Mantra - 23 ARUNAM 3 anuvaakam
అమూనాదయతేత్యన్యాన్।
అమూగ్ శ్చ పరిరక్షతః।
ఏతా వాచః ప్రయుజ్యన్తే|
యత్రై తదుపదృశ్యతే||
ఈ మంత్రం ఒక రకమైన హెచ్చరికను లేదా నిర్దేశాన్ని సూచిస్తుంది.
అమూనాదయతేత్యన్యాన్: "అమూన్" (వారిని/వీరిని) "ఆదయత" (శిక్షించండి లేదా భయపెట్టండి) "ఇతి అన్యాన్" (అని ఇతరులను). అంటే ఒక వర్గం వారిని నియంత్రించమని లేదా శిక్షించమని చెప్పే మాటలు.
అమూగ్ శ్చ పరిరక్షతః: "మరికొందరిని (వీరిని) రక్షించండి" అని చెప్పే మాటలు.
ఏతా వాచః ప్రయుజ్యన్తే: ఇలాంటి మాటలు (శిక్షించమని లేదా రక్షించమని చెప్పే ఆజ్ఞలు) ఎక్కడ ప్రయోగించబడతాయో…
యత్రై తదుపదృశ్యతే: అక్కడ ఆ దైవిక శక్తి లేదా ఆ పరమాత్మ యొక్క ప్రభావం కనిపిస్తుంది.
ఈ మంత్రం యొక్క లోతైన అర్థం ధర్మ రక్షణ మరియు ప్రకృతి నియమాలకు సంబంధించింది:
సూర్యుడు లేదా పరమాత్మ ఈ సృష్టికి అధిపతి. శాసన కర్త. ఆయన పాలనలో ధర్మాన్ని పాటించే వారికి 'రక్షణ' (పరిరక్షతః), ధర్మాన్ని తప్పే వారికి 'శిక్ష' (ఆదయత) లభిస్తాయి. లోకంలో ఈ రెండు శక్తులూ (రక్షణ మరియు శిక్ష) నిరంతరం పనిచేస్తూనే ఉంటాయి.
సూర్యుడు ఉదయించగానే లోకంలో పనులు మొదలవుతాయి. రాజులు లేదా పాలకులు తమ రాజ్యాలను ఏలేటప్పుడు ఇచ్చే ఆజ్ఞల వెనుక కూడా ఆ పరమాత్మ ప్రేరణే ఉంటుందని భావం. పరమాత్మ ఆజ్ఞా శక్తి (Power of Command)
యజ్ఞ సందర్భం కూడా అయిన అరుణకేతుక చయనంలో ఈ మంత్రాన్ని పఠిస్తూ, లోకంలోని దుష్ట శక్తులు నశించాలని, శిష్ట శక్తులు రక్షించబడాలని ప్రార్థిస్తారు.
లోకంలో రక్షణ మరియు శిక్షణ అనేవి ఒకే నాణేనికి ఉన్న రెండు పార్శ్వాల వంటివి. ఎక్కడైతే న్యాయం జరుగుతుందో, ఎక్కడైతే ధర్మం రక్షించబడుతుందో, అక్కడ ఆ పరమాత్మ యొక్క వాక్కు (ఆజ్ఞ) అమలవుతున్నట్లుగా మనం గుర్తించాలి.
ఇవన్నీ కేవలం సూర్యుని గురించి మాత్రమే కాదు, ఒక సామాజిక మరియు ధార్మిక జీవన విధానాన్ని కూడా బోధిస్తాయి.
అద్వైత తత్వార్థం
అద్వైత వేదాంతం ప్రకారం, ఈ మంత్రం ద్వైత ప్రపంచం మరియు పరమార్థ సత్యం మధ్య ఉన్న భేదాన్ని వివరిస్తుంది:
భోక్త-భోగ్య సంబంధం (The Eater and the Eaten)
లోకంలో ఒకరు భక్షించేవారు (Enjoyer), మరొకరు భక్షింపబడేవారు (Enjoyed) ఉంటారు. రక్షించేవారు, రక్షింపబడేవారు ఉంటారు. ఈ ద్వంద్వాలు (Dualities) ఉన్నంత కాలం సంసారం ఉంటుంది. అద్వైతం ప్రకారం, భోక్త (Subject) మరియు భోగ్యం (Object) రెండూ ఒకే పరమాత్మ యొక్క విభిన్న రూపాలే. "నేను రక్షకుడిని" లేదా "నేను భోక్తను" అనే అహంకారం అజ్ఞానం వల్ల కలుగుతుంది.
వాక్కు మరియు నామ-రూపాలు (The World of Speech) - 'ఏతా వాచః ప్రయుజ్యన్తే' (ఈ మాటలు ప్రయోగించబడుతున్నాయి) అనే భాగం చాలా లోతైనది. ఉపనిషత్తుల ప్రకారం (వాచారంభణం వికారో నామధేయం), జగత్తులో కనిపించే మార్పులన్నీ కేవలం పేర్లు మరియు మాటలు మాత్రమే. సత్యం ఒక్కటే, కానీ మనం దానిని రక్షకుడు, భక్షకుడు, సుఖం, దుఃఖం అని రకరకాల పేర్లతో (వాక్కులతో) పిలుస్తున్నాం.
జగత్తు - ఒక దృశ్యం (The Observed Universe)
యత్రై తదుపదృశ్యతే అని అనడంలోనే ఇది ఒక దృశ్యం (Appearance) అని అర్థమవుతోంది. ద్రష్ట (చూసేవాడు) ఉన్నంతవరకే దృశ్యం ఉంటుంది. నిద్రలో లేదా సమాధి స్థితిలో ఈ 'భక్షక-రక్షక' భేదాలు ఉండవు. ఎక్కడైతే మనస్సు బహిర్ముఖమై ప్రపంచాన్ని చూస్తుందో, అక్కడ మాత్రమే ఈ విభజనలు కనిపిస్తాయి.
సర్వమాత్మకత్వం (All is Self) - అద్వైత దృష్టితో చూస్తే, భక్షించేవాడు ఆత్మే, భక్షింపబడేది ఆత్మే. రక్షించేవాడు ఆత్మే, రక్షింపబడేది ఆత్మే. ఈ రహస్యాన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞాని, లోకంలోని సంఘర్షణలను చూసి చలించడు. అంతా ఆ పరమాత్మ విలాసమేనని గ్రహిస్తాడు. “నాయం హంతి న హన్యతే (భగవద్గీత 2.19) & న హన్యతే హన్యమానే శరీరే (కఠోపనిషత్ 1.2.18)” భావనలు ఇక్కడ కనిపిస్తున్నాయి.
ఈ మంత్రం సారాంశం - "లోకంలో కనిపించే భేదాలు, పోరాటాలు, రక్షణలు అన్నీ మాయాజనితమైన మాటలు మాత్రమే. ఈ దృశ్య ప్రపంచం ఆవలికి వెళ్లి చూస్తే, అక్కడ భక్షించేవాడు లేడు, రక్షించేవాడు లేడు—కేవలం అద్వితీయమైన చైతన్యం మాత్రమే ఉంది.”
