Mantra - 48 ARUNAM 6 anuvaakam
ఈ మంత్రం అరుణ ప్రశ్నలోని అత్యంత నిగూఢమైన మరియు చమత్కార భరితమైన మంత్రాలలో ఒకటి. ఇది పురాణ గాథలోని ఒక యుద్ధ సన్నివేశాన్ని ఉటంకిస్తూనే, గంభీరమైన ఆధ్యాత్మిక రహస్యాలను వెల్లడిస్తుంది. దీనిని ద్వైత మరియు అద్వైత కోణాల్లో ఇలా అర్థం చేసుకోవచ్చు:
“అవ ద్రప్సో అగ్ంశుమతీమతిష్ఠత్ |
ఇయానః కృష్ణో దశభి స్సహస్రైః|
ఆవర్తమిన్ద్ర శ్శచ్యా ధమన్తమ్।
ఉపస్నుహి తం నృమణామథద్రామితి॥”
ఇది పరమాత్మ యొక్క వీరత్వాన్ని మరియు అంధకార శక్తులపై వెలుగు సాధించిన విజయాన్ని సూచిస్తుంది.
‘అవ ద్రప్సో అగ్ంశుమతీమతిష్ఠత్’ - ‘ద్రప్సః’ అంటే ప్రకాశవంతమైన సూర్య బిందువు. 'అంశుమతి' అనేది కిరణములు లేదా ఆకాశం లేదా యమునా నది వంటి ఒక దివ్య ప్రవాహం. ఆ ప్రకాశవంతమైన చైతన్యం అంశుమతీ తీరంలో నిలిచి ఉంది.
‘ఇయానః కృష్ణో దశభి స్సహస్రైః’ - 'కృష్ణః' అంటే చీకటి. ఇక్కడ అంధకారానికి లేదా అసుర శక్తికి సంకేతం, పదివేల మంది అనుచరులతో ఆ అంధకారం వెలుగును కప్పివేయడానికి ప్రయత్నించింది.
‘ఆవర్తమిన్ద్ర శ్శచ్యా ధమన్తమ్’ - ఇంద్రుడు (పరమాత్మ) తన 'శచి' - దివ్య శక్తి లేదా బుద్ధి తో ఆ అంధకార సుడిగుండాలను (ఆవర్తమ్) చెల్లాచెదురు చేశాడు.
‘ఉపస్నుహితం నృమణామథద్రామితి’ - మానవజాతికి హితం కోరే ఆ పరమాత్మ, అంధకారాన్ని పారద్రోలి జగత్తును రక్షించాడు.
సాధారణ మంత్ర సారం:
"అసురుడు పదివేల మంది సైన్యంతో అంశుమతీ నది ఒడ్డున నిలిచి ఉన్నాడు. ఇంద్రుడు తన శక్తితో అతనిని ఆవరించి, గాలిని ఊదినట్లుగా చెదరగొట్టాడు. ఓ ఇంద్రా! నీవు ఆ శత్రువును సంహరించావు, నిన్ను మేము కీర్తిస్తున్నాము.
అయితే ఇది స్థూలంగా దేవాసుర సంగ్రామం గా ఉంది. కానీ అలా అర్ధం చేసుకోకూడదు. అందులో సారం లేదు. సూక్ష్మం గా తత్వ విచారణ చేసి చూడాలి.
వేదాంత విచారణ:
అద్వైత వేదాంతం ప్రకారం, ఈ మంత్రం 'ఆత్మజ్ఞానం' మరియు 'మాయ, అజ్ఞానం' మధ్య జరిగే నిరంతర సంఘర్షణను వివరిస్తుంది.
‘అవ ద్రప్సో అగ్ంశుమతీమతిష్ఠత్’ - పరమాత్మ సృష్టిని నిర్మించేటప్పుడు మొదట 'అపః' - ఉదకము లేదా జలము ను సృష్టించాడు. ఆ జగత్కారణమైన జలతత్త్వం లో (అంశుమతీ) సాక్షిగా నిలిచిన పరమ చైతన్యమే ఈ 'ద్రప్సః'.
‘ద్రప్సః (బిందువు)’ - ఇది అంతరాత్మలోని 'జ్ఞాన జ్యోతి' లేదా సాక్షి చైతన్యం. ‘అగ్ంశుమతీ (నది)’ - ఇది మన 'అంతఃకరణ'. ఆత్మ చైతన్యం బుద్ధి అనే ప్రవాహంలో ప్రతిబింబిస్తూ ఉంటుంది.
‘కృష్ణో దశభి స్సహస్రైః’ - 'కృష్ణః' అంటే అజ్ఞానం, అవిద్య. మనలోని పది ఇంద్రియాలు (5 జ్ఞానేంద్రియాలు + 5 కర్మేంద్రియాలు) వాటి అనంతమైన కోరికలు, ఉపాధులతో, వృత్తులతో (దశ సహస్రైః) ఆత్మజ్ఞానాన్ని కప్పివేస్తాయి.
‘ఇన్ద్ర శ్శచ్యా ధమన్తమ్’ - 'ఇంద్రుడు' అంటే ఇక్కడ సాక్షి చైతన్యం. 'శచి' అంటే ఆత్మ విచారణ లేదా జ్ఞాన శక్తి. పరమాత్మ తన జ్ఞాన శక్తితో, ఇంద్రియాల వల్ల కలిగే మోహపు సుడిగుండాలను ఛేదిస్తాడు.
‘ఉపస్నుహితం…’ - అజ్ఞానపు పొరలు తొలగిపోగానే, ఆత్మ తనంతట తానుగా ప్రకాశించి (నృమణాః - ఆనందాన్ని ఇచ్చేది) మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఉపస్నుహి అంటే ఆ పరమాత్మను ఆశ్రయించడం.
ఈ మంత్రం అంతరంగ యుద్ధం గురించి చెబుతుంది. బయట శత్రువులను గెలవడం ఎంత ముఖ్యమో, మన మనస్సులో పేరుకుపోయిన అజ్ఞానాంధకారాలను (రాక్షసుడు) జ్ఞానమనే ఆయుధంతో (ఇంద్రుడి శక్తితో) నిర్మూలించడం అంతకన్నా ముఖ్యం. సాధకుడు తనలోని అహంకారాన్ని జయించి, ఆత్మ జ్ఞానాన్ని పొందినప్పుడే నిజమైన విజయం సిద్ధమని ఈ మంత్రం బోధిస్తోంది.
ఈ మంత్రం మనలోని ఇంద్రియాల అలజడిని తగ్గించి, ఆత్మజ్ఞానాన్ని పొందేందుకు చేసే ప్రార్థనగా అద్వైతులు భావిస్తారు. అరుణ ప్రశ్న పారాయణలో ఈ మంత్రం చదవడం వల్ల అజ్ఞానాంధకారం తొలగి, హృదయంలో జ్ఞాన సూర్యుడు ఉదయిస్తాడని ఫలశృతి.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి