హనుమాన్ బాహుక్*🙏

 *🪷బృహస్పతివారం 17 సెప్టెంబర్ 2026🪷*

**🙏🌹*హనుమాన్ బాహుక్*🙏🌹 

              *🌷ఆరవ రోజు🌷*

గోపద పయోధి కరి హోలికా జ్యోం లాఈ లంక 

నిపట నిసంక పరపుర గలబల భో ।

ద్రోన - సో పహార లియో ఖ్యాల హీ ఉఖారి కర 

కందుక - జ్యోం కపిఖేల బేల కైసో ఫల భో ॥ 

సంకటసమాజ అసమంజస భోరామరాజ, 

కాజ జుగ - పూగనికో కరతల ఫల భో ! 

సాహసీ సమత్థ తులసీకో నాహ జాకీ బాఁహ 

లోకపాల పాలనకో ఫిర థిర థలభో ॥

ప్రతిపదార్థం (పదాల వారీగా అర్థం)

* **గోపద పయోధి కరి:** ఆవు అడుగు ముద్రలో ఉండే కొద్దిపాటి నీళ్ల లాగా (గోష్పదం లాగా) సముద్రాన్ని (పయోధి) దాటినవాడు.

* **హోలికా జ్యోం లాఈ లంక:** లంకా దహనాన్ని ఒక చిన్న హోలీ పండుగ ఆటలాగా చేసినవాడు.

* **నిపట నిసంక:** ఏమాత్రం భయం లేనివాడై (పూర్తి నిశ్శంకతో).

* **పరపుర గలబల భో:** శత్రువుల నగరమైన లంకలో అలజడి మరియు కలకలం (గలబల) సృష్టించినవాడు.

* **ద్రోన - సో పహార లియో:** ద్రోణాచలం లాంటి భారీ పర్వతాన్ని సైతం.

* **ఖ్యాల హీ ఉఖారి కర:** ఒక ఆటలాగా (లీలగా) చేతులతో పెకిలించి (ఉఖారి కర).

* **కందుక - జ్యోం:** ఒక ఆట బంతి లాగా (కందుకం లాగా).

* **కపిఖేల బేల కైసో ఫల భో:** ఆ వానర వీరుడు (హనుమ) ఒక వెలగపండుతో ఆడుకున్నట్లుగా ఆ కొండను సులువుగా మోసుకొచ్చాడు.

* **సంకటసమాజ అసమంజస భో:** రామ లక్ష్మణులకు, వానర సేనకు సంకటాలు (గండాలు) ఎదురై, ఏం చేయాలో పాలుపోని అలికిడి, సందిగ్ధత (అసమంజస) నెలకొన్నప్పుడు.

* **రామరాజ కాజ:** శ్రీరాముని కార్యాలను (రామరాజ్య స్థాపన వైపుగా).

* **జుగ - పూగనికో:** యుగయుగాల వరకు నిలిచిపోయేలా.

* **కరతల ఫల భో:** చేతిలోని అరటిపండు వలె (హస్తామలకంలా) సులభంగా సాధ్యం చేశాడు.

* **సాహసీ సమత్థ:** అత్యంత సాహసవంతుడు, సర్వసమర్థుడు.

* **తులసీకో నాహ:** తులసీదాసు యొక్క నాథుడు (ప్రభువు).

* **జాకీ బాఁహ:** ఎవరి (హనుమంతుని) బాహువు (భుజబలం).

* **లోకపాల పాలనకో:** లోకపాలకులను (దిక్పాలకులను), లోకాలను రక్షించడానికి.

* **ఫిర థిర థలభో:** మరలా ఒక స్థిరమైన, సురక్షితమైన స్థానాన్ని (ఆశ్రయాన్ని) కల్పించిందో.

**భావం**

సముద్రమంతను గోప్పద (ఆవుగిట్ట) మాత్ర ప్రమాణ

మొనర్చినట్లుగా అవలీలగా దాటి, లంకనంతను భోగిమంటలు వైచినట్లు దగ్ధమొనర్చి శత్రునగరము నంతను గందరగోళముగా భీతావహముగా నొనర్చినవాడు, మహాపర్వతమగు ద్రోణాద్రిని క్రీడామాత్రముగా అవలీలగా పెళ్ళగించి బంతివలె ఎత్తివైచినవాడు; అంతటి పర్వత మాతనికి మారేడుపండువలె ఆటవస్తువై నది. రామరాజ్యమునందు అంతులేని క్లిష్టదశ యేర్పడినది. ఆ సమయమున హనుమంతుని పరాక్రమము కారణమున కొన్ని యుగములందు కాదగినంతటి పని కరకతలామలకమై సులభమైనది.

తులసీదాసుకు స్వామియైన హనుమంతుడు గొప్ప సాహసవంతుడు, సమర్ధవంతుడును. ఆతని భుజములు లోకపాలురను సైతము పాలింప సమర్ధమైనవి. అనగా లోకపాలురనే స్థిరముగా నిలుపజాలినవి అని అర్దం.

**వివరణ**

తులసీదాస్ గారు ఈ శ్లోకంలో హనుమంతుని శౌర్యాన్ని మూడు ప్రధాన ఘట్టాల ద్వారా కొనియాడారు:

1. **లంకా దహనం:** అపారమైన సముద్రాన్ని హనుమంతుడు చాలా సులభంగా, ఒక ఆవు అడుగులో ఉండే కొద్దిపాటి నీటిని దాటినంత సహజంగా దాటేశాడు. రావణుడి లంకలోకి ఏమాత్రం భయం లేకుండా అడుగుపెట్టి, అక్కడ తీవ్రమైన అలజడి సృష్టించాడు. లంకా దహనాన్ని ఆయన ఒక చిన్న హోలీ పండుగ ఆటలాగా ముగించేశాడు.

2. **ద్రోణగిరిని తెచ్చుట:** లక్ష్మణుడు మూర్ఛపోయినప్పుడు, వైద్యుడి సలహా మేరకు సంజీవని మూలిక కోసం ద్రోణ పర్వతాన్నే పెకిలించుకొచ్చాడు. ఆ మహా పర్వతాన్ని హనుమంతుడు ఎలా తెచ్చాడంటే, ఒక చిన్న ఆట బంతితో లేదా వెలగపండుతో ఆడుకుంటూ విసిరేసినంత తేలికగా, లీలగా చేతులతో మోసుకొచ్చాడు.

3. **రామకార్య సాధన:** యుద్ధ రంగంలో లక్ష్మణుడికి ప్రాణసంకటం వచ్చి, వానర సేన అంతా సందిగ్ధంలో పడిపోయిన తరుణంలో... హనుమంతుడు రామకార్యాన్ని నిలబెట్టాడు. యుగయుగాల పాటు చెప్పుకునేలా ఆ సంకటాన్ని తొలగించి, విజయాన్ని చేతిలోని ఫలంలా రాముడికి అందించాడు.

**ముగింపు:**

"అలాంటి పరమ సాహసవంతుడు, సర్వసమర్థుడు అయిన హనుమంతుడే నా (తులసీదాసు) నాథుడు. ఆయన బాహుబలం ఎలాంటిదంటే, రావణాసురుడి అరాచకాల వల్ల అభద్రతతో ఉన్న లోకపాలకులకు (దేవతలకు) సైతం తిరిగి స్థిరత్వాన్ని, రక్షణను ప్రసాదించింది. ఓ హనుమా! అంతటి శక్తివంతమైన నీ బాహువులతో నా శారీరక బాధలను, రోగాలను కూడా అలాగే దూరం చేయి తండ్రీ!" అని తులసీదాస్ గారు ప్రార్థిస్తున్నారు.

🙏🌹*జై శ్రీరామ్ జై హనుమాన్*🙏🌹

          *🌷సేకరణ🌷*

       🙏*న్యాయపతి*🙏 

          *నరసింహారావు*