చాటుపద్యం

 〽️〽️〽️〽️〽️〽️〽️〽️〽️〽️

(ఒక చాటుపద్యం: సంగనభట్ల నరసయ్య గారి చాటుపద్య కవిత్వం.. పుస్తకము నుండి సేకరణ)

*రాజును రాజు గాడతడు రాహు ముఖంబున జిక్కె వాహినీ* 

*రాజును రాజు గాడతడు రామ శరాహతి దూలె, దేవతా*

*రాజును రాజు గాడతడు రావణ సూతికి నోడె, నాజిలో* 

*రాజన రాజు, మల్కియిభ రాముడె రాజు ధరాతలంబునన్!*

ఈ పద్యంలో “రాజు” అనే పదాన్ని వివిధ సందర్భాలలో ఉపయోగిస్తూ, చివరికి భూలోకంలో నిజమైన రాజు ఎవరో చెప్పే విధంగా కవి అద్భుతమైన భావాన్ని వ్యక్తం చేశారు.

*ఈ పద్యంలో ప్రస్తావించిన రాజులు:*

*మొదటి రాజు చంద్రుడు:–* చంద్రుని రాజు అని పిలుస్తారు. గ్రహణ సమయంలో సూర్య చంద్రులను మింగే శక్తి ఉన్నవాడిగా రాహువును భావిస్తారు. రాహువు చేత మింగబడినవాడు కావడం వల్ల చంద్రుడు నిజమైన రాజు కాడు.

*రెండవ రాజు సముద్రుడు:–* తన బాణంతో శత్రువులను సంహరించిన వీరుడు.. శ్రీరామ చంద్రుడు. నదులకు అధిపతి అయిన సముద్రుడు, శ్రీరామ చంద్రుని బాణ హతికి లొంగిపోయిన వాడు. కాబట్టి ఇతడు కూడా నిజమైన రాజు కాదు.. కాలేడు. 

*మూడవ రాజు ఇంద్రుడు:-* ఇంద్రుడు కూడా లంకాధిపతి కుమారుడైన ఇంద్రజిత్తు చేతిలో ఓడి పోయినాడు. కావున అతడిని కూడా నిజమైన రాజుగా పేర్కొనలేరు.

ఈ విధంగా దేవలోకం, రాక్షసలోకం, భూలోకంలో.. మొదలైన విభిన్న స్థాయిలలో రాజులున్నారు. కానీ వారెవరు నిజమైన రాజులు కారని తెలుపుతూ, కవి చివరగా చెప్పేది ఏమిటంటే: — ఈ భూమిపై నిజమైన రాజు *“మల్కిభ రాముడు(ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్షా)”* మాత్రమే.

*భావం (వివరణాత్మకంగా):*

కవి ఈ పద్యంలో రాజుల గురించి పోలిక చూపిస్తున్నారు. రాహువు తన శక్తివల్ల రాజు, రాముడు తన పరాక్రమంతో రాజు, మేఘనాథుడు ఇంద్రుని జయించుట వల్ల వల్ల రాజు. కానీ వీరందరూ తమ తమ లోకాలలో రాజులు మాత్రమే. అయితే భూమిపై ప్రజల హృదయాలను గెలుచుకున్న, ధర్మంతో పాలించే, శౌర్య శాలిగా ఉన్న రాజు — మల్కిభరాముడు అని కవి ప్రశంసిస్తున్నారు.

*సారాంశం:*

ఈ పద్యం ద్వారా కవి చెప్పదలచింది ఏమిటంటే —లోకాలలో అనేక మంది రాజులుండవచ్చు, కానీ భూలోకంలో గొప్ప రాజు, మహారాజు, రాజాధిరాజు మల్కిభరాముడే అని స్తుతిస్తున్నారు.

ఇది ఒక ప్రశంసా పద్యం (స్తుతి కవిత్వం). ఇందులో అతిశయోక్తి అలంకారం కూడా కనిపిస్తుంది.

〽️〽️〽️〽️〽️〽️〽️〽️〽️〽️