మహాభారతంలోని పర్వాలకు

 ఆయా

 పేర్లు పెట్టడంలో గల ఔచిత్యం గురించి తెలుపగలరు.

మహాభారతంలోని పర్వాలకు ఆయా పేర్లు పెట్టడంలో వ్యాస మహర్షి అత్యంత లోతైన అంతరార్థాన్ని, ఔచిత్యాన్ని పాటించారు. ఆయా పర్వాల్లో ప్రధానంగా జరిగే కథాంశం, ఆ కథకు మూలమైన సంఘటన లేదా వ్యక్తి ఆధారంగా ఈ పేర్లు నిర్ణయించబడ్డాయి.మహాభారతంలోని 18 పర్వాల నామకరణం వెనుక ఉన్న ఔచిత్యాన్ని పరిశీలిద్దాం:

01. ఆది పర్వం"

ఆది" అంటే మొదలు. చంద్రవంశం పుట్టుక, భరతుడు, శంతనుడు వంటి పూర్వీకుల చరిత్ర, కౌరవ పాండవుల జననం, వారి విద్యాభ్యాసం వంటి ప్రారంభ విశేషాలు ఇందులో ఉండటం వల్ల దీనికి ఆది పర్వం అని పేరు వచ్చింది.

02. సభా పర్వం

ఈ పర్వంలో మయసభ నిర్మాణం, రాజసూయ యాగం కోసం ధర్మరాజు సభను తీర్చడం, ప్రధానంగా మాయా జూదం జరిగిన "సభ" కేంద్రంగా కథ నడుస్తుంది. సభలోనే ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం వంటి కీలక ఘట్టాలు జరగడం వల్ల దీనికి సభా పర్వం అని పేరు.

03. వన పర్వం (అరణ్య పర్వం)

పాండవులు జూదంలో ఓడిపోయి 12 ఏళ్లు అడవుల్లో (వనవాసం) గడిపిన వృత్తాంతం ఇందులో ఉంటుంది. అందుకే దీనికి అరణ్య లేదా వన పర్వం అని పేరు.

04. విరాట పర్వం

పాండవులు తమ అజ్ఞాతవాసాన్ని విరాట రాజు కొలువులో మారువేషాల్లో గడిపారు. ఈ పర్వం మొత్తం విరాట నగరంలోనే సాగుతుంది కాబట్టి ఈ పేరు వచ్చింది.

05. ఉద్యోగ పర్వం"

ఉద్యోగం" అంటే ఇక్కడ 'ప్రయత్నం' అని అర్థం. యుద్ధాన్ని నివారించడానికి రాయబారాలు పంపడం, యుద్ధానికి సన్నద్ధం కావడం వంటి యుద్ధ ప్రయత్నాలు (War efforts) ఇందులో ఉండటం వల్ల ఈ పేరు పెట్టారు.

06 -09. భీష్మ, ద్రోణ, కర్ణ, శల్య పర్వాలు

ఈ నాలుగు పర్వాలకు ఆయా సమయాల్లో కౌరవ సేనలకు నాయకత్వం వహించిన సేనాపతుల పేర్లు పెట్టారు.భీష్మ పర్వం: భీష్ముడు సేనాపతిగా ఉన్న 10 రోజుల యుద్ధం. (ఇందులోనే భగవద్గీత వస్తుంది).ద్రోణ పర్వం: ద్రోణాచార్యుడు సేనాపతిగా ఉన్న 5 రోజుల యుద్ధం.కర్ణ పర్వం: కర్ణుడు సేనాపతిగా ఉన్న 2 రోజుల యుద్ధం.శల్య పర్వం: శల్యుడు సేనాపతిగా ఉన్న చివరి రోజు యుద్ధం.

10. సౌప్తిక పర్వం

"సుప్తి" అంటే నిద్ర. నిద్రిస్తున్న పాండవ సైన్యాన్ని అశ్వత్థామ అర్ధరాత్రి పూట సంహరించిన ఘట్టం ఇందులో ఉండటం వల్ల దీనికి సౌప్తిక పర్వం అని పేరు.

11. స్త్రీ పర్వం

యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత మరణించిన వీరుల భార్యలు, తల్లులు (గాంధారి, కుంతి మొదలైన స్త్రీలు) రణరంగానికి వచ్చి విలపించడం, వారి ఆవేదన చుట్టూ ఈ పర్వం తిరుగుతుంది.

12. శాంతి పర్వం

యుద్ధానంతరం చింతాక్రాంతుడైన ధర్మరాజుకు, భీష్ముడు అంపశయ్యపై నుండి రాజ్యధర్మాలు, మోక్షధర్మాలను బోధించి మనశ్శాంతిని కలిగించడం వల్ల దీనికి శాంతి పర్వం అని పేరు.

13. అనుశాసనిక పర్వం

"అనుశాసనం" అంటే ఉపదేశం లేదా శిక్షణ. భీష్ముడు ధర్మరాజుకు పరిపాలనా పరమైన నీతులను, ధర్మాలను వివరణాత్మకంగా బోధించిన పర్వం ఇది.

14. ఆశ్వమేధిక పర్వం

ధర్మరాజు తన పాప పరిహారార్థం, సామ్రాజ్య విస్తరణ కోసం అశ్వమేధ యాగం చేసిన వృత్తాంతం ఇందులో ప్రధానం.

15. ఆశ్రమవాస పర్వం

ధృతరాష్ట్రుడు, గాంధారి, కుంతి రాజ్య సుఖాలను వదిలి ఆశ్రమ జీవితం గడపడానికి అడవులకు వెళ్లిన సందర్భం కాబట్టి ఈ పేరు.

16. మౌసల పర్వం

"ముసలం" అంటే రోకలి. యాదవ కులంలో పుట్టిన ఒక రోకలి కారణంగా యదువంశం మొత్తం అంతరించిన ఘట్టం ఇందులో ఉంటుంది.

17. మహాప్రస్థానిక పర్వం

పాండవులు తమ అవతారాన్ని చాలించి, ఉత్తర దిశగా చివరి ప్రయాణం (మహాప్రస్థానం) సాగించిన తీరును ఇందులో వర్ణించారు.

18. స్వర్గారోహణ పర్వం

ధర్మరాజు తన భౌతిక దేహంతో స్వర్గానికి వెళ్లడం, అక్కడ తన సోదరులను కలవడంతో భారతం ముగుస్తుంది. అందుకే దీనికి స్వర్గారోహణ పర్వం అని పేరు.

ఇలా ప్రతి పర్వం దానిలోని ప్రధాన ఇతివృత్తానికి అద్దం పట్టేలా నామకరణం చేయబడింది.