15, సెప్టెంబర్ 2026, మంగళవారం

భాగవతం

  *"భాగవతం వింటే బాగవుతాం"*

శ్రీ పోతన భాగవత మధురిమలు 


(8-615-క.)

"క్షితిదానమిచ్చు నతఁడును

నతికాంక్షఁ బరిగ్రహించు నతఁడును దురిత

చ్యుతులై శతవత్సరములు

శతమఖ లోకమునఁ గ్రీడ సలుపుదు రెలమిన్ 


*భావము:-* అంతట మాయాబ్రహ్మచారి బలిచక్రవర్తి తో ఇలాఅన్నాడు. “భూమిని దానం ఇచ్చినవాడికి; దానిని ప్రీతితో తీసుకున్నవాడికి పాపాలు నశించిపోతాయి. వారు సంతోషంగా నూరు యాగాలు చేస్తే దక్కే స్వర్గలోకంలో నూరేండ్లు విహరిస్తారు.


శ్రీ ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ కీర్తన ఘంటసాల హంస ధ్వని రాగంలో శ్రీ గణేశుని స్తుతిస్తూ.... *వినాయక చవితి శుభాకాంక్షలు*


*శ్రీ కృష్ణం వందే జగద్గురుం*

ధర్మో రక్షతి రక్షితః

పంచాంగం

 🕉️ శ్రీ గురుభ్యోనమః 🙏


☘️ రేపటి పంచాంగం ☘️


🌹 శ్రీరస్తు 卐 శుభమస్తు 🚩 అవిఘ్నమస్తు 💐

 

బుధవారం, సెప్టెంబర్ 16, 2026


శ్రీ పరాభవ నామ సంవత్సరం

దక్షిణాయనం- వర్ష ఋతువు

భాద్రపద మాసం - శుక్ల పక్షం

తిథి:పంచమి ఉ8.43 వరకు

వారం:బుధవారం(సౌమ్యవాసరే)

నక్షత్రం:విశాఖ సా6.19 వరకు

యోగం:వైధృతి మ2.26 వరకు

కరణం:బాలువ ఉ8.43 వరకు తదుపరి కౌలువ రా9.27 వరకు 


వర్జ్యం:రా10.40 - 12.25

దుర్ముహూర్తము:ఉ11.31 - 12.20

అమృతకాలం:ఉ8.52 - 10.35

రాహుకాలం:మ12.00 - 1.30

యమగండ/కేతుకాలం:ఉ7.30 -9.00


సూర్యరాశి:సింహం

చంద్రరాశి:తుల


సూర్యోదయం:5.51

సూర్యాస్తమయం:6.01


సాధు దేశీ గోమాతను పూజించండి

సాధు దేశీ గోమాతను సంరక్షించండి 


శ్రీ వీర వేంకట సత్యనారాయణ స్వామి వేద విద్యాలయము - నరసాపురం

Mobile: 91 83280 14080




శ్రీ శ్రీ జగద్గురు శంకరాచార్య మహాసంస్థానం దక్షిణామ్నాయ శ్రీ శారదా పీఠం శృంగేరి, చిక్‌మగళూరు జిల్లా, కర్ణాటక ఆధ్వర్యంలో దినదినాభివృద్ధి చెందుతోంది.


తెలుగు నేర్చుకోండి

 తెలుగు నేర్చుకోండి


 మన తెలుగు వాళ్ళు ఎన్నో దేశాలలో ఉండి నిత్యం ఈ బ్లాగును చూస్తున్నా వాళ్ళు, వాళ్ళ పిల్లలకి తెలుగు నేర్పాలని అభిలాష ఉండటం సర్వసాధారణం.

కాకపోతే విదేశాలలో తెలుగు నేర్పే వాళ్లు లేరని మీరు సందేహించవచ్చు అటువంటి వాళ్లను దృష్టిలో ఉంచుకొని ఆన్లైన్ లో తెలుగు నేర్చుకుందాం అనే కోర్సును ప్రారంభించదల్చాము.

ప్రాథమికంగా తెలుగు మీద అవగాహనసం ప్రత్యేకంగా ఆన్లైన్లో తెలుగు పాఠాలను నేర్పటం కోసం ఈ కోర్సును ఏర్పాటు చేసాము

మీ పిల్లలకు తెలుగు మాట్లాడటం రాయటము నేర్పించదలిచితే వెంటనే కింద కామెంట్ రూపంలో సంప్రదించగలరు మీరు పెట్టే కామెంట్ గోప్యంగా ఉంచబడును అది ఇక్కడ ఎవరికీ కనబడదు కేవలము ఉపాధ్యాయులు గారికి మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటుంది మీరు మీ కామెంట్ ల మీ పిల్లల వయస్సు తెలుగుతో వారికి ఉన్న అనుబంధం తెలియచేస్తూ మీ మొబైల్ నెంబరు పేర్కొంటే ఆ నెంబర్కు వాట్సాప్ లో సంప్రదించబడును లేక మీ ఈమెయిల్ ఐడి ఇస్తే దాని ద్వారా సంప్రదించుకోవచ్చు ఇంకా ఎందుకు ఆలస్యం ఇప్పుడే మీరు మీ పిల్లలను ఈ కోర్సులో చేర్పించడానికి ఉద్యోత్తులు కండి.









_శ్రీపాద వల్లభ దిగంబర.

  *_శ్రీపాద వల్లభ దిగంబర._*


దత్త దయాఘన దయావరా

!!శ్రీ పాద!!

పద్మ కమండలు గదా ధరా

!!శ్రీ పాద!!

త్రిశుల హే శోభేకరా

!!శ్రీ పాద!!

షట్ విధ ఆయుధ పరికరా

!!శ్రీ పాద!!

పూర్ణానంద అవతారా

!!శ్రీ పాద!!

శుభ స్మర రుద్ర క్ష ఆభరణా 

!!శ్రీ పాద!!

భవ భయ దుఃఖ నివారణ

!!శ్రీ పాద!!

కాషాయంబర వసన ధర

!!శ్రీ పాద!!

శ్రీ మేఘశ్యామ సుందర

!!శ్రీ పాద!!

అవధూత హే గిరీ వర

!!శ్రీ పాద!!

ఓజో స్థే జో ద్యుతిధరా

!!శ్రీ పాద!!

షట్ భుజ మూర్తి విరాజితా

!!శ్రీ పాద!!

విశ్వరూప హే విశ్వoభరా

!!శ్రీ పాద!!

భక్త ప్రియ వజ్ర పoజర

!!శ్రీ పాద!!

దీనాంచా ఉద్ధార కరా

!!శ్రీ పాద!!

దత్తాత్రేయ అవతార

!!శ్రీ పాద!!

శ్రీ పాద నరసింహ వర

!!శ్రీ పాద!!

నిత్య నిరంజన్ ఓంకారా

!!శ్రీ పాద!!

కలియుగ యే సి ఆకార

!!శ్రీ పాద!!

జన్మ ఘే సితూ పిఠాపుర

!!శ్రీ పాద!!

సత్ చిత్ ఘనతూ శుభంకరా

!!శ్రీ పాద!!

శాశ్వత పావన తపోవర

!!శ్రీ పాద!!

శబ్ధ దావిసి ఓం కార

!!శ్రీ పాద!!

కృష్ణ సంగమి తరు వర

!!శ్రీ పాద!!

నిత్య వసే ఔ దుంబర

!!శ్రీ పాద!!

విప్ర రూప వైరాగ్య వర

!!శ్రీ పాద!!

ప్రియజన హే పరమేశ్వర

!!శ్రీ పాద!!

హే ముని జన మానస చంద్ర

!!శ్రీ పాద!!

ఓ గురువర ధైర్య సముద్ర

!!శ్రీ పాద!!

జగదీశ జగద్ధోధార

!!శ్రీ పాద!!

ఉద్ధారి మజ గురు వర

!!శ్రీ పాద!!

కరుణానిధి కారుణాకార

!!శ్రీ పాద!!

నిర్గుణ హే నిర్వికార

!!శ్రీ పాద!!

గురురాయ కల్యాణ్ కర

!!శ్రీ పాద!!

నిజానంది దృడ కర

!!శ్రీ పాద!!

చిన్మయ చిత్ ఖన చిదంబర

!!శ్రీ పాద!!

అంతర్ యోగి అగోచరా

!!శ్రీ పాద!!

బ్రహ్మ విష్ణు మహేశ్వరా

!!శ్రీ పాద!!

స్వామి సమర్ధ కృపాకరా

!!శ్రీ పాద!!

దిగంబర దిగంబర

శ్రీపాద వల్లభ దిగంబర.

భగవంతుడు కావాలంటే

  భగవంతుడు కావాలంటే ఊరికే దొరకడు. ఆ భావన నిజంగా మనసులో రావాలి. రాగానే వేదాలను ఆశ్రయించాలి. శాస్త్రాలను పట్టుకోవాలి. అంతవరకూ మనం విశ్రయించకూడదు. 


భగవంతుని కోసం మన దారి మనమే వెతుక్కోవాలి. మన సాధన మనమే చేయాలి. పలు రకాల పరీక్షలను ఎదుర్కోవాలి. 


యోగి కానివ్వండి, భోగి కానివ్వండి, రోగి కానివ్వండి హృదయం పరిశుద్ధమైన తరువాతనే భగవంతుడు తన లోపలికి అనుజ్ఞ ఇస్తాడు. 


హృదయ పరిశుద్ధత లేనిదే భగవంతుణ్ణి పొందాలంటే కుదరదు. 


పాండిత్యం, శాస్త్ర పరిచయాలు, శ్లోకార్థాలన్నీ మన భావాలను విస్తృతము చేసుకోవడానికి పనికివస్తాయి తప్ప భగవంతుణ్ణి పొందడానికి కాదు. 


మనలను మనం భగవంతునికి అర్పించుకోనంత వరకూ ఎన్ని సాధనలు చేసినా, ఎంత పాండిత్యం సంపాదించినా భగవంతుడు మనకు చిక్కనే చిక్కడు.

_శ్రీ లక్ష్మీ దేవి కవచం_

 *_శ్రీ లక్ష్మీ దేవి కవచం_*


మహాలక్ష్మ్యాః ప్రవక్ష్యామి కవచం సర్వకామదం

సర్వపాప ప్రశమనం దుష్ట వ్యాధి వినాశనమ్

గ్రహపీడా ప్రశమనం గ్రహారిష్ట ప్రభంజనం

దుష్టమృత్యు ప్రశమనం దుష్ట దారిద్ర్య నాశనమ్


పుత్త్ర పౌత్ర ప్రభజనంప్రజననం వివాహప్రద మిష్టదం

చోరారి హారి జపతా మఖిలేప్సిత దాయకమ్

సావధాన మనా భూత్వా శృణు త్వం శుక సత్తమ

అనేక జన్మ సంసిద్ధి లభ్యం ముక్తి ఫలప్రదమ్


ధనధాన్య మహారాజ్య సర్వసౌభాగ్య కల్పకం

సకృత్స్మరణ మాత్రేణ మహాలక్ష్మీః ప్రసీదతి

క్షీరాబ్ది మధ్యే పద్మానాం కాననే మణిమంట పే

తన్మధ్యే సుస్థితాం దేవీ మనీషిజన సేవితామ్


సుస్నాతాం పుష్పసురభి కుటిలాలక బంధనాం

పూర్ణేంద్రు బింబ వదనా మర్ధచంద్ర లలాటికామ్

ఇందీవరేక్షణాం కామ కోదండ భ్రువ మీశ్వరీం

తిల ప్రసవ సంస్పర్ధి నాసికాలంకృతాం శ్రియమ్


కుంద కుట్మల దంతాళిం బంధూకాధర పల్లవాం

దర్పణాకార విమల కపోల ద్విత యోజ్జ్వలామ్   

రత్నాంగదాది లలిత కర్మపద్మ చతుష్టయామ్

కమలే చ సుపత్రాఢ్యే హ్యభయం దధతీమ వరం


రోమరాజి కలా చారు భుగ్న నాభి తలోదరీమ్

పట్టవస్త్ర సముద్భాసి సునితంబాది లక్షణాం

కాంచన స్తంభ విభ్రాజ ద్వర జానూరు శోభితామ్

స్మర కాహలికా గర్వహారి జంఘాం హరిప్రియాం


కమఠీ పృష్ట సదృశ పాదాబ్జాం చంద్ర సన్నిభామ్

పంకజోదర లావణ్య సుందరాంఘ్రి తలాం శ్రియం

సర్వాభరణ సంయుక్తాం సర్వలక్షణ లక్షితామ్

పితామహ మహాప్రీతాం నిత్యతృప్తాం హరిప్రియాం


నిత్యం కారుణ్య లలితాం కస్తూరీ లేపి తాంగికామ్

సర్వమంత్ర మయీం దేవీం పద్మనాభ కుటుంబినీం

ఏవం ద్యాత్వా మహాలక్ష్మీం పఠే త్తత్కవచం పరమ్


ధ్యానం

ఏవం న్యంచ్యం నతిక్షమం మమ పరం చాకుంచ్య పాదంబుజం

మధ్యే విష్టర పుండరీక మభయం విన్యస్త హస్తాంబుజం

త్వాం పశ్యేమ నిషేదుషీమనుకలం కారుణ్య కూలంకష

స్పారాపాంగ తరంగ మంబ మధురం ముగ్ధం ముఖం బిభ్రతీమ్


మహాలక్ష్మీః శిరః పాతు లలాటం మమ పంకజా

కర్ణే రక్షే ద్రమా పాతు నలినే నలినాలయా

నాసికా మవతా దమబా వాచం వాగ్రూపిణీ మమ

దంతా నవతు జిహ్వాం శ్రీ రధరోష్టం హరిప్రియా


చుబుకం పాతు వరదా గళ గంధర్వ సేవితా

వక్షః కుక్షింకరౌ పాయుం పృష్ఠమవ్యాద్రమా స్వయమ్

కటిమూరు ద్వయం జాను జంఘం పాతు రమా మమ

సర్వాంగ మింద్రియం ప్రాణా న్పాయా దాయాసహారిణీ

 

సప్తధాతూన్ స్వయం చాపి రక్తం శుక్రం మనో మమ

జ్ఞానం బుద్ధిం మహోత్సాహం సర్వం మే పాతు పంకజా

మయాకృతం చ యత్కించి త్తత్సర్వం పాతు సేందిరా

మమాయు రవతా లక్ష్మీం భార్యాం పుత్తాంశ్చ పుత్త్రికాః


మిత్రాణి పాతు సతత మఖిలాని హరిప్రియా

పాతకం నాశయేలక్ష్మీః మమారిష్టం హరేద్రమా

మమారి నాశనార్దాయ మాయా మృత్యుం జయే ద్బలం

సర్వాభీష్టం తు మే దద్యాత్పాతు మాం కమలాలయా


య ఇదం కవచం దివ్యం రమాత్మా ప్రయతః పఠేత్

సర్వసిద్ధి మవాప్నోతి సర్వరక్షాం తు శాశ్వతమ్

దీర్ఘాయుష్మా న్భవే న్నిత్యం సర్వసౌభాగ్య కల్పకం

సర్వజ్ఞ స్సర్వదర్శీచ సుఖదశ్చ సుఖోజ్జ్వలః


సుపుత్త్రో గోపతి శ్శ్రీమాన్ భవిష్యతి నమః సంశయః

తద్గృహేన భవేద్భహ్మన్ దారిద్ర్య దురితాదికమ్    

నాగ్నినా దహ్యతే గేహం నమః చోరాద్యై శ్చ పీడ్యతే

భూత ప్రేత పిశాచాద్యాః సంత్రస్తా యాంతి దూరతః

 

లిఖిత్వా స్థాపయే ద్యత్ర తత్ర సిద్ధి ర్భవే ద్ద్రువం

నాపమృత్యు మవాప్నోతి దేహంతే ముక్తిభాగ్భవేత్

ఆయుష్యం పౌష్టికం మేధ్యం ధన్యం దుస్స్వప్న నాశనం

ప్రజాకరం పవిత్రం చ దుర్భిక్షార్తి వినాశనమ్


చిత్తప్రసాద జననం మహామృత్యు ప్రశాంతిదం

మహారోగ జ్వర హరం బ్రహ్మహత్యాది శోధనమ్  

మహాధన ప్రదం చైవ పఠితవ్యం సుఖార్ధి భిః

ధనార్థీ ధన మాప్నోతి వివాహార్ధీ లభే ద్వాధూమ్


విద్యార్థీ లభతే విద్యాం పుత్త్రార్థీ గుణ్వ త్సుతం

రాజ్యార్థీ రాజ్య మాప్నోతి సత్య ముక్తం మయా శుక

ఏతద్దేవ్యా ప్రసాదేన శుకః కవచ మాప్తవాన్

కచవానుగ్రహేణైవ సర్వా న్కామా నవాప సః 


*_శుభ శుభోదయం_*

నమస్కార – విధానము

  ⚘ నమస్కార – విధానము ⚘ 🙏


“నమః” అంటే ఏమిటి?


• “నమః” అనే పదానికి శరణాగతి, సమర్పణ, అహంకారత్యాగం అనే గంభీరమైన భావాలు ఉన్నాయి.


• భగవంతుని ఎదుట నమస్కరించేటప్పుడు “నేను నీ శరణు పొందాను; నీవే నా ఆధారం” అనే భావన మనస్సులో ఉండాలి.


• నమస్కారం కేవలం శరీరాన్ని వంచే శారీరక చర్య కాదు. మనస్సు, వాక్కు, శరీరం — ఈ మూడింటినీ భగవంతునికి సమర్పించే సాధన.


నమస్కారంలోని అంతరార్థం ~


• నమస్కారం ద్వారా మనిషిలోని అహంకారం తగ్గి, వినయం పెరుగుతుంది.


• “నేనే చేశాను”, “నాకే అన్నీ తెలుసు” అనే అహంభావానికి బదులుగా “నీవే కర్త, నీవే రక్షకుడు, నేను నీ శరణాగతుడను” అనే భావన కలగాలి.


• వినయం ద్వారా సేవాభావం, సేవాభావం ద్వారా భక్తి, భక్తి ద్వారా భగవంతునిపై ప్రేమ మరియు ఆరాధనాభావం పెరుగుతాయి.


🙏 నమస్కారం — మూడు విధాలు ~


• కాయిక నమస్కారం: శరీరంతో చేసే నమస్కారం. చేతులు జోడించడం, శిరస్సు వంచడం, సాష్టాంగం లేదా పంచాంగంగా ప్రణామం చేయడం ఇందులోకి వస్తాయి.


• వాచిక నమస్కారం: “నమః”, “నమస్కారం” అని పలకడం, దేవతా నామస్మరణ, స్తోత్రపఠనం మొదలైన వాటి ద్వారా భక్తిని వ్యక్తం చేయడం.


• మానసిక నమస్కారం: శరీరంతో నమస్కరించే అవకాశం లేకపోయినా, మనస్సులో భగవంతుని స్మరించి “భగవంతుడా! నీకు నా నమస్కారం” అని భావించడం.


కాయక నమస్కారంలోని నాలుగు విధానాలు ~


• అష్టాంగ నమస్కారం


• పంచాంగ నమస్కారం


• త్ర్యంగ నమస్కారం


• ఏకాంగ నమస్కారం


అష్టాంగ నమస్కారం ~


ఉరసా శిరసా దృష్ట్యా

మనసా వచసా తథా ।

పద్భ్యాం కరాభ్యాం కర్ణాభ్యాం

ప్రణామోఽష్టాంగ ఉచ్యతే ॥


• ఈ శ్లోకంలో వక్షస్థలం, శిరస్సు, దృష్టి, మనస్సు, వాక్కు, రెండు పాదాలు, రెండు చేతులు, రెండు చెవులు — ఈ ఎనిమిది అంగాల సమర్పణతో చేసే ప్రణామాన్ని అష్టాంగ నమస్కారం అంటారు.


• కొన్ని సంప్రదాయాల్లో శరీరాన్ని నేలకు తాకించే అంగాలను శిరస్సు, వక్షస్థలం, రెండు చేతులు, రెండు మోకాళ్లు, రెండు పాదాలుగా వివరించి, దృష్టి–మనస్సు–వాక్కును అంతరంగ సమర్పణగా భావిస్తారు.


• అందువల్ల సాష్టాంగ నమస్కారం అంటే కేవలం శరీరాన్ని నేలపై ఉంచడం కాదు; సర్వాంగ సమర్పణ భావంతో భగవంతుని శరణు పొందడం.


పంచాంగ నమస్కారం ~


• శిరస్సు, చేతులు, మోకాళ్లు మొదలైన ఐదు ప్రధాన అంగాల సమర్పణతో చేసే నమస్కారాన్ని పంచాంగ నమస్కారం అంటారు.


• శారీరకంగా సాష్టాంగ నమస్కారం చేయలేని సందర్భాల్లో ఈ విధానాన్ని అనుసరించే ఆచార సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి.


• ఇందులో శరీర భంగిమ కంటే భక్తి, వినయం, శరణాగతి భావమే ముఖ్యమైనది.


త్ర్యంగ నమస్కారం ~


• రెండు చేతులను జోడించి తలపై ఉంచి నమస్కరించడం త్ర్యంగ నమస్కారంగా కొన్ని ఆచార సంప్రదాయాల్లో వివరించబడుతుంది.


• చేతులు జోడించడం, శిరస్సు వంచడం ద్వారా భక్తి మరియు గౌరవాన్ని వ్యక్తపరుస్తారు.


ఏకాంగ నమస్కారం ~


• తలను మాత్రమే వంచి నమస్కరించడం ఏకాంగ నమస్కారం.


• సంపూర్ణంగా నమస్కరించడానికి అవకాశం లేని సందర్భంలో ఈ విధంగా గౌరవాన్ని వ్యక్తపరచవచ్చు.


• సాధ్యమైనప్పుడు చేతులు జోడించి, వినయపూర్వకంగా నమస్కరించడం శ్రేయస్కరం.


గురువుకు నమస్కారం ~


«వ్యత్యస్తపాణినా కార్యమ్

ఉపసంగ్రహణం గురోః ।

సవ్యేన సవ్యః స్ప్రష్టవ్యో

దక్షిణేన చ దక్షిణః ॥»


• మనుస్మృతిలో గురువును గౌరవించే సందర్భంలో గురువు పాదాలను విధిగా స్పృశించి నమస్కరించే సంప్రదాయం ప్రస్తావించబడింది.


• కుడిచేతితో గురువు కుడిపాదాన్ని, ఎడమచేతితో గురువు ఎడమపాదాన్ని స్పృశించే విధానం అని భావం.


• కేవలం పాదస్పర్శ మాత్రమే కాదు; “గురుదేవా! మీ జ్ఞానమే నాకు మార్గదర్శకం. మీ పాదాలే నాకు శరణు” అనే భక్తి భావమే ప్రధానమైనది.


నమస్కారంలో మనస్సు పాత్ర ~


• భగవంతునికి నమస్కరిస్తూ మనస్సు ఇతర విషయాల్లో తిరుగుతూ ఉంటే నమస్కారం యాంత్రికమైన చర్యగా మారుతుంది.


• అందుకే కాయేన — శరీరంతో, వాచా — వాక్కుతో, మనసా — మనస్సుతో భగవంతునికి సమర్పణ భావం కలిగి ఉండాలి.


• వాక్కుతో స్తుతి, మనస్సుతో ధ్యానం, శరీరంతో ప్రణామం — ఇవి కలిసినప్పుడు నమస్కారం మరింత అర్థవంతమవుతుంది.


దేవాలయంలో నమస్కారం ఎలా చేయాలి ?


• తొందరపాటుగా కాకుండా ప్రశాంతంగా నిలబడాలి.


• రెండు చేతులను సంపూర్ణంగా జోడించాలి.


• చేతులను హృదయస్థానంలో లేదా సంప్రదాయం ప్రకారం నుదుటి వద్ద ఉంచవచ్చు.


• భగవంతుని స్మరించాలి.


• “నేను నీ శరణాగతుడను” అనే వినయ భావాన్ని కలిగి ఉండాలి.


• శారీరక పరిస్థితికి, ఆచార సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా నమస్కారం చేయాలి.


• నమస్కారం చేసిన వెంటనే లేచి వెళ్లిపోకుండా క్షణకాలం భగవంతుని ధ్యానించడం మంచిది.


స్త్రీలు, పురుషుల నమస్కార విధానం ~


• కొన్ని సంప్రదాయాల్లో పురుషులకు సాష్టాంగ నమస్కారం, స్త్రీలకు పంచాంగ నమస్కారం చేయాలని ఆచారంగా చెబుతారు.


• అయితే ఇది సంప్రదాయానుసారం మారే ఆచారం; అన్ని హిందూ సంప్రదాయాలకు ఒకే విధమైన సార్వత్రిక నియమంగా పేర్కొనడం సముచితం కాదు.


• కాబట్టి ఆయా కుటుంబ, మఠ, దేవాలయ, ఆగమ సంప్రదాయాలను గౌరవించడం ఉత్తమం.


నమస్కారానికి నిజమైన పరిపూర్ణత ~


• శిరస్సు వంగితే — అహంకారం వంగాలి.

• చేతులు జోడిస్తే — మనస్సు సమర్పించాలి.


• మోకాళ్లు వంగితే — దురభిమానం తగ్గాలి.


• భగవంతుని పాదాలను ఆశ్రయిస్తే — శరణాగతి భావం కలగాలి.


ముగింపు ~


• నమస్కారం ఒక సాధారణ ఆచారం కాదు.


• అది అహంకారానికి నమస్కారం కాదు — అహంకారానికి సమర్పణ.


• అది శరీరం వంగడం మాత్రమే కాదు — మనస్సు వంగడం.


• అది దేవుని ఎదుట నిలబడటం మాత్రమే కాదు — దేవుని శరణు పొందడం.


*🙏 “నమః” — అంటే నా అహంకారాన్ని విడిచి, నిన్ను శరణు పొందుతున్నాను అనే పవిత్ర సమర్పణ భావం. 🙏*

పెళ్ళి లో ఖర్చు

 పెళ్ళి లో ఖర్చు ఆడపిల్ల తండ్రి ఎందుకు పెట్టుకుంటాడు అంటే, ఎవరైన సరే ఒక దానం నిర్వహించాలి అనుకుంటే వాడే ఆ దానానికి వేదికను ఏర్పాటు చేయాలి. ఈయన కన్యాదానం చేస్తున్నాడు.కాబట్టి ఆ వేదిక ఆయనది.కనుక ఆ వేదిక పై అధికారం ఆరోజు ఆయనది. శాస్త్రం అలాగే మాట్లాడుతుంది.


ఆయన దానం ఇస్తే పుచ్చుకోవడానికి వచ్చినవాళ్ళు మీరు, మగపిల్లాడు,అతని 

తల్లిదండ్రులు.నీకు ఎంత కొడుకే పుట్టినా,వాడు ఎంత వంశోద్ధారకుడే అయినా,వంశాన్ని ఉద్ధరించి నిలబెట్టడానికి వాడు గర్భం దాల్చలేడు.ఇప్పుడు వాడు వంశోద్ధారకుడు,అంటే వంశాన్ని ఉద్ధరించిన వాడు అయ్యాడా?ఇలాంటి నిస్సహాయ స్థితి లో ఉన్న నీ కొడుకుకి ఆయన తన కుమార్తెనే దానం ఇవ్వడానికి సిద్ధపడ్డాడు. నువ్వు ఆ ఔదార్యాన్ని చూసి ముక్కున వేలు వేస్కోవద్దు?


కాబట్టి ఇప్పుడు దానం పుచ్చుకోవడానికి వచ్చిన నీకు అధికారం ఎక్కడిది దానం ఇచ్చే వాడి మీద పడి అరవాడనికి,విసుక్కోవడానికి?దానం ఇస్తున్నవాడిని ఇంకా ఇంకా కట్నాలు అవీ ఇవీ అడగచ్చు అని ఎవరు చెఫ్ఫారు నీకు? దానం పుచ్చుకునేవాడికి అది కావాలి ఇది కావాలి అని అడిగే అధికారం లేదు.ఏ అశ్వమేధ యాగం లాంటి మహా యాగాలలోనో తప్ప.ఏది ఇస్తే దానిని కళ్ళకు అద్దుకుని పుచ్చుకోవడమే.నీకు నీ ఇంటి లక్ష్మిని 20 యేళ్ళు ఎంతో జాగ్రత్తగా పెంచుకుని ఇస్తున్నారు.ఇంకేం కావాలి నీకు? 


సీతారాములలా ఉండండి సీతారాములలా ఉండండి అని ఆసీర్వదించేయడం కాదు. నిజంగా సీతారామ కళ్యాణ ఘట్టం చదివితే, మగ పెళ్ళివాళ్ళు ఎంత హద్దులలో ఉండి ప్రవర్తించాలో తెలుస్తుంది.జనక మహారాజు గారు దశరథ మహారాజు గారిని అడుగుతారు మీకు మా కుమార్తెని మీ ఇంటి కోడలుగా చేసుకోవడం అంగీకారమేనా అని.దశరథ మహారాజు గారు అన్నారు "అయ్యా! ఇచ్చే వాడు ఉంటే కదూ పుచ్చుకునే వాడు ఉండేది." 


అది.తన కొడుకు రామచంద్రమూర్తి ఎంతటి పరాక్రమవంతుడో,ఎంతటి గుణవంతుడో తెలిసినా కూడా తన మర్యాదలో, తన హద్దులో తాను ఉన్నాడు దాతతో మాట్లాడేటప్పుడు.ఎన్నో యజ్ఞయాగాదులను జరిపించిన మహారాజు అంతటి వాడు. 


నిశ్చితార్థం లో తాంబూలాల కార్యక్రమం అంతా అయిపోయాక ఇరువురు పెళ్ళివారూ కూర్చుని సీతారామ కళ్యాణ సర్గ చదివాలి.ఎంత అందంగా అవుతాయో ఆ ఇంట్లో పెళ్ళిళ్ళు!


అసలు ఒక ఇంటి మర్యాద ఏంటి అనేది వాళ్ళ ఇంట్లో పెళ్ళి చేసే రోజున తెలిసిపోతుంది. 


తన కూతురి పెళ్ళి వైభవంగా జరిపించాలి అని ఆయనకు తెలియదా?నువ్వు చెప్పక్కర్లేదు పెళ్ళి మాత్రం బాగా గ్రాండ్ గా జరిపించాలి అండి అని.ఆ దాత తనకి ఉన్నదాంట్లో వేదికను ఏర్పాటు చేసి మీకు కన్యాదానం చేస్తాడు. దానం పుచ్చుకోవడానికి వచ్చినవాడిగా నీకు అధికారం ఉండదు దాతతో ఎలా ఏర్పాట్లు చేయాలో చెప్పడానికి. కట్నాలు,ఎదురు కట్నాలు,పెళ్ళి వాళ్ళ అరుపులు,కేకలు,అత్తవారి చివాట్లు,ఆడపడుచుల దబాయింపులు, ఇలాంటివి సనాతన ధర్మానికి తెలియదు.

_శ్రీ రామాష్టకం_

  *_శ్రీ రామాష్టకం_*


రామ రామ రామ రామ రామ రామ రామ రామ రామ రామ రామ రామ 


భజే విశేషసుందరం సమస్తపాపఖండనమ్ ।

స్వభక్తచిత్తరంజనం సదైవ రామమద్వయమ్ ॥ 1 ॥


జటాకలాపశోభితం సమస్తపాపనాశకమ్ ।

స్వభక్తభీతిభంజనం భజే హ రామమద్వయమ్ ॥ 2 ॥


నిజస్వరూపబోధకం కృపాకరం భవాఽపహమ్ ।

సమం శివం నిరంజనం భజే హ రామమద్వయమ్ ॥ 3 ॥


సదా ప్రపంచకల్పితం హ్యనామరూపవాస్తవమ్ ।

నిరాకృతిం నిరామయం భజే హ రామమద్వయమ్ ॥ 4 ॥


నిష్ప్రపంచ నిర్వికల్ప నిర్మలం నిరామయమ్ ।

చిదేకరూపసంతతం భజే హ రామమద్వయమ్ ॥ 5 ॥


భవాబ్ధిపోతరూపకం హ్యశేషదేహకల్పితమ్ ।

గుణాకరం కృపాకరం భజే హ రామమద్వయమ్ ॥ 6 ॥


మహాసువాక్యబోధకైర్విరాజమానవాక్పదైః ।

పరం చ బ్రహ్మ వ్యాపకం భజే హ రామమద్వయమ్ ॥ 7 ॥


శివప్రదం సుఖప్రదం భవచ్ఛిదం భ్రమాపహమ్ ।

విరాజమానదైశికం భజే హ రామమద్వయమ్ ॥ 8 ॥


రామాష్టకం పఠతి యః సుఖదం సుపుణ్యం

వ్యాసేన భాషితమిదం శృణుతే మనుష్యః ।

విద్యాం శ్రియం విపులసౌఖ్యమనంతకీర్తిం

సంప్రాప్య దేహవిలయే లభతే చ మోక్షమ్ ॥ 9 ॥


ఇతి శ్రీవ్యాస ప్రోక్త శ్రీరామాష్టకమ్ ।


*శుభ శుభోదయం*

తామరాకు నీటిలో పుట్టి

 *తామరాకు నీటిలో పుట్టి నీటిలోనే పెరుగుతుంది. కానీ దానికి నీరు అంటదు.


*అలానే ఈ మాయా సంసారంలో పుట్టి మయా సంసారంలో ఉన్నా కూడా మానవుడు ఈ సంసార బంధాలకు అంటుకోకుండా ఉండాలి. 


*సంసార సుఖములు కాదు, మనిషికి జన్మ రాహిత్యమే అంతిమ లక్ష్యం కావాలి. దాని కొరకే సాధన చేస్తుండాలి.


*సంసారములో ఉండినా కూడా వాటి బంధాలకు చిక్కుకోకుండా ఉండాలంటే పరమాత్మను నిరంతరం స్మరిస్తూ, భజిస్తూ ఉండాలి.


*ఈ భవ బంధాలను తొలగించి మనకు సంపూర్ణ మనశ్శాంతిని ఇచ్చేది ఆ భగవంతుడే కనుక అన్నింటా ఆయనను శరణు వేడుతూ జీవనం సాగించాలి.

సనాతన ధర్మం

  సనాతన ధర్మం లో మీరు ఏ దేవతను పూజ చేయండి,పూజలో చిట్టచివర అడిగేవి మాత్రం రెండే వుంటాయి,మీరు శివ స్వరూపం గా చేయండి, విష్ణు స్వరూపం గా చేయండి, మీరు ఏమి అడుగుతారంటే బుద్ధిని ప్రచోదనం చేయమని అడుగుతారు. "ఏకదంతాయ విద్మహే వక్రతుండాయ ధీమహి తన్నః దంతి ప్రచోదయాత్". "తన్నః రుద్ర ప్రచోదయాత్". "తన్నః విష్ణు ప్రచోదయాత్" మీరు ఏ రూపంలో ఈశ్వరుడిని పూజించారో ఆ రూపం అనుగ్రహించవలసినది ఒక్కటే. మా బుద్ధులను ప్రేరేపించుగాక. ఏమిటి బుద్ధి ప్రేరేపించటం? మనస్సు చెప్పిన ప్రతిదానికీ నేను వశుడను కాకుండెదను గాక. నా బుద్ధి బలంగా వుండి అది శాస్త్రాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని నిర్ణయం చేసుకొని అది నా జీవితమును తరింపజేయు గాక." తస్మాత్ శాస్త్రం ప్రమాణం తే కార్యా కార్యం వ్యవస్థితౌ".ఒక కార్యాన్ని ఎలా చేయాలి ఎందుకు చెయ్యలి అన్న దానికి ప్రమాణం నేను చెప్పింది కాదు,మీరు చెప్పింది కాదు, ఎవరు చెప్పింది కాదు,శాస్త్రం చెప్పింది ఒక్కటే. శాస్త్రం మీద మీకు గురి కుదరాలి అంటే గురువాక్యం నందు శ్రద్ధ ఏర్పడటం వినా మార్గం లేదు. అందుకే శంకర భగవత్పాదులు శ్రద్ధ అన్న దానికి వ్యాఖ్యానం చేస్తూ,భాష్యం చేస్తూ ఒక మాట అంటారు,"శాస్త్రస్య,గురువాక్యస్య,సత్యబుధ్యావధారణ. శాస్త్రం,గురువు ఈ రెండు చెప్పినవి ఏవి ఉన్నాయో ,వారిద్దరు చెప్పినవి సత్యం. అది నన్ను ఈ సంసార సాగరము నుండి ఉద్ధరిస్తుంది అన్న విశ్వాసము,పూనిక, దాని మీద నువ్వు గట్టిగా నిలబడ గలిగితే దానికి శ్రద్ధ అని పేరు.ఆ శ్రద్ధ మీకు వుంటే సమస్త ప్రయోజనములు వచ్చేస్తాయి.అసలు అది లేదనుకోండి.మరి ఎందుకు చేస్తున్నావు అని అడిగారనుకోండి? చెయ్యమన్నారండి,చెయ్యకపోతే ఇబ్బంది అన్నారండి,అన్నారనుకోండి.ఇప్పుడు శాస్రాన్ని మీరు పాటిస్తున్నారు, కానీ పరిపూర్ణమైన అవగాహన లేదు.అవగాహన లేని పని ఏది వుందో దానిని కేవలం తంతు అని పిలుస్తుంది శాస్రం. తంతు అంటే కర్మేoద్రియముల స్థాయికి మాత్రమే దిగి నిలబడుతుంది."ఓం నిధనపతయే నమః"అన్నాననుకోండి,ఓ మారేడు దళం వేయి,అప్పుడు నోరు ఏమి అంటుందంటే "ఓం నిధనపతయే నమః" ఈ చెయ్యి ఏమి అంటుందంటే ఓ మారేడు దళమును అక్కడ వెయ్యి.నిధనపతయే నమః అని మీకు అవగాహనకి వచ్చిందనుకోండి.లేదు షోడశనామ స్తోత్రం చేస్తున్నారు గణపతిమీద."సుముఖశ్చైకదంతస్య కపిలో గజకర్ణికః , లంబోదరస్య వికటో విఘ్నరాజో గణాధిప, ధూమకేతుర్గణాధ్యక్షః ఫాలచంద్రో గజాననః , వక్రతుండ శ్శూర్పకర్ణ హేరంభో స్కంధపూర్వజః, షోడసైతాని నామాని యః పఠే చ్రుణయాదపి”, మీరు చదువుతున్నారు. ఏదో ఓ నామం దగ్గర మీ మనస్సు ఆగిపోయింది. అబ్బ. ఏమి నామం .ఎంత గొప్పది.మహానుభావుడు ఎంత శక్తి మంతుడో కదా. అందుకు కదా ఈ నామం వచ్చింది అని.మీ మనస్సు ప్రీతి పొంది, ప్రీతి పొందగానే తరువాతి నామం స్ఫురణలోకి రాదు. రాకపోతే ఏమి అవుతుందంటే మీకు తెలియదని కాదు,మీకు ధారణలో లేదని కాదు.అక్కడ ప్రీతి ఆవిష్కృతమై పోయింది. ఆవిష్కృతమవటంలో ఏమవుతుందంటే "సుముఖశ్చైకదంతస్య కపిలో గజకర్ణికః , లంబోదరస్య వికటో విఘ్నరాజో గణాధిప,ధూమకేతుర్గణాధ్యక్షః ఫాలచంద్రో" అబ్బ ఏమి నామం, ఏమి నామం శమంతకోపాఖ్యానం అంతా అక్కడే కదా వుంది, గజాననః రాదు ఇంక , ఫాలచంద్రో, ఫాలచంద్రో అంటూ ఉంటారు. అసలు శాస్త్రం అంది, ఎవడికి నామం దగ్గర ఆగిపోయిందో వాడు పూజ చేశాడు.ఎందుకంటే ఇప్పుడు మనస్సు నిలబడింది. మనస్సు నిలబడి ఆ మనస్సు చెందిన ప్రీతి చేత కర్మేద్రియములు పూజ యందు అన్వయమైతే దానికి పూజ అని పేరు.తప్ప అసలు మనస్సు అక్కడ లేదు.మనస్సు అక్కడ ఉండటానికి కారణమేమిటి. మీకు, ఆ మూర్తికి మధ్య వున్న అనుబంధమేమిటో మీకు తెలియాలి. తెలిస్తే మీకు ఒక ప్రీతి ఉంటుంది.వీడు నా కొడుకు, నా కొడుకు కనబడగానే నాలో ప్రీతి కలుగుతుంది.ఎందుకు? మా ఇద్దరి మధ్య వున్న అనుబంధమేమిటో తెలుసు. వాడు మూడో నెలలోనో, ఆరో నెలలోనో వుండగానే ఎవరో పట్టుకు పోయారనుకోండి. వాడికి పాతిక ఏండ్లు వచ్చాయి. వాడు వచ్చి నా ఎదురుగా కూర్చున్నాడు.నాకేమన్నా ప్రీతి కలుగుతుందా? వాడు నా కొడుకని నాకు తెలిస్తే కదూ?ఎవరో వచ్చి వాడు మీ కొడుకే నండీ,మూడో నెలలో పట్టుకుపోయామని చెప్పారనుకోండీ,అప్పుడు,నాన్నా!అని వెళ్ళి కౌగలించుకొంటాను.ప్రీతి పొంగింది.ప్రీతి పొందటానికి హేతువు అనుబంధం. ఈ అనుబంధం మీకు,ఈశ్వరునికి వుందని మీరు గ్రహిస్తే కదూ అసలు,ఆ అనుబంధం మీకు,ఈశ్వరునికి వుందని గ్రహింపుకి వచ్చారనుకోండి, మీరు పొంగిపోతారు, ఆయన పొంగిపోతాడు, చంద్రుని చూసి సముద్రం పొంగినట్లు. సముద్రుడిని చూసి చంద్రుడు పొంగినట్లు. ఉభయులు పొంగిపోతారు. కాబట్టి ప్రీతి ఆవిష్కృతం కావాలి.ప్రీతి ఆవిష్కృతమగు మాటనే భక్తి అని పిలుస్తారు. ఆ ప్రీతి కేవలం భావన అని మీరు గుర్తు పెట్టుకోవాలి. ప్రేమ యొక్క మరొక పేరే భక్తి. ఎందుకంటే భక్తి అన్న మాట ప్రేమ యొక్క మరొక పేరు. ప్రేమలో ప్రతిఫలాన్వేషణ వుండదు.ప్రతిఫలాన్వేషణ వున్నదో అది కామం. అది ప్రేమ కాదు.శిష్యుల యెడ వుండేది వాత్సల్యం.ఎవరైనా బాధ పడుతుంటే కలిగేది కారుణ్యం. ఎవరైనా మహాత్ములు కనబడితే వంగి ఆయన కాళ్ల మీద పడతాము. అది గౌరవం. మా నాన్నగారండీ , మా నాన్నగారు చెప్పిన మాట వినద్దూ,నాన్నగారి మాటకి గౌరవమిచ్చారు.అది గౌరవం.ఆయన లేనిదే నాకు బతుకే లేదు. ఆయనకి , నాకు వున్న అనుబంధమటువంటిది. విశేషప్రీతి పొందాను ఒక వస్తువు మీద. అది భక్తి.భక్తి ఈశ్వరుని యందు, గురువు నందు, తల్లి యందు, తండ్రి యందు కూడా నిలబడి పోతుంది. మాతృ భక్తి, పితృ భక్తి,గురు భక్తి,ఈశ్వర భక్తి అన్నమాటలు రావటానికి కారణం అదే. ఈ నాలిగింటి యందే భక్తి అన్న మాట వాడతారు. కారణమేమంటే ఈ నాలుగు మిమ్మలను ఉద్ధరిస్తాయి.పునర్జన్మల యొక్క పరంపరను తగ్గించగలుగుతాయి ఈ నాలుగు. అధవా! మోక్షాన్ని అందిస్తాయి. కాబట్టి ఈ నాలిగింటిని భక్తి అన్న పదం తో అన్వయిస్తారు. మిగిలిన అన్నింటినీ ప్రేమ యొక్క స్వరూపంగా అన్వయిస్తారు. కారుణ్యము, వాత్సల్యము, గౌరవము ఇలాంటి మాటలు పిలుస్తారు. మీకు ఒక అనుబంధమేర్పడిందనుకోండి! ఒక విశ్వాసము ఏర్పడుతుంది. కొడుకు మీద తండ్రికుండే విశ్వాసము ఏమిటంటే తండ్రి ఆరాధన ఎక్కడ ఆగిపోతుందో అది కొనసాగిస్తాడు. అందుకే "ఆత్మావై పుత్రణామసి" . తండ్రి దగ్గర ఆగిపోకుండా కొనసాగించేవా డు కొడుకు. అందుకే ఇద్దరూ చెయ్యి మార్చుకొంటారు. ఒకప్పుడు తండ్రి పట్టుకుంటాడు ఒకప్పుడు కొడుకు పట్టుకుంటాడు. సింహాసనం దగ్గర గోత్రనామములతో చేసే పూజ ఆగదు.తండ్రి తరువాత స్వామి సింహాసనం దగ్గర పూజ కొడుకు చేస్తాడు. అదే అన్నిటికన్నా ఆగకూడని పెద్ద ప్రతిబంధకం.ఆయన కంఠం వరకు నర శరీరం. కంఠం పైన గజ ముఖం. ఎందుకు అలా వుండాలి? అంటే భాద్రపద మాసం దాటిన తరువాత అరణ్యములన్ని కూడా తీగలతోను, ముళ్ళతోను, చెట్లతో,పొదలతో నిండిపోతాయి. అంత నిండిపోతే శాఖాహారం తీసికొనే గజము నడిచి వెళ్ళిపోయిందనుకోండి, తీగలు తెగిపోతాయి. ఆ వున్నటువంటి కొమ్మలూ అవీ విరిగిపోతాయి. అది అడ్డొచ్చిన వాటినంతటినీ విరుచుకుంటూ వెళ్ళిపోతుంది. ఒక్క ఏనుగు పట్ట గలిగిన త్రోవలో అరణ్యము లోని మిగిలిన ఏ ప్రాణి అయినా పడుతుంది. అందుకని ఏనుగు ఒకటి నడిచిందా! వెనకాల ఎంత మంది అయినా నడవవచ్చు.కాబట్టి ముందు ఏనుగుని నడిపిస్తారు.

భాద్రపద శుద్ధ పంచమిని

 భాద్రపద శుద్ధ పంచమిని ‘ఋషి పంచమి’గా వ్యవహరిస్తారు. 


ఈరోజున అత్రి, కశ్యప, భరద్వాజ, గౌతమ, వశిష్ట, విశ్వామిత్ర మహర్షుల గురించి ఒక్కసారైనా తలచుకోవాలని చెబుతారు పెద్దలు.


*సప్తఋషుల గురించి తెలుసుకుందాం…* 


*కశ్యపత్రి ర్భరద్వాజో విశ్వా మిత్రోథ గౌతమః|*

*వసిష్ఠో జమదగ్నిశ్చ సప్తయతే ఋషయస్తథా||*

```

భారతీయ పురాణ కథనాల ప్రకారం ప్రతివారి వంశానికి ఓ ఋషి మూలపురుషుడిగా ఉంటారు. ప్రాచీన ఋషుల వంశానుక్రమమే నేటి భారతీయ సంతతి. కొందరికి గోత్రరూపంలో వారి పూర్వ ఋషులు ప్రతిరోజూ స్మరణీయులే. మరికొందరికీ వారి పూర్వ ఋషులు తెలియకపోయినప్పటికీ వారి వంశాలకు ఋషులున్నారు.


ఎంతోమంది ఋషుల ప్రతినిధులుగా సప్తర్షులను పూజించటం ఆనవాయితీగా వస్తున్నది.


1.కశ్యపుడు

2.అత్రి

3.భరద్వాజుడు

4.విశ్వామిత్రుడు

5.గౌతముడు

6.జమదగ్ని

7.వసిష్ఠుడు


వీరు ఏడుగురు పూజ్యనీయులే.

రాక్షసులు హరించిన భగవద్దత్తమైన వేదాలను మహావిష్ణువు వ్యాసుని రూపంలో అవతరించి ఉపనిషత్తులు, పురాణాల రూపేణా మనకందించాడు.

```


1. *కశ్యప మహర్షి:-* ```

సప్తర్షుల్లో కశ్యపుడు ఒక ప్రజాపతి. మరీచి, కళల పుత్రుడు. దక్షప్రజాపతి పుత్రికల్లో 13 మందిని, వైశ్వానరుని పుత్రికల్లో ఇద్దరిని పెళ్ళాడాడు. వారి ద్వారా దైత్యులు, ఆదిత్యులు, దానవులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, మానేయులు, యక్షులు, రాక్షసులు, వృక్ష లతా త్పణ జాతులు, సింహ, మృగ, సర్పాలను, పక్షులను, గోగణాలను, అనూరుడు, గరుడుడు, నాగులు, కాలకేయులను, పౌలోములను, పర్వతుడు అనే దేవర్షిని, విభండకుడు అనే బ్రహ్మర్షిని పుత్రులుగా పొందాడు.```


2. *అత్రి మహర్షి:-*```

 సప్తర్షుల్లో రెండోవాడైన అత్రి మహర్షి బ్రహ్మ మానస పుత్రుల్లో ఒకడు. అతని భార్య అనసూయ. అత్రి తన తపోబలంతో త్రిమూర్తులను పోలిన సోమ, దూర్వాస, దత్తాత్రేయులను కుమారులుగా పొందాడు. అత్రి భార్య అనసూయ పతివ్రతా శిరోమణి.```


3. *భరద్వాజ మహర్షి:-*```

భరద్వాజుడు ఉతథ్యుని పుత్రుడు. తల్లి పేరు మమత. బృహస్పతి కృప వలన జన్మించి, ఘృతాచీ పట్ల చిత్తచాంచల్యం పొంది, ఘటంలో ద్రోణ జన్మకు కారకుడవుతాడు.```


4. *విశ్వామిత్ర మహర్షి:-*```

విశ్వామిత్రుడు రాజర్షి. త్రిశంకుని స్వర్గానికి పంపడానికి కొంత తపోఫలాన్ని, హరిశ్చంద్రునిచే అసత్యమాడించ కొంత ఫలాన్ని, మేనక వల్ల తపోవిఘ్నం పొంది శకుంతలా జననానికి మూలపురుషుడయ్యాడు. దుష్యంతుడు, శకుంతలల పుత్రుడే భారతదేశ నామకరణానికి ఆదిగా నిలిచాడు.```


5. *గౌతమ మహర్షి:-*```

తీవ్ర క్షామం ఏర్పడినప్పుడు ఋషులు, మునులందరికీ గౌతముడు తన తపోబలంతో భోజన వసతి కల్పించాడు. ఇతర ఋషుల ఈర్ష్య వలన మాయా గోవును దర్భతో అదిలించి, బ్రహ్మహత్యా పాతకం అంటగట్టుకొన్నాడు. ఆ దోష పరిహారం కొరకు గోదావరిని భూమిపైకి తెచ్చిన మహర్షి, తన భార్య అహల్యను శిలగా మారేటట్లు శాపమిచ్చిందీ ఆయనే.```


6. *వశిష్ఠ మహర్షి:-*```

ఇతని భార్య అరుంధతి. వసిష్ఠుడు బ్రహ్మమానస పుత్రుల్లో ఒకడు. వైవస్వత మన్వంతరాన సప్తర్షుల్లో ఒకడు. శక్తి మొదలైన వందమంది పుత్రులు గలవాడు. దక్ష ప్రజాపతి పుత్రిక ఊర్జ ద్వారా రజుడు, గోత్రుడు, ఊర్ధ్వబాహుడు, సువనుడు, అనఘుడు, సుతవుడు, శుక్రుడు అనే ఏడుగురు పుత్రులను పొందాడు.

సప్తర్షులు తేజస్సు గలవారు కనుక వారిని పూజిస్తే సకల దోషాలు తొలగిపోతాయంటారు.```


 7. *జమదగ్ని మహర్షి:-*```

జమదగ్ని ఋషి- రుచికముని, సత్యవతుల కుమారుడు. జమదగ్ని కుమారుడే పరశురాముడు. జమదగ్ని భార్య రేణుక మనసులో కలిగిన అన్యపురుష వ్యామోహం వలన, ఆమెను తన కొడుకైన పరశురామునిచే నరికించాడు. ఆ తరవాత పరశురాముడి ప్రార్థన మేరకు ఆమెను పునర్జీవితురాలిని చేశారు.

 

అరణ్యవాసంలో సీతారాములకు అభయమిచ్చినవాడు అత్రి మహర్షి. సాక్షాత్తూ శ్రీహరినే పుత్రునిగా పొందిన మహానుభావుడు. సీతారాములకు చిత్రకూటానికి దారి చూపినవాడు భరద్వాజ మహర్షి. తన భార్య అహల్య ద్వారా రామునికి తన తప:ఫలాన్ని అందింపజేసిన మహారుషి గౌతముడు. రాముని గురువు విశ్వామిత్రుడు. కులగురువు వశిష్టుడు. విష్ణువు అంశావతారమైన పరశురాముని కన్న తండ్రి జమదగ్ని మహర్షి. దశావతారాల్లో ఒకటైన వామనుడి జనకుడు కశ్యపమహర్షి. 

```

ఋషిపంచమినాడు రామాయణం చదివితే ఈ మహర్షులందరినీ తలుచుకున్నట్టే. 


 *సప్తఋషి ధ్యాన శ్లోకములు* 

       

*కశ్యప ఋషి:*

*కశ్యపస్సర్వ లోకాఢ్యః సర్వ శాస్త్రార్థ కోవిదః| ఆత్మయోగ బలేనైవ సృష్టి స్థిత్యంత కారకః||*


*ఓం అదితి సహిత కశ్యపాయ నమః||*

       

*అత్రి ఋషి :*

అగ్నిహోత్రరతం శాంతం సదావ్రత పరాయణమ్| సత్కర్మనిరతం శాంత మర్చయే దత్రిమవ్యయమ్    ఓం అనసూయా సహిత అత్రయేనమః

       

*భరద్వాజ ఋషి :*


*జటిలం తపసాసిద్ధం యఙ్ఞ సూత్రాక్ష ధారిణమ్ కమండలు ధరం నిత్యం భరద్వాజం నతోస్మ్యహమ్    ఓం సుశీలా సహిత భరద్వాజాయ నమః*


*విశ్వామిత్ర ఋషి:*

*కృష్ణాజిన ధరం దేవం సదండ పరిధానకమ్|*

*దర్భపాణిం జటాజూటం విశ్వామిత్రం సనాతనమ్     ఓం కుముద్వతీ సహిత విశ్వామిత్రాయనమః*

       

*గౌతమ ఋషి :* 

*యోగాఢ్యః సర్వభూతానాం అన్నదానరతస్సదా| అహల్యాయాః పతిశ్శ్రీమాన్ గౌతమస్సర్వ పావనః    ఓం అహల్యా సహిత గౌతమాయనమః*

       

*జమదగ్ని ఋషి : అక్షసూత్ర ధరం దేవం ఋషీనామధిపం ప్రభుమ్| దర్భపాణిం జటాజూటం మహాతేజస్వినం భజే||*     ఓం రేణుకా సహిత జమదగ్నయే నమః

       

*వసిష్ఠ ఋషి :* 

*శివధ్యాన రతం శాంతం త్రిదశైరభి పూజితమ్|* 

*బ్రహ్మసూనుం మాహాత్మానం వసిష్ఠం పూజయేత్సదా    ఓం అరుంధతీ సహిత వసిష్ఠాయ నమః*

.