వృద్ధులకు ప్రాణసంకటం

 వృద్ధులకు ప్రాణసంకటం *పొలమారడం* తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు. వృద్ధాప్యంలో శారీరక శక్తి తగ్గడమే కాకుండా, అంతర్గత అవయవాల పనితీరులో కూడా అనేక మార్పులు వస్తాయి. ముఖ్యంగా 60-70 ఏళ్లు దాటిన వారు ప్రధానంగా రెండు విషయాలపై అత్యంత అప్రమత్తంగా ఉండాలి: 

ఒకటి పడకుండా చూసుకోవడం, రెండు పొలమారకుండా (Choking) జాగ్రత్తపడడం. వృద్ధులలో గొంతు మరియు మింగడానికి సహకరించే కండరాలు బలహీనపడటం వల్ల ఆహారం లేదా నీరు శ్వాసనాళంలోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉంది. దీనివల్ల *ఆస్పిరేషన్ నిమోనియా* వంటి తీవ్రమైన ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు రావచ్చు, కొన్నిసార్లు ఇది ప్రాణాంతకం కూడా కావచ్చు. ఈ నేపథ్యంలో, వైద్య నిపుణులు సూచిస్తున్న కొన్ని ముఖ్యమైన జాగ్రత్తలు:

*1)నీరు తాగేటప్పుడు ఏకాగ్రత అవసరం:* వయసు పైబడిన వారు నీరు తాగేటప్పుడు మరే ఇతర పనులు చేయకూడదు. నడవడం, మాట్లాడటం లేదా టీవీ చూడటం వంటివి ఆపి, కేవలం నీరు తాగడంపైనే దృష్టి పెట్టాలి. చాలా నెమ్మదిగా, చిన్న చిన్న గుక్కలు మాత్రమే తాగాలి. 

*2)తల వంచి నీళ్లు తాగడం* 

*(Chin-Tuck Method):* నీళ్లు మింగేటప్పుడు తల కొంచెం కిందకు వంచడం వల్ల శ్వాసనాళం మూసుకుపోయి, ఆహారం లేదా నీరు నేరుగా అన్నవాహికలోకి వెళ్తుంది. నీళ్లు తాగేటప్పుడు స్ట్రా ఉపయోగించడం మంచిది. అలాగే, మింగే సమయంలో తల పైకి ఎత్తకుండా, గడ్డాన్ని ఛాతి వైపు కొంచెం కిందకు వంచి (Chin-down position) మింగాలి. ఇలా చేయడం వల్ల శ్వాసనాళం మూసుకుని, నీరు నేరుగా అన్నవాహికలోకి వెళ్తుంది. ఇది పొలమారకుండా (Choking) కాపాడుతుంది.

*3)పలచని ద్రవాల కంటే చిక్కటివి మేలు:* పలచగా ఉండే సూప్‌ల కంటే చిక్కటి సూప్‌లు తీసుకోవడం సురక్షితం. పలచని ద్రవాలు వేగంగా గొంతులోకి జారిపోయి, నియంత్రణ తప్పి శ్వాసనాళంలోకి వెళ్లే అవకాశం ఉంటుంది. చిక్కటి పదార్థాలు నెమ్మదిగా కదులుతాయి కాబట్టి మింగడానికి సులభంగా ఉంటాయి. అందుకే సూప్ వంటి వాటిని కొంచెం చిక్కగా తీసుకోవడం సురక్షితం.

*4)ఆహారం మరియు పానీయాలు కలపవద్దు:* నోటిలో ఆహారం నములుతున్నప్పుడు లేదా ఆహారం ఇంకా నోట్లోనే ఉన్నప్పుడు నీళ్లు తాగకూడదు. ఘన పదార్థం, ద్రవ పదార్థం ఒకేసారి మింగడం వల్ల పొలమారే అవకాశం 80% పెరుగుతుంది.

*5)భోజన సమయంలో నిశ్శబ్దం:* నోటిలో ఆహారం ఉన్నప్పుడు మాట్లాడటం లేదా తల అటు ఇటు తిప్పడం ప్రమాదకరం. వృద్ధులకు కండరాల సమన్వయం తక్కువగా ఉంటుంది కాబట్టి, చిన్నపాటి అజాగ్రత్త కూడా శ్వాస ఆడకుండా చేయవచ్చు.

*6)దగ్గు వస్తే అశ్రద్ధ చేయకండి:* పొలమారి దగ్గు వచ్చినప్పుడు వెంటనే కంగారు పడకుండా, గాలి పీల్చుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి. పక్కన ఉన్న వారు వారి వీపుపై నెమ్మదిగా చరచడం సహాయపడుతుంది. అలాగే నీరు తాగినప్పుడు లేదా ఆహారం తీసుకున్నప్పుడు ముఖం ఎర్రబడటం, విపరీతంగా దగ్గు రావడం జరిగితే అది ప్రమాద సంకేతం. ఇలా జరిగినప్పుడు రక్తపోటు అకస్మాత్తుగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. తరచుగా ఇలా జరుగుతుంటే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి. అలాగే వృద్ధాప్యంలో మింగడం కష్టమయ్యే పరిస్థితిని వైద్య పరిభాషలో *డిస్ఫేజియా* (Dysphagia) అంటారు. 

*ఈ సందర్భంగా తీసుకోవాల్సిన మరికొన్ని సూచనలు:* పొడి ఆహారం వద్దు. మరీ పొడిగా ఉండే బిస్కెట్లు లేదా బ్రెడ్ వంటివి గొంతులో అడ్డుపడే అవకాశం ఉంది. వాటిని పాలు లేదా టీలో నానేసి తీసుకోవడం మంచిది.

భోజనం తిన్న వెంటనే పడుకోకూడదు. కనీసం 30 నిమిషాల పాటు కూర్చోవడం వల్ల జీర్ణక్రియ సజావుగా సాగుతుంది మరియు వెనక్కి తన్నే (Reflux) ప్రమాదం తగ్గుతుంది. వృద్ధుల పట్ల ఇటువంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం వల్ల *ఆస్పిరేషన్ నిమోనియా* (Aspiration Pneumonia) వంటి ప్రమాదకర పరిస్థితుల నుండి వారిని కాపాడవచ్చు. నివారణే మేలు అనే సామెత వృద్ధుల విషయంలో అక్షర సత్యం. మనం తీసుకునే చిన్న చిన్న జాగ్రత్తలు మన పెద్దవారిని పెద్ద ప్రమాదాల నుండి కాపాడతాయి. ఈ సమాచారాన్ని మీ కుటుంబసభ్యులకు మరియు స్నేహితులకు పంచుతూ, వారి ఆరోగ్యం పట్ల బాధ్యతగా ఉండాలి. 

డా.వెలగపూడిఉమామహేశ్వరరావు, మాజీ రిజిస్ట్రార్, 

ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, 

మేనేజింగ్ ట్రస్టీ, 

లయన్స్ మల్టీ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్, విశాఖపట్నం. +919849162699