గద్వాల సంస్థానం

  గద్వాల సంస్థానం – మరొక చారిత్రక ఘటన: నల్ల సోమనాద్రి (పెద సోమభూపాలుడు) యొక్క వీరత్వపు యుద్ధం మరియు ఉప్పేరు నవాబుపై విజయం!

గద్వాల సంస్థాన చరిత్రలో మహారాణి అదిలక్ష్మీ దేవమ్మ ధైర్యం ఒకటైతే, మరొకటి నల్ల సోమనాద్రి (పెద సోమభూపాలుడు, క్రీ.శ. 1663–1713) యొక్క అసమానమైన వీరత్వం మరియు యుద్ధ నైపుణ్యం. ఇతడే గద్వాల సంస్థానానికి నిజమైన ఆధారస్తంభం – కోట నిర్మాణం, రాజ్య విస్తరణ, ఆలయాలు, బావులు (లింగమ్మ బావి, చొక్కమ్మ బావి) చేయించినవాడు. కానీ ఆయన పేరు ఎక్కువగా చెప్పబడేది ఒక భీకర యుద్ధం వల్ల – ఉప్పేరు నవాబు సయ్యద్ దావూద్ మియాపై సాధించిన అద్భుత విజయం!

ఘటన ఏమిటి?

సంస్థాన స్థాపన సమయంలో (1660ల చివరి) సోమనాద్రి గద్వాల ప్రాంతంలో రాజధాని స్థాపించాలనుకున్నాడు. అప్పటికే ఆ ప్రాంతం ఉప్పేరు (Uppidukota) నవాబు సయ్యద్ దావూద్ మియాకు చెందినదిగా చెప్పి, అతడు అడ్డుపడ్డాడు. సోమనాద్రి శాంతియుతంగా ఒప్పందం చేసుకుని, భూమి తీసుకున్నాడు – కానీ నవాబు ఒప్పందాన్ని తిరస్కరించి, యుద్ధం ప్రకటించాడు.

నవాబు మూడు వైపుల నుంచి (రాయచూరు, ప్రాగటూరు, ఉప్పేరు నవాబుల సైన్యాలు) దాడి చేశాడు. యుద్ధం అరగిద్ద (ప్రస్తుత గట్టు మండలం సమీపంలో) దగ్గర భీకరంగా సాగింది. సోమనాద్రి తన చిన్న సైన్యంతోనే మూడు దిశల నుంచి వచ్చిన శత్రు సైన్యాలను ఎదుర్కొన్నాడు.

• రాయచూరు నవాబు బసర్ జంగ్ మొదట పలాయనం చేశాడు.

• ప్రాగటూరు నవాబు హైదర్ సాహెబ్ కూడా ఓడిపోయి వెనక్కి తిరిగాడు.

• ఏకాకిగా మిగిలిన సయ్యద్ దావూద్ మియా ఓటమిని అంగీకరించి, తన యుద్ధ చిహ్నాలు (నగారా, పచ్చ జెండా బంగారు చేతులతో కూడినది, ఏనుగులు) సోమనాద్రికి సమర్పించాడు. ఇంకెప్పుడూ జోలికి రానని ఒప్పుకున్నాడు!

ఈ విజయం తర్వాత సోమనాద్రి గద్వాల కోటను బలోపేతం చేశాడు. ఆ ఫిరంగి (ఎల్లమ్మ ఫిరంగి) ఇప్పటికీ గద్వాలలో ఉంది – ఆ యుద్ధ గెలుపుకు సాక్ష్యంగా! మరో ముఖ్య యుద్ధం 1687లో దర్రూర్ ఫోర్ట్పై బిజాపూర్ సైన్యంపై గెలిచి, ఆ గ్రీన్-గోల్డ్ స్టాండర్డ్ స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఈ విజయాల వల్ల మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబ్ 1696లో ఆయనకు “రాజా” బిరుదు ఇచ్చాడు.

ఈ ఘటన ఎందుకు ఆసక్తికరం?

ఇది కేవలం యుద్ధం కాదు – ఒక చిన్న సంస్థానం తన స్వాతంత్ర్యాన్ని, గౌరవాన్ని ఎలా కాపాడుకుందో చూపిస్తుంది. నల్ల సోమనాద్రి వ్యూహాత్మకత, ధైర్యం వల్ల గద్వాల “విద్వద్గద్వాల”గా మారింది – సాహిత్యం, కళలు, వీరత్వం కలిసిన ప్రాంతంగా. ఆయన మనవడు చిన సోమభూపాలుడు కవిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

గద్వాల సంస్థానం ఇలాంటి వీర గాథలతో నిండి ఉంది – శతాబ్దాలుగా స్వతంత్రతను కాపాడుకున్న ఒక అద్భుత చరిత్ర! ఈ యుద్ధం గురించి మరిన్ని వివరాలు తెలుసుకోవాలంటే, గద్వాల కోట శిథిలాలు, ఎల్లమ్మ ఫిరంగి చూడండి – అక్కడ ఇప్పటికీ ఆ వీరత్వం గుర్తుచేస్తుంది.