద్యోగాలు మొదలై, మూడు పూటలూ కలిసి తినడం వీలుపడక రోజుకి కనీసం ఒక సారైనా కుటుంబం అందరూ కలిసి, కింద కూర్చునే భోంచేయడం మొదలయ్యింది. అల్లరి చేసే పిల్లలని, బాగా చదువుకోని పిల్లలని తండ్రి మందలించడానికి భోజనాలు చేసేటప్పుడే కుదిరేది. 

నెమ్మ నెమ్మదిగా జీవన విధానంలో మార్పులు జరిగి కింద కూచోడం మానేసి టేబుల్ మీద తినడం మొదలైంది. బాసింపట్టు వేసుకుని కూర్చోడం అలవాటు పోయింది. ఈ టైమ్ లోనే టివి వచ్చింది. భోజనం ప్లేసు కాస్తా టేబుల్ నించి టీవీ ముందు సోఫా/కుర్చీ లోకి మారింది. తర్వాత మొబైలు వచ్చింది. ఎవరికి వాళ్ళు తమ గదిలో మంచం మీద రీల్స్ చూస్తూ తినడం అలవాటైంది. ఒకప్పుడు అమ్మ ఆప్యాయంగా వడ్డిస్తూ ఎవరైనా సరిగా తినకపోతే గుర్తించేది. ఇప్పుడు అందరూ ఎవరికి వారు వడ్డించుకుంటూ ఎటో చూస్తూ ఏదో తినెయ్యడమే. 

ఆది మానవుల కుటుంబాలు కూడా రోజూ అందరూ కలిసి భోంచేసేవారు. ఇప్పుడు ఇంట్లో ఎవరు ఎప్పుడు తింటారో ఎవరికీ తెలియదు. వాళ్ళు వేడి వేడి గా తినే వారు. వీళ్ళు ఎప్పుడో వండి ఫ్రిట్జ్ లో పెట్టినవి తింటున్నారు. ఒక సారి విన్నాను - అమెరికాలో వంట చేసే ఆమె వారానికి ఒక రోజే వస్తుందట. అప్పుడే ఆ వారంలో ఏడు రోజులకీ, 14 పూటలకీ సరిపడా వంట చేసేసి, ఆ గిన్నెల మీద వారాల పేర్లతో సహా రాసేసి ఫ్రిట్జ్ లో పెట్టి వెళ్ళిపోతుందట! 

మన దేశంలో ఇప్పుడు చిన్నచిన్న పట్టణాలలో కూడా స్వీగ్గీలు,జోమాటోలు వచ్చేశాయి. ఇక కర్రీ పాయింట్ల సంగతి అందరికీ తెలిసిందే. వీధికో రెండు వుంటున్నాయి. అన్నీకలిసి వంటింటిమీద దాడి చేస్తున్నాయి.ఇంట్లో వంట వండే కళ అంతరించిపోతోంది. దానితోబాటే అంతకంటే ముఖ్యమైన వడ్డించే కళ కూడా అదృశ్యమైపోతోంది. ఎవరింటికైనా వెళ్ళినప్పుడు అందరూ కూర్చుని, ఆ ఇంట్లోవాళ్ళు కొసరి కొసరి వడ్డిస్తుంటే తిన్నప్పటి తృప్తి, టేబుల్ మీద అన్నీ పెట్టేశాము, మీకు కావలసినవి పెట్టుకు తినండి అనడంలో ఖచ్చితంగా వుండదు.

భోజనం అంటే కేవలం కడుపు నింపడానికే కాదు. కుటుంబ సభ్యుల మధ్య అనుబంధం పెరగడానికి, ఒంటరితనం ఫీలవకుండా ఉండడానికి కూడా. ఇంగ్లీష్ లో ఒక సామెత చెబుతారు -ది వే టు ఎ మేన్స్ హార్ట్ ఈజ్ త్రూ హిస్ స్టమక్ అని. అంటే ఒక మనిషి హృదయానికి దారి పొట్టలోంచేనని. అందుకే కాబోలు కొత్త అల్లుడికి అత్తారింట భోజనంలో అంత రాచమర్యాదలు చేస్తారు. ఇంట్లో రోజుకి ఒకసారైనా ఫామిలీ మొత్తం కలిసి కూర్చుని, టీవీ,మొబైల్స్ చూడకుండా, కబుర్లు చెప్పుకుంటూ భోంచేస్తే ఆ ఆనందమే వేరు. ఆ తినేది కూడా ఇంట్లోనే వండుకుని తింటే ఆ అనుభూతే వేరు. అందరికీ ఆ ఆనందం, అనుభూతి లభించాలని కోరుకొందాం.

కర్ణాటకలో దేవాలయము

 

పంచాంగం 26.05.2026 Tuesday,

 ఈ రోజు పంచాంగం 26.05.2026 Tuesday,

స్వస్తి శ్రీ చాంద్రమాన పరాభవ నామ సంవత్సరః ఉత్తరాయణం గ్రీష్మ ఋతువు అధికజ్యేష్ఠ మాస శుక్ల పక్ష ఏకాదశి తిథి భౌమ వాసర హస్త నక్షత్రం సిద్ధ యోగః వణిజ కరణం.

రాహుకాలం : మధ్యాహ్నం 03:00 నుండి 04:30 వరకు.

 

యమగండం: పగలు 09:00 నుండి 10:30 వరకు.

  

శ్రాద్ధ తిథి: ఏకాదశి.

 

నమస్కారః , శుభోదయం

భగవద్గీతభగవద్గీత

 --------------------------భగవద్గీత. ------------------------

                       చతుర్దోధ్యాయః

               జ్ఞాన కర్మ సన్యాస యోగము

సర్వాణీంద్రియకర్మాణి ప్రాణకర్మాణి చాపరే ।

ఆత్మసంయమయోగాగ్నౌ జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే ।। 27 ।।

ప్రతిపదార్థ:

సర్వాణి — అన్ని; ఇంద్రియ — ఇంద్రియములు; కర్మాణి — కార్య కలాపములు; ప్రాణ-కర్మాణి — ప్రాణ వాయువు యొక్క అన్ని కార్యములు; చ — మరియు; అపరే — ఇతరులు; ఆత్మ-సంయమ-యోగాగ్నౌ — నిగ్రహించిన మనస్సు యొక్క అగ్నిలో; జుహ్వతి — పరిత్యాగము; జ్ఞాన-దీపితే — జ్ఞానముచే ప్రేరేపింపబడింది.

తాత్పర్యము : 

కొందరు, జ్ఞానముచే ప్రేరణ నొంది, తమ ఇంద్రియ క్రియాకలాపములన్నిటిని మరియు తమ ప్రాణ శక్తిని కూడా, నిగ్రహించిన మనస్సు యొక్క అగ్నిలో సమర్పిస్తారు.

   

వివరణ:

కొందరు యోగులు విచక్షణావివేక మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు, అంటే జ్ఞాన యోగం, దీనిలో వారు జ్ఞాన సహకారంతో ఇంద్రియములను ప్రాపంచిక వ్యవహారాల నుండి వెనుకకు మరల్చుతారు. హఠయోగులు ఇంద్రియములను సంకల్ప శక్తితో బలవంతంగా నిగ్రహిస్తే, జ్ఞానయోగులు ఇదే లక్ష్యాన్ని జ్ఞానంతో కూడిన వివేకమంతమైన విచక్షణ అభ్యాసం ద్వారా సాధిస్తారు. ఈ ప్రపంచం యొక్క మిథ్యా స్వభావాన్ని గురించి మరియు తాము ఈ శరీరము, మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారము కన్నా వేరైన అస్తిత్వమని గాఢ ధ్యానంలో నిమగ్నమై ఉంటారు. ఇంద్రియములు బాహ్య ప్రపంచం నుండి ఉపసంహరించబడుతాయి మరియు మనస్సు ఆత్మ యందు ధ్యానం లోనే నిమగ్నం చేయబడుతుంది. ఆత్మ మరియు పరమాత్మ అభేదమనే ప్రతిపాదనలో ఆత్మ-జ్ఞానం యందే స్థితులై ఉండటమే వారి లక్ష్యం. ఈ ధ్యానంలో సహకరించటానికి వారు 'తత్త్వమసి' (నేను అది) (ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు 6.8.7) మరియు 'అహం బ్రహ్మాస్మి' (నేను ఆ పరమాత్మనే) (బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తు 1.4.10), మొదలైన సూత్రాలను జపిస్తుంటారు.

జ్ఞానయోగ అభ్యాసం చాలా కష్టమైన మార్గం, దీనికి చాలా నిష్ఠ మరియు సుశిక్షితమైన బుద్ధి అవసరం. శ్రీమద్ భాగవతం (11.20.7) ఇలా పేర్కొంటున్నది: నిర్విణ్ణానామ్ జ్ఞానయోగః ‘వైరాగ్య స్థితి యొక్క ఉన్నత దశలో ఉన్నవారికి మాత్రమే, జ్ఞానయోగ మార్గంలో విజయం సాధ్యము.’