సూర్యో మరీచిమాదత్తే।

  

సూర్యో మరీచిమాదత్తే। సర్వస్మాద్భువనాదధి|

తస్యాః పాకవిశేషేణ| స్మృతం కాలవిశేషణమ్|| 

ఈ మంత్రం కాలం (Time) ఎలా ఏర్పడుతుందో వివరిస్తుంది.

సూర్యః: సూర్యుడు

మరీచిమ్ ఆదత్తే: కిరణాల ద్వారా (శక్తిని/రసాన్ని) గ్రహిస్తాడు.

సర్వస్మాద్ భువనాత్ అధి: ఈ సమస్త లోకము నుండి (భూమిపై ఉన్న జలాన్ని, జీవశక్తిని).

తస్యాః పాక విశేషేణ: ఆ శక్తి పరిపాకము చెందడం వల్ల (మార్పు చెందడం వల్ల)

స్మృతం కాలవిశేషణమ్: వివిధ కాల విభాగాలుగా (క్షణాలు, ముహూర్తాలు, రోజులు, ఋతువులు) పిలువబడుతున్నాయి.

ఈ మంత్రం సూర్యుడికి, కాలానికి ఉన్న సంబంధాన్ని శాస్త్రీయంగా మరియు ఆధ్యాత్మికంగా వివరిస్తుంది:

 

శక్తి గ్రహణం:సూర్యుడు తన కిరణాల ద్వారా ఈ భూమండలం మీద ఉన్న సమస్త రసమును (నీటిని, తేమను) గ్రహిస్తాడు. ఇది భౌతికంగా 'బాష్పీభవనం' (Evaporation) వంటి ప్రక్రియను సూచిస్తుంది.

కాల చక్రం: సూర్యుడు గ్రహించిన ఆ శక్తి, తిరిగి వర్ష రూపంలోనో లేదా ఇతర మార్పుల ద్వారా పరిపాకం (Transformation) చెందుతుంది. సూర్యుడి గమనం మరియు ఈ శక్తి మార్పుల ఆధారంగానే మనకు క్షణం, ముహూర్తం, పగలు, రాత్రి, పక్షం, మాసం, ఋతువు, సంవత్సరం వంటి కాల విభాగాలు ఏర్పడుతున్నాయి.

ఆధ్యాత్మిక అర్థం: సూర్యుడు కేవలం వెలుగునిచ్చే గోళం మాత్రమే కాదు, ఆయనే "కాల స్వరూపుడు". జగత్తులో జరిగే ప్రతి మార్పుకు (పాకము) ఆయనే మూలకారణం. సూర్యుడి చలనం వల్లే కాలం పుడుతోంది, ఆ కాలం వల్లే ప్రాణుల పెరుగుదల, మార్పు సంభవిస్తున్నాయి.

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే: సూర్యుడు ఈ లోకం నుండి శక్తిని గ్రహించి, దానిని మళ్ళీ పరివర్తనం చెందించడం ద్వారానే మనం అనుభవించే ఈ 'కాలం' అనేది ఏర్పడుతోంది. అందుకే సూర్యుడిని 'కాలచక్ర ప్రవర్తకుడు' అని పిలుస్తారు.