*****
*మిత్రధర్మం*
=========
(సామాజిక కధ)
(నేను రాసిన ఈ కథ మాధురి అంతర్జాల పత్రిక నిర్వహించిన 2024 కథల పోటీలో బహుమతి పొంది, ఆ పత్రికలో మే 2025 న ప్రచురితమైనది)
రచన ::
బుద్ధవరపు కామేశ్వరరావు
హైదరాబాద్
రోడ్లు భవనాల శాఖ, ప్రాంతీయ కార్యాలయం ముందు, ఖరీదైన నా ఆడీ కారును ఆపమని, అందులోంచి దర్జాగా దిగాను. గోల్డ్ ఫ్రేమ్ కళ్లజోడు, మెడలో చేంతాడంత బలంగా ఉన్న బంగారు గొలుసు, వేళ్ళుకు ఉంగరాలు, చేతులకు బ్రాస్లెట్, ఖరీదైన దుస్తులు వేసుకున్న నన్ను చూస్తే ఎవరైనా సులువుగా గుర్తు పట్టేస్తారు, నేనో పెద్ద కాంట్రాక్టరునని! ఎదురు పడినవాళ్లు పెట్టిన నమస్కారాలుకు ప్రతి నమస్కారం చేస్తూ, ఆఫీసు సూపర్నెంట్ గది ముందు ఆగాను.
"ఓ, కాంట్రాక్టరు రామారావు గారా ! రండి సార్ రండి. మీ మేనేజర్ తో నేనే చెప్పాను. తమరిని ఓ సారి రమ్మని. కూర్చోండి సార్." అంటూ ఆహ్వనించిన సూపర్నెంట్ ధర్మారావుతో,
"మర్యాదలు తర్వాత, ముందు నా కోటి రూపాయల కాంట్రాక్టు బిల్లు ఎందుకు ఆగింది?" సూటిగా అడిగాను.
"సార్, కిందటి వారమే కొత్త ఆఫీసర్ జాయిన్ అయ్యారు. ఆయనే పెండింగ్ పెట్టాడు మీ బిల్లును"
"ఎందుకు? అంటే ఆయనను నేను ఇంతవరకూ కలుసుకోలేదనా ? లేక పెర్సంటేజ్ పెంచమనా?"
"అయ్యయ్యో, ఈయన చాలా నిక్కచ్చి మనిషి సార్. అవినీతి, అన్యాయం సహించడని డిపార్ట్మెంట్ లో ఆయనకు పేరుంది..........." చెప్పుకుపోతున్నాడు ధర్మారావు.
ఈ లోగా 'సార్ వచ్చారు' అని ఎవరో అనడంతో అందరూ హడావుడిగా లేచి నిలబడ్డారు. అందరితో పాటు నేనూ లేచి నిలబడ్డాను.
చామనచాయ, ఓ మోస్తరు ఎత్తు, పాపిడి లేకుండా అంగుళం ఎత్తులో కత్తిరించబడి నిటారుగా నిలబడ్డ తలవెంట్రుకలు, కుడి కన్నుకు, చెంపకు మధ్యలో లోతైన గాయం తాలూకు మచ్చతో ఉన్న ఆ ఆఫీసర్ ని చూడగానే ఈయన్ను ఎక్కడో చూసినట్టుందే అనుకుని,
"ఔనూ, ఈ ఆఫీసర్ ఎక్కడివాడు ? ఈయన పేరేమిటి ?" కుర్చీలో కూర్చుంటూ అడిగాను.
"పేరు శ్యామల రావు, బ్రహ్మచారి. తల్లి తండ్రులు చిన్నతనంలో చనిపోతే, సవతి అన్నగారు కొన్నాళ్ళు చూసి, తర్వాత అనాథాశ్రమంలో చేర్చాడుట. కష్టపడి చదివి ఇదిగో ఇంత పెద్ద ఆఫీసర్ అయ్యారుట" చెప్పాడు ధర్మారావు.
అయితే, చెంపమీద ఆ గాటు, ఆ హెయిర్ స్టైల్ అలాగే ధర్మారావు చెప్పిన వివరాలు బట్టి చూస్తే ఈ శ్యామలరావు, తన చిన్ననాటి స్నేహితుడు శ్యామలరావేనా ? అనుకుంటూ గతంలోకి ముప్పై సంవత్సరాలు వెనక్కి వెళ్లాను.
***** ***** ***** *****
మా ఊర్లో ఐదవ తరగతి వరకే ఉండడంతో, ఆరవ తరగతి మా పిన్నిగారి ఊరైన రౌతులపూడిలో చేరాను. అదిగో, ఆక్కడే పరిచయమయ్యాడు, బెంచీమీద తన పక్కనే కూర్చున్న శ్యామలరావు.
చాలా ముభావంగా ఉండేవాడు. ఎప్పుడూ ఏదో పోగొట్టుకున్న వాడిలా ఉండేవాడు. ఏమడిగినా ముక్తసరిగా సమాధానం ఇచ్చేవాడు.
ఆ తర్వాత కొన్నాళ్ళకు తెలిసింది. శ్యామల రావు తల్లి తండ్రులు ఏదో ప్రమాదంలో చనిపోయారని, ఫారెస్ట్ డిపార్ట్మెంట్ లో పని చేస్తున్న తన సవతి అన్నగారి వద్ద ఉన్నాడనీ, ఒదిన పరమగయ్యాళి అని.
అంతేకాదు, ఏడాది క్రితం ఏదో గొడవపడి వాళ్ళ ఒదిన తోసేస్తే ఇతను కత్తిపీట మీద పడ్డాడని, ఆ చెంపమీద గాయం అదేననీ.
అంతే, ఆ రోజు నుంచి అతని మీద జాలి పెరిగి పోయింది నాకు. శ్యామలరావుని సొంత సోదరుడులా భావించి అన్ని విధాలా సహాయపడ్డాను. ఈ బంధం సుమారు ఆరు నెలలు బాగానే సాగింది. కానీ ఆ రోజు మా బంధాన్ని విడదీసిన రోజు. ఆ రోజు ఏం జరిగిందంటే...
***** ***** ***** *****
"సార్, మిమ్మల్ని అయ్యగారు రమ్మంటున్నారు " అన్న ధర్మారావు పిలుపుతో ఈ లోకం లోకి వచ్చేను.
ఆఫీసర్ గదిలోకి వెళ్లి అతనికి నమస్కారం పెట్టిన నాకు అతని మొహం చూడగానే అర్ధమైపోయింది, అతను నా బాల్య స్నేహితుడు శ్యామలరావేనని.
"సార్, నా పేరు రామారావు. జిల్లాలో క్లాస్ ఒన్ కాంట్రాక్టరుని. ఔనూ, మీరు చిన్నప్పుడు రౌతులపూడిలో కొన్నాళ్ళు చదువుకున్నారా ? మీకు జ్ఞాపకం ఉందా ? మనిద్దరం పక్క పక్కనే కూర్చునేవాళ్లం" ఆనందంగా చెప్పాను.
"అక్కడ కొన్నాళ్ళు చదువుకున్న మాట వాస్తవమే కానీ మీరెవరో నాకు తెలియదు. ఇలా పాత పరిచయాల పేరుతో తమ బిల్లులు పాస్ చేయించుకోవడానికి చాలా మంది వస్తూ ఉంటారు కానీ, మీరు ఎందుకు వచ్చారో చెప్పండి" కొంచెం విసుగ్గా అన్నాడు శ్యామల రావు.
ఆ మాటతో చిర్రెత్తిపోయిన నేను,
"నా సంస్థకు చెందిన కోటి రూపాయల కాంట్రాక్టు బిల్లు ఒకటి మీ దగ్గర పెండింగ్ ఉంది. అది పాస్ చేయడానికి మీ పెర్సంటేజ్ ఎంతో చెబితే....." అంటూ ఐదు లక్షల రూపాయలున్న నా సూట్ కేస్, టేబుల్ పైన పెట్టి తెరవబోయాను.
"సీ మిష్టర్, నేను ఇలాంటి అవినీతిని ప్రోత్సాహించను. మా రూల్స్ ప్రకారం పాస్ చేస్తా. ఇక మీరు బయలుదేరవచ్చు" కొంచెం కఠినంగా చెప్పాడు శ్యామలరావు.
అవమాన భారంతో, విసురుగా ఆ గదిలోంచి బయటకు వచ్చాను.
***** ***** ***** *****
ఇంటికి వెళ్తూ, కారులో కూర్చొని ఆలోచించా. ఛీ ఈ శ్యామలరావు ఎంత కృతఘ్నుడు? చిన్ననాటి స్నేహితుడునన్న విషయం కూడా మరిచాడు మిత్రద్రోహి. అధికారంతో వచ్చిన అహంభావం కామోసు? ఆ రోజునే కనుక వీడిని నేను కాపాడి ఉండకపోతే ఈ రోజు నాకు ఈ బాధ ఉండేది కాదు...... ముప్పై సంవత్సరాలనాటి ఆ పాత సంఘటన మళ్లీ ఒకసారి నా కళ్ళముందు మెదిలింది.
***** ***** ***** *****
ఆ రోజు సాయంత్రం నేను, నా ఫ్రెండ్ సోమరాజు మా ఊరి ఏటి గట్టున కూర్చుని కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నాం. ఈలోగా దూరంగా ఎవరో ఏటిలోకి దూకినట్టు కనపడింది. వెంటనే వెళ్లి అతడిని కాపాడాము. తీరాచూస్తే వాడు శ్యామలరావు.
"నన్ను ఎందుకు కాపాడేవురా ?" అడిగాడు శ్యామలరావు తడి బట్టలు పిండుకుంటూ.
"శ్యామూ ! ఏమయ్యిందిరా ? ఎందుకు ఇలా చేసావు. మేమంతా లేమా ?" అన్నాను.
"సాయంత్రం మా ఒదిన, అన్నయ్య దెబ్బలాడుకున్నార్రా. నేను ఇక్కడుంటే తను పుట్టింటికి పోతానని మా ఒదిన గొడవ పెడుతోంది. అందుకే నేనే మా అమ్మనాన్నల వద్దకు పోదామని ఇందులోకి దూకేను" ఏడుస్తూ చెప్పాడు శ్యామలరావు.
వాడికి ధైర్యం చెప్పి, వాడిని తీసుకుని, ఆవేశంగా ఏదో పెద్ద ఆరిందాలా వాళ్లింటికి వెళ్లాను.
"ఏమిటండీ మరీ అన్యాయం. మీకు నీతి నియమాలు ఏమీ లేవా? పిల్లాడని కూడా చూడకుండా ప్రతీరోజూ హింసిస్తారా ? మీరు
ఇలాగే ఉంటే మా చిన్నాన్న కరణం తెలుసుగా ? ఆయనతో చెబుతా" అని బెదిరించి, వాడిని లోపలికి పంపాను.
అంతే....అదే ఆఖరి సారి చూడడం వాడిని. ఆ తర్వాత రోజు నుంచి ఆ ఇంటికి తాళం వేసి ఉండేది. ఓ పది రోజుల తర్వాత తెలిసింది, వాళ్ళ అన్నయ్య వచ్చి, శ్యామలరావు టీసీ తీసుకుని వెళ్లి పోయాడని, ఆయన కూడా బదిలీ చేయించుకుని ఆ ఊరు వదలి వెళ్లి పోయాడని.
ఇప్పుడు నాకు అర్ధమౌతోంది, నేను ఆ రోజు శ్యామలరావుని రక్షించి తప్పుపని చేసానని. అంతే కాదు వాళ్ళ ఒదిన కూడా వీడి ప్రవర్తన వల్లనే అలా మారిపోయి ఉంటుందని.
"సార్, ఇంటికి వచ్చేసాం" అన్న డ్రైవర్ పిలుపుతో గతంలోంచి బయటకొచ్చి, ఇంట్లోకి నడిచాను.
***** ***** ***** *****
మర్నాడు ఆదివారం కావడంతో ఇంట్లోనే ఉండి, నా పెండింగ్ బిల్లు పాస్ చేయించుకోవడం ఎలా అని ఆలోచిస్తున్నా.
ఈలోగా సెల్ మోగింది. ఫోన్ ఎత్తగానే,
"ఎవరూ, రాంబాబేనా మాట్లాడేది ?" అన్నాడు అవతల వ్యక్తి. ఈ మధ్య కాలంలో నన్ను ఎవరూ ఆ పేరుతో పిలవలేదు.
"రాంబాబూ, నేనేరా శ్యామూని" ఆశ్చర్య పోవడం నావంతు అయ్యింది.
"ఓర్నీ నువ్వా ? పోనీలే గుర్తు పట్టేవు. సంతోషం" అన్నాను వెటకారంగా.
"అలా అనకు. ఈ రోజు ఈ స్థితిలో ఉండడానికి కారణం నువ్వు ఆ రోజు ఇచ్చిన ధైర్యమే. అంతేకాదు నువ్వు నన్ను రక్షించిన రోజునే అనుకున్నా. నేను చేయాల్సింది చాలా ఉంది, అందుకే భగవంతుడు నాకు నీ ద్వారా పునర్జన్మ ఇచ్చాడని. అంతేకాదు ఆ రోజునే నిశ్చయించుకున్నా. నాలాగ ఇంక అనాథ పిల్లలు ఎవరూ బాధపడకూడదని. కష్టపడి చదివి ఈ స్థాయికి వచ్చేను. నీకు తెలుసా ? నా జీతంలో సగం అనాథ శరణాలయాలకు విరాళంగా ఇస్తానని, ఎక్కడ స్వార్థం పెరిగి పోతుందేమోనని వివాహం కూడా చేసుకోలేదనీ!" ఎంతో గర్వంగా చెప్పాడు శ్యామలరావు.
"బాగానే వుంది కానీ, నా బిల్లు సంగతి ఏం చేసావో అది చెప్పు."
"అదే చెబుతున్నా రాంబాబూ, మనం విడిపోయిన ఆ రోజున నువ్వు మా ఇంటికి వచ్చి చెప్పిన నీతి నియమాలు, న్యాయం అనే మాటలు నా బుర్రలో నాటుకుపోయాయి. నేను ఇప్పటికీ వాటిని అనుసరిస్తున్నాను. నాణ్యత తక్కువగా ఉన్న కారణంగా నీ బిల్లులో పదిహేను శాతం కట్ చేసి పాస్ చేస్తున్నా. నీకు ఇంకో విషయం చెప్పాలి. ఇలాగే కమీషన్లకు కక్కూర్తిపడి కట్టిన నాణ్యత లేని ఓ వంతెనపై ప్రయాణం చేస్తున్న సమయంలో, ఆ వంతెన కూలి నా తల్లిదండ్రులు మరణించారు. అందుకే నేను నాణ్యతకే ప్రాముఖ్యత ఇస్తా. నాకు తెలుసు నీ కాంట్రాక్టులో ఆ మొత్తం మా వాళ్ళకు ఇవ్వవలసిన లంచాలు కోసం కోట్ చేసావని. అందుకే, ఇంక నువ్వు ఎవరికీ లంచం ఇవ్వనవసరం లేదు. అవినీతికి చోటివ్వకు. నాణ్యతలో రాజీపడకు" కరాఖండిగా చెప్పాడు శ్యామలరావు.
"అది సరే కానీ, మరి నిన్న మీ ఆఫీసులో అసలు నేనెవరో తెలియనట్లు ఎందుకు ప్రవర్తించావు?" అడిగాను ఉడికిపోతూ.
"అది నా వృత్తి ధర్మం"
"మరి, ఇప్పుడు ఫోన్ చేసి ఇన్ని నీతి వాక్యాలు చెప్పడంలో నీ ఉద్దేశ్యం?" అడిగాను అయోమయంగా.
"ఇది మన మిత్రధర్మం" అంటూ ఫోన్ కట్ చేసాడు శ్యామలరావు.
ఆశ్చర్యంలోంచి తేరుకున్న నాకు , మ్యూజిక్ సిస్టంలో వస్తున్న "ఎదుటి మనిషికి చెప్పేటందుకె నీతులు ఉన్నాయి" అని ఘంటసాల గారు పాడిన పాట వినబడింది. ఎందుకో కానీ అది నన్ను ఉద్దేశించే పాడుతున్నట్టు అనిపించింది.
వెంటనే నిన్నటి సూట్ కేస్ తీసుకుని సోఫాలోంచి లేచాను.
"ఆ డబ్బు తీసుకుని మళ్లీ ఎక్కడికి బయల్దేరారు ?" అరుస్తోంది నా శ్రీమతి లోపలినుంచి.
"అనాధ పిల్లల ఆశ్రమానికి..." గర్వంగా చెప్పి కారు ఎక్కాను.
***** ** శుభం ** *****
