**
💐💐💐💐💐💐
*ధర్మసందేహానికి సమాధానం*
💐💐💐💐💐💐
*దంపతుల పూజాఫలం — భర్త చేసిన పూజ భార్యకు, భార్య చేసిన పూజ భర్తకు వర్తిస్తుందా?*
💐💐💐💐💐💐
*భర్త చేసిన పూజా పుణ్యం భార్యకు కూడా కొంతవరకు లభిస్తుంది; భార్య చేసిన పూజా పుణ్యం భర్తకు కూడా కొంతవరకు లభిస్తుంది.*
ఎందుకంటే వివాహం తరువాత భార్యాభర్తలు కేవలం ఇద్దరు వ్యక్తులు మాత్రమే కాదు; వారు దంపతులు, అంటే ఒక ధార్మిక యూనిట్. గృహస్థాశ్రమంలో వారు కలిసి చేసే ధర్మం, కలిసి నడిపే గృహం, కలిసి పోషించే కుటుంబం — ఇవన్నీ ఉభయులకూ సంబంధం కలిగినవే.
కానీ ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన సూక్ష్మభేదం ఉంది. ఒకరు చేసిన పూజ వల్ల మరొకరికి పుణ్యంలో భాగం రావచ్చు; కానీ ఆ పూజ చేసిన వ్యక్తికి కలిగే అంతర్ముఖ శుద్ధి, భక్తి, ఏకాగ్రత, చిత్తశుద్ధి మాత్రం పూర్తిగా ఆటోమేటిక్గా మరొకరికి బదిలీ అవదు.
ఉదాహరణకు,
> భార్య భక్తితో నిత్యపూజ చేస్తే ఆ ఇంటికి మంగళం కలుగుతుంది, భర్తకూ శుభఫలం కలుగుతుంది.
> కానీ భార్యకు వచ్చిన భక్తి, శాంతి, దైవానుభూతి భర్తకు రావాలంటే అతనికీ కనీసం శ్రద్ధ, గౌరవం, అనుకూలభావం ఉండాలి. అలాగే భర్త పూజ చేసినా భార్యకు శుభఫలం కలుగుతుంది; కానీ ఆమె కూడా ఆ పూజను గౌరవించి, సహకరించి, దైవభావంతో ఉండాలి.
*మన శాస్త్రాలు భార్యను “సహధర్మచారిణి”, “ధర్మపత్నీ” అని పిలుస్తాయి.*
ఈ పదాల అర్థం చాలా లోతైనది. భార్య అంటే కేవలం గృహకార్యాలలో భాగస్వామి కాదు; భర్తతో కలిసి ధర్మంలో నడిచేది.
*మనుస్మృతి 9.96**లో స్త్రీపురుషుల ధార్మిక కర్మలు వేదంలో ఉభయులకు సాధారణంగా, కలిసే నిర్దేశించబడ్డాయని భావం చెప్పబడింది. అంటే గృహస్థాశ్రమ ధర్మంలో భార్యాభర్తలు వేరు వేరు కాదు; అనేక కర్మల్లో వారు ఒకరితో ఒకరు అనుసంధానమై ఉంటారు.
ఇదే భావం స్మృతిగ్రంథాలలో మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. *మనుస్మృతి 5.155**లో సాంప్రదాయ ధర్మవ్యవస్థ ప్రకారం భార్య భర్తకు వేరుగా యజ్ఞం, వ్రతం, ఉపవాసం చేయకూడదని చెప్పబడింది. ఈ వాక్యాన్ని నేటి కాలంలో అక్షరార్థంగా కాకుండా, దాని ధార్మిక ఉద్దేశ్యంతో గ్రహించాలి. దాని భావం — దంపతుల ధర్మజీవితం పరస్పర విరుద్ధంగా కాకుండా, పరస్పర సహకారంతో ఉండాలి. భార్యాభర్తలు ఒకరి ఆధ్యాత్మిక సాధనకు మరొకరు అడ్డంకి కాకుండా, అనుకూలంగా ఉండాలి.
> *వేదకర్మల్లో కూడా భార్య స్థానం ఎంతో ప్రధానమైనది. అనేక యజ్ఞాలు, గృహ్యకర్మలు భార్య సమక్షంలోనే సంపూర్ణతను పొందుతాయి. అందుకే భార్యను “పత్నీ” అని మాత్రమే కాకుండా “ధర్మపత్నీ” అని పిలిచారు.*
శ్రీరాముడు అశ్వమేధయాగం చేసినప్పుడు సీతాదేవి తనతో ప్రత్యక్షంగా లేని సందర్భంలో, సీతాదేవి బంగారు ప్రతిమను తన పక్కన ఉంచి యాగం చేసినట్టు రామాయణ పరంపరలో చెప్పబడుతుంది. ఈ కథ యొక్క భావం ఏమిటంటే —
> *"గృహస్థుని వైదిక కర్మలో భార్య స్థానం కేవలం సామాజికం కాదు; ధార్మికంగా కూడా ముఖ్యమైనది.*
భగవద్గీత ఈ విషయానికి మరొక కోణాన్ని ఇస్తుంది. గీతలో శ్రీకృష్ణుడు,
> *“నీవు ఏది చేసినా, ఏది తిన్నా, ఏది హోమం చేసినా, ఏది దానం చేసినా, ఏ తపస్సు చేసినా, దానిని నాకు అర్పణగా చేయి”*
అని బోధిస్తాడు —
*“యత్ కరోషి యదశ్నాసి యజ్జుహోషి దదాసి యత్…”*— భగవద్గీత 9.27. దీని ప్రకారం పూజా ఫలానికి అసలు మూలం బాహ్యక్రియ మాత్రమే కాదు; దైవార్పణభావం.
కాబట్టి భర్త పూజ చేసినా, భార్య పూజ చేసినా, అది
> “మా కుటుంబక్షేమం, లోకక్షేమం, భగవదర్పణం”
అనే భావంతో చేస్తే దాని శుభప్రభావం కుటుంబమంతటికీ విస్తరిస్తుంది.
గీతలో మరో ముఖ్యమైన బోధ ఉంది. *భగవద్గీత 3.13*"లో—
> *యజ్ఞశేషాన్ని భుజించే సత్స్వభావులు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారని చెప్పబడింది.*
గృహస్థుడు చేసే నిత్యపూజ, నైవేద్యం, దైవస్మరణ — ఇవన్నీ ఇంటి వాతావరణాన్ని పవిత్రం చేస్తాయి. ఒకరు చేసిన నైవేద్యం, ప్రార్థన, దీపారాధన వల్ల ఇంట్లో ఉన్నవారందరికీ శుభసంస్కారం కలుగుతుంది. అందుకే ఒకరి పూజ ఫలం మరొకరికి పూర్తిగా సంబంధం లేదని చెప్పడం శాస్త్రసమ్మతం కాదు. గృహస్థాశ్రమంలో ధర్మం కుటుంబాన్ని తాకుతుంది.
అయితే పుణ్యం పంచబడుతుంది అని చెప్పి, *“ఒకరు చేస్తే చాలు, మరొకరు ఏమీ చేయనవసరం లేదు” అని అనుకోవడం సరికాదు.*
*భగవద్గీత 17.28లో శ్రద్ధ లేకుండా చేసిన యజ్ఞం, దానం, తపస్సు “అసత్” అని, ఇహపరలోకాలలో ఫలప్రదం కాదని శ్రీకృష్ణుడు చెప్తాడు.*
కాబట్టి దంపతులలో ఒకరు పూజ చేస్తుంటే మరొకరు దానిని హేళన చేయడం, నిర్లక్ష్యం చేయడం, అడ్డుకోవడం చేస్తే ఆ వ్యక్తికి పుణ్యభాగం తగ్గుతుంది. కనీసం గౌరవం, అనుమోదన, సహకారం ఉండాలి.
పురాణభావనలో కూడా *“అనుమోదన”**కు విలువ ఉంది. ఎవరో ఒకరు మంచి పని చేస్తుంటే దానిని చూసి మనస్ఫూర్తిగా సంతోషించడం కూడా పుణ్యకారకం. కాబట్టి భార్య పూజ చేస్తుంటే భర్త “మంచిది, మన ఇంటి మంగళం కోసం ఆమె చేస్తున్నది” అని గౌరవిస్తే అతనికి శుభఫలం ఉంటుంది. అలాగే భర్త పూజ చేస్తుంటే భార్య సహకరించి, నైవేద్యం సిద్ధం చేసి, దీపం వెలిగించి, లేదా కనీసం మనసులో నమస్కారం చేసినా ఆమెకు పుణ్యం ఉంటుంది. కానీ “ఆమె చేస్తుంది కదా, నాకు అవసరం లేదు” లేదా “అతడు చేస్తాడు కదా, నాకు సంబంధం లేదు” అనే భావం ఆధ్యాత్మికంగా బలహీనమైనది.
ఉపనిషత్తుల దృష్టిలో చూస్తే, భార్యాభర్తల సంబంధం కేవలం శరీర సంబంధం కాదు; అది ఆత్మోన్నతికి కూడా ఒక సాధనంగా మారవచ్చు. *బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తులో యాజ్ఞవల్క్యుడు మైత్రేయికి ఇచ్చిన బోధలో, భార్యాభర్తల మధ్య ప్రేమ కూడా చివరికి ఆత్మతత్త్వాన్ని గ్రహించడానికి దారి తీసేలా ఉండాలని చెప్పబడుతుంది. అంటే గృహస్థజీవితం కూడా బ్రహ్మవిద్యకు వ్యతిరేకం కాదు; దానిని సక్రమంగా నడిపితే అది ఆధ్యాత్మిక మార్గమే అవుతుంది.*
అందువల్ల ఈ ధర్మసందేహానికి సమతుల్య సమాధానం ఇలా చెప్పాలి:
> *పూజను ఎవరు చేస్తారో వారికి ప్రత్యక్ష పుణ్యం, చిత్తశుద్ధి, భక్తివృద్ధి ఎక్కువగా లభిస్తుంది. దంపతులలో మరొకరికి, వారి దాంపత్యసంబంధం, అనుమోదన, సహకారం, కుటుంబధర్మం కారణంగా పుణ్యంలో భాగం లభిస్తుంది. కానీ మరొకరు పూజను నిర్లక్ష్యం చేసి, వ్యతిరేకించి, భక్తిని తక్కువ చేసి మాట్లాడితే, ఆ పుణ్యభాగం సహజంగా తగ్గిపోతుంది.*
ఇది ఒక కుటుంబ ఉదాహరణతో చెప్పుకుంటే ఇంకా సులభంగా అర్థమవుతుంది.
> ఇంట్లో ఒకరు దీపం వెలిగిస్తే, వెలుగు ఒక్కరికి మాత్రమే కాకుండా ఇంట్లో ఉన్నవారందరికీ పడుతుంది. కానీ ఆ దీపం దగ్గర కూర్చొని చదివేవారికి ఎక్కువ ప్రయోజనం; దూరంగా వెళ్లిపోయేవారికి తక్కువ ప్రయోజనం. అలాగే పూజ చేసినవారికి ప్రధాన ఫలం; ఆ పూజను గౌరవించే జీవితభాగస్వామికి కూడా శుభఫలం.
అందుకే గృహస్థుల కోసం ఉత్తమమైన మార్గం ఏమిటంటే —
> *సాధ్యమైనంతవరకు దంపతులు కలిసి పూజ చేయాలి. ఇద్దరూ కలిసి కూర్చోలేకపోతే, ఒకరు పూజ చేస్తే మరొకరు కనీసం నమస్కారం చేయాలి, నైవేద్యం లేదా పుష్పం ఇవ్వాలి, హృదయపూర్వకంగా “ఈ పూజ మన ఇద్దరి కుటుంబక్షేమం కోసం భగవంతునికి అర్పణ” అని భావించాలి. సమయం లేకపోతే కనీసం ఒక నిమిషం అయినా కలిసి హరినామం, శివనామం, లలితానామం, గాయత్రీ లేదా తమ ఇష్టదేవత నామం స్మరించాలి.*
మొత్తానికి, భర్త పూజ చేస్తే భార్యకు పుణ్యం రాదు అనడం తప్పు. భార్య పూజ చేస్తే భర్తకు పుణ్యం రాదు అనడమూ తప్పు. కానీ ఒకరు చేసిన పూజ ఫలాన్ని మరొకరు సంపూర్ణంగా పొందుతారు అని కూడా చెప్పలేం. ప్రధాన ఫలం కర్తకు; భాగఫలం సహధర్మచారికి. సహకారం ఉంటే ఫలం పెరుగుతుంది; నిర్లక్ష్యం లేదా వ్యతిరేకత ఉంటే తగ్గుతుంది.
ధర్మపరంగా చెప్పవలసిన చివరి మాట ఇదే:
> *దంపతులు పోటీగా పూజ చేయవలసిన అవసరం లేదు; కలిసి దైవానుగ్రహం పొందే విధంగా జీవించాలి. ఒకరి పూజ మరొకరికి మంగళకరం కావాలి. ఒకరి భక్తి మరొకరికి ప్రేరణ కావాలి. అప్పుడు గృహం దేవాలయంగా మారుతుంది, దాంపత్యం సహధర్మంగా మారుతుంది, పూజా ఫలం కుటుంబానికి క్షేమం, శాంతి, చిత్తశుద్ధి రూపంలో ప్రసరిస్తుంది.*
శుభం భూయాత్.
💐💐💐💐💐💐
*Kumara Sharma*
*న్యాయవాది & ఆధ్యాత్మికవేత్త*
*జగద్గురు జ్ఞానపీఠం*
*9063939567*
💐💐💐💐💐💐
మీరు చెప్పినది ఒక ధర్మశాస్త్ర భావనలో భాగంగా ఉండొచ్చు — కొన్ని గృహస్థధర్మ కర్మల్లో భార్యను సహధర్మచారిణిగా భావించి, భర్త చేసిన పుణ్యంలో భార్యకు భాగం ఉంటుందని చెప్పబడింది.
కానీ దానిని ప్రతి పూజకు, ప్రతి సందర్భానికి ఒకే నియమంగా తీసుకోవడం సరైంది కాదు. భర్త చేసే పూజకు భార్య సహకారం, అనుమోదన, దైవభావం ఉంటే ఆమెకు పుణ్యభాగం ఉంటుంది. అలాగే భార్య చేసే పూజ వల్ల ఇంటికి మంగళం, భర్తకూ శుభప్రభావం కలుగుతుంది. అయితే ఆ పూజ ద్వారా కలిగే ప్రత్యక్ష చిత్తశుద్ధి, భక్తి, ఏకాగ్రత ప్రధానంగా పూజ చేసిన కర్తకే లభిస్తుంది.
కాబట్టి “భర్త పుణ్యంలో సగం భార్యకు మాత్రమే వెళ్తుంది; భార్య పుణ్యం పూర్తిగా భార్యకే, భర్తకు అసలు సంబంధం లేదు” అని ఖచ్చితంగా చెప్పడం సమతుల్యమైన నిర్ణయం కాదు.
గృహస్థాశ్రమంలో దంపతులు వేర్వేరు వ్యక్తులైనా, ధర్మంలో పరస్పర అనుసంధానమై ఉంటారు. అందుకే నేను చెప్పిన భావం: ప్రధాన ఫలం కర్తకు; భాగఫలం సహధర్మచారికి. సహకారం ఉంటే పుణ్యభాగం ఉంటుంది; నిర్లక్ష్యం లేదా వ్యతిరేకత ఉంటే ఆ భాగం తగ్గుతుంది.
