మూకపంచశతి పాదారవిందశతకము

 💐💐💐💐💐💐

*శ్రీ మూకశంకర విరచిత మూకపంచశతిపాదారవిందశతకము* — 

*16వ శ్లోకంపై విశ్లేషణ*

💐💐💐💐💐💐

శ్రీ పోలా నరసింహమూర్తి గారు ఈ రోజు అందించిన మూకపంచశతి — పాదారవిందశతకము లోని 16వ శ్లోకము ఎంతో చమత్కారపూర్ణమైనది, అదే సమయంలో లోతైన తత్త్వార్థాన్ని కలిగినది. అమ్మవారి పాదపద్మాల మహిమను వర్ణించేటప్పుడు కవి ఉపయోగించిన *“సరాగః సద్వేషః”* అనే పదజాలం మొదటి చూపులో ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తుంది. ఎందుకంటే రాగద్వేషాలు మోక్షానికి అవరోధాలు. అలాంటి *రాగద్వేషాలతో కూడిన పాదపద్మాలు భక్తులకు కైవల్యమార్గాన్ని ఎలా చూపుతాయి?* — ఇదే ఈ శ్లోకంలోని కవితా రహస్యం.

> సరాగః సద్వేషః ప్రసృమరసరోజే ప్రతిదినం

> నిసర్గా దాక్రామన్ విబుధజనమూర్ధానమధికమ్ ।

> కథంకారం మాతః కథయ పదపద్మస్తవ సతాం

> నతానాం కామాక్షి ప్రకటయతి కైవల్యసరణిమ్ ॥

*భావము :*

ఓ కామాక్షి మాతా! నీ పాదపద్మాలు “రాగము” కలిగినవిగా, “ద్వేషము” కలిగినవిగా కనబడుతున్నాయి. అవి సహజంగానే వికసించిన కమలాలను ప్రతిదినము అధిగమిస్తున్నాయి. దేవతల, జ్ఞానుల శిరస్సులపై నిలుస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, నీ పాదాలకు నమస్కరించిన సజ్జనులకు అవే కైవల్యమార్గాన్ని ప్రకటిస్తున్నాయి. ఇది ఎలా సాధ్యం? దయచేసి చెప్పవమ్మా!

ఇక్కడ ప్రధానంగా గ్రహించవలసిన విషయం ఏమిటంటే, అమ్మవారి పాదాలలో లోకజీవులకు ఉండే రాగద్వేషాలు నిజంగా ఉన్నాయని భావించకూడదు. ఇది కవి చేసిన అద్భుతమైన శ్లేషప్రయోగం మరియు విరోధాభాస అలంకారం.

*“రాగము”* అనే పదానికి సంస్కృతంలో రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి. ఒకటి — ఆసక్తి, మమకారం, బంధనరూపమైన ఇష్టం.

*రెండవది — రంగు, ముఖ్యంగా అరుణవర్ణం లేదా ఎర్రని కాంతి.* 

ఈ శ్లోకంలో కవి *“రాగము”* అనే పదాన్ని రెండవ అర్థంలో వాడారు. అమ్మవారి పాదాలు మంకెనపూలవలె, పద్మరాగములవలె, తామరరేకులవలె ఎర్రని దివ్యకాంతితో ప్రకాశిస్తున్నాయి. అందుకే అవి *“సరాగః”* — రాగంతో కూడినవి అని చెప్పబడ్డాయి. ఇక్కడ రాగం అంటే మమకారం కాదు; అమ్మవారి పాదాల సహజ అరుణకాంతి.

అలాగే *“ద్వేషము”* అనే పదం కూడా ఇక్కడ సాధారణ అర్థంలో వాడబడలేదు. ద్వేషం అంటే లోకంలో విరోధం, అసహనం, ప్రతికూలభావం. కానీ అమ్మవారి పాదాలకు అలాంటి మానసిక దోషం ఉండదు. ఇక్కడ కవి చెప్పే *“ద్వేషం”* అంటే, అమ్మవారి పాదాలు కమలాల సౌందర్యాన్ని మించి వాటిని జయిస్తున్నాయి. పద్మాలు తమ సౌందర్యంపై గర్విస్తే, అమ్మవారి పాదపద్మాలు ఆ పద్మాల గర్వాన్ని అణచివేస్తున్నట్లు కవి ఊహించాడు. అందుకే చమత్కారంగా *“సద్వేషః”* అని అన్నాడు. అంటే, అవి కమలాలను మించిపోవడం వల్ల కమలాలపై ద్వేషం ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి.

కాని పరమార్థంగా చూస్తే, అమ్మవారు పరాశక్తి స్వరూపిణి. ఆమెకు మనోవికారరూపమైన రాగద్వేషాలు అసంభవం. రాగద్వేషాలు అజ్ఞానంతో, దేహాభిమానంతో, మమకారంతో బద్ధమైన జీవులలో కనిపిస్తాయి. పరిపూర్ణ చైతన్యస్వరూపిణి అయిన దేవికి అవి అంటవు. అందుకే ఇక్కడ రాగద్వేషాలు నిజమైన దోషాలు కావు; అవి కవితా చమత్కారంలో కనిపించే అలంకారార్థాలు మాత్రమే.

ఈ శ్లోకంలోని సున్నితమైన ప్రశ్న ఏమిటంటే — రాగద్వేషాలు ఉన్నట్లు కనిపించే పాదద్వంద్వం, రాగద్వేషరహితమైన కైవల్యమార్గాన్ని ఎలా చూపుతుంది? సమాధానం చాలా మధురమైనది. అమ్మవారి పాదాలలో ఉన్నది బంధకరమైన రాగం కాదు; అది అరుణకాంతి. అమ్మవారి పాదాలలో ఉన్నది ద్వేషదోషం కాదు; అది కమలసౌందర్యాన్ని అధిగమించిన పరమమాధుర్యం. అందువల్ల ఆ పాదాలు కైవల్యమార్గాన్ని ప్రకటించడంలో ఏ విరోధమూ లేదు.

ఇంకా లోతుగా చూడగా, అమ్మవారి పాదాలు భక్తుని హృదయంలోని నిజమైన రాగద్వేషాలను తొలగిస్తాయి. మనిషిని బంధించేది దేవి పాదాల రాగం కాదు; తనలోని విషయాసక్తి. మనిషిని క్షోభపెట్టేది దేవి పాదాల ద్వేషం కాదు; తనలోని అహంకారజన్య విరోధభావం. భక్తుడు అమ్మవారి పాదాలకు నమస్కరించినప్పుడు, తన అహంకారాన్ని, మమకారాన్ని, ద్వేషాన్ని, పక్షపాతాన్ని, అంతరంగ కలుషాలను తల్లి కృపలో సమర్పిస్తాడు. ఆ సమర్పణలోనే శరణాగతి ఉంది. శరణాగతిలోనే చిత్తశుద్ధి ఉంది. చిత్తశుద్ధిలోనే జ్ఞానోదయం ఉంది. జ్ఞానోదయంలోనే కైవల్యమార్గం ప్రత్యక్షమవుతుంది.

ఈ శ్లోకంలో *“విబుధజనమూర్ధానమ్”* అని చెప్పడం కూడా గంభీరమైనది. *అమ్మవారి పాదాలు దేవతల, పండితుల, జ్ఞానుల శిరస్సులపై నిలుస్తాయి.*

> *శిరస్సు అహంకారానికి చిహ్నం. ఎంత విద్య ఉన్నా, ఎంత పాండిత్యం ఉన్నా, ఎంత దేవత్వం ఉన్నా, దేవి పాదసన్నిధిలో శిరస్సు వంచాలి. ఆ వినయమే ఆధ్యాత్మిక పురోగతికి ద్వారం. తల వంచిన చోట అహంకారం తగ్గుతుంది. అహంకారం తగ్గిన చోట జ్ఞానం ప్రకాశిస్తుంది. జ్ఞానం ప్రకాశించిన చోట కైవల్యం దూరంగా ఉండదు.*

ఈ శ్లోకంలోని తాత్పర్యాన్ని మూడు విధాలుగా గ్రహించవచ్చు :

*1. కవితా దృష్టి :*

అమ్మవారి పాదాలు ఎర్రని కాంతితో ప్రకాశిస్తున్నాయి. కాబట్టి అవి సరాగము.

*2. అలంకార దృష్టి :*

అవి కమలాల సౌందర్యాన్ని జయిస్తున్నాయి. కాబట్టి అవి కమలాలపై సద్వేషము కలిగినట్లు కవి చమత్కరించాడు.

*3. తత్త్వ దృష్టి :*

అవి భక్తునిలోని నిజమైన రాగద్వేషాలను తొలగించి, అతనికి కైవల్యమార్గాన్ని చూపిస్తున్నాయి.

అందువల్ల, *ఈ శ్లోకంలో అమ్మవారి పాదాలకు రాగద్వేషాలు ఉన్నాయని చెప్పడము దోషారోపణ కాదు; అది మహిమారోపణ. లోకంలో రాగద్వేషాలు బంధానికి కారణమైతే, అమ్మవారి పాదశరణాగతి ఆ రాగద్వేషాలనే నాశనం చేసి మోక్షానికి కారణమవుతుంది. ఇదే మూకకవి చమత్కారంలో దాగిన ఆధ్యాత్మిక రహస్యం.*

> అమ్మవారి పాదాలు పద్మాలవలె కాదు;

> పద్మాలకు మూలమైన పరాశక్తి సౌందర్యస్వరూపాలు. 

> అవి ఎర్రని కాంతితో రంజింపజేస్తాయి;

> అహంకారకమలాలను జయిస్తాయి; 

> భక్తుల హృదయాలను పవిత్రం చేస్తాయి; 

> చివరికి కైవల్యసరణిని ప్రకటిస్తాయి.

*అమ్మవారి పాదరజస్సు మన మనస్సులోని రాగద్వేషాలను తొలగించి, శరణాగతి ద్వారా జ్ఞానాన్ని, జ్ఞానం ద్వారా కైవల్యాన్ని ప్రసాదించుగాక.*

*శ్రీ కామాక్షీ పాదారవిందార్పణమస్తు.*

*శ్వాసే ప్రాణః ।*

*ప్రాణే చైతన్యం ।*

*చైతన్యే దేవీమయత్వం ।*

💐💐💐💐💐💐

*Kumara Sharma*

*న్యాయవాది & ఆధ్యాత్మికవేత్త*

*జగద్గురు జ్ఞానపీఠం*

*9063939567*

💐💐💐💐💐💐