18, ఫిబ్రవరి 2025, మంగళవారం

సాంఖ్యయోగం

 శ్రీమద్భగవద్గీత: రెండవ అధ్యాయం

సాంఖ్యయోగం: శ్రీభగవానువాచ


అవ్యక్తో௨యమచింత్యో௨యమవికార్యో௨యముచ్యతే

తస్మాదేవం విదిత్వైనం నానుశోచితుమర్హసి(25)


అథ చైనం నిత్యజాతం నిత్యం వా మన్యసే మృతమ్

తథాపి త్వం మహాబాహో నైవం శోచితుమర్హసి(26)


ఆత్మ జ్ఞానేంద్రియాలకు గోచరించదు. మనస్సుకు అందదు. వికారాలకు గురికాదు. ఈ ఆత్మతత్వం తెలుసుకుని నీవు విచారించడం మాను. అర్జునా.. శరీరంతోపాటు ఆత్మకు కూడా సదా చావు పుట్టుకలుంటాయని భావిస్తున్నప్పటికీ నీవిలా శోకించవలసిన పనిలేదు.

శివానందలహరి

 🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️

 *జగద్గురు ఆదిశంకరాచార్యులు*

                  *విరచిత*

         *”శివానందలహరి”*

             *రోజూ ఒక శ్లోకం* 

*పదవిభాగం, తాత్పర్యం, ఆడియోతో*

🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️

*జగతః పితరౌ వందే పార్వతీ పరమేశ్వరౌ*

🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️

*వెనుకటి శ్లోకం లో శంకరులుతన మనస్సు ను  శివుణ్ణి తన అధీనంలోకి తీసికోమని కోరారు. ఈ శ్లోకంలో తన మనస్సు , గుడ్డతో నిర్మించిన డేరా వలె మంచి వాస యోగ్యమైనదని, దానిలో ప్రమథ గణములు సేవిస్తుండగా అమ్మ పార్వతి తోపాటు నివాసం ఉండుమని ఈశ్వరుని ప్రార్థించారు.*


*శ్లోకం : 21*


*ధృతి స్తంభాధారాం _ దృఢ గుణ నిబద్ధాం సగమనాం*

                        

*విచిత్రాం పద్మాఢ్యాం _ ప్రతి దివస సన్మార్గ ఘటితామ్,*

                        

*స్మరారే ! మచ్చేత _ స్స్ఫుటపటకుటీం ప్రాప్య విశదాం*

                        

*జయ స్వామిన్ ! శక్త్యా  _  సహశవగణైస్సేవిత విభో !!*


*పదవిభాగం  :~*


*ధృతిస్తంభాధారాం దృఢగుణ నిబద్ధాం _ సగమనాం _ విచిత్రాం _ పద్మాఢ్యాం _ ప్రతిదివస సన్మార్గ ఘటితామ్ _ స్మరారే మచ్చేతస్స్ఫుట పటకుటీం _ ప్రాప్య  _ విశదామ్ _ జయ _ స్వామిన్ _ శక్త్యా _ సహ _ శివగణైః _ సేవిత _ విభో.*


*తాత్పర్యం :~*


*ఈ శ్లోకంలో మనస్సు పటకుటీరముతో (గుడ్డ డేరాతో) పోల్బబడింది.*


*ఓ మదనాంతకా ! శివా ! ధైర్యము అనే స్తంభము ఆధారంగా గలదియూ, స్థిరములైన త్రాళ్ళచే కట్టబడినదియూ, ఎక్కడికైననూ పోవునదియూ (ఎక్కడికైనా తీసికొని పోవడానికి వీలయినదియూ), ఆశ్చర్యకరమైనదియూ, చిత్ర వర్ణములతో కూడినట్టిదియూ , పద్మమువలె సుందరమైనదియూ (పద్మాకార చిత్రములచే సుందరమైనదియూ),  ప్రతి దినమున ఉత్తమ మార్గమున ఉంచబడునదియూ ( యోగ్యమైన విధమున ఏర్పరుపబడినదియూ) అయిన నా చిత్తము అనే స్ఫుటమైన డేరాలో ప్రవేశించి , ప్రమథగణ సేవితుడవైన ప్రభూ ! దేవా ! శక్తి యైన పార్వతీ దేవితో కలిసి నివసించి యుండుము. నా చిత్తము అనే డేరా, నీవు నివసించడానికి సుఖకరంగా ఉంటుంది. కాబట్టి గణసేవితుడవై , పార్వతితో కలసి, అందు నివసింపుము.*


*వివరణ :~*


*మన్మథుణ్ణి జయించి, సర్వ స్వతంత్రుడవై, పరమానంద స్వరూపుడవైన ఓ పార్వతీవల్లభా  ! నా చిత్తమిపుడు ఒక గుడారంలా వుంది. అది ఎల్లాగంటే , గుడారము ఒక నిట్రాడు కొయ్యపై నిలచియుంటుంది కదా! అలాగే నా చిత్తము అనే కుటీరం కూడా, విషయ నిత్యత్వావధారణము అనే నిట్రాడుపై నిలచియుంది.*


*గుడారము త్రాళ్ళతో బిగించి నిలుపబడుతుంది. చిత్తము కూడా ,సత్త్వ రజః, తమో గుణములవల్ల పుట్టిన దేహాదులతో నిలుపబడి యుంది. గుడారమును ఎక్కడికి కావలసింటే అక్కడికి తీసికొని పోవచ్చు. అలాగే చిత్తము అక్కడక్కడికి పోతూ వుంటుంది. గుడారము అనేక రంగులు కలిగి , పద్మములవంటి చిత్రములను కలిగి , మంచి రాజమార్గములందు అమర్చబడి యుంటుంది.  అలాగే చిత్తము కూడా నానా విధములైన జన్మాంతర దుర్వాసనలతో కూడి సంపదను కోరుతుంది. చిత్తము బ్రహ్మ విచారమునందు నిమగ్నమై ఉంటుంది . ఇటువంటి తన చిత్తము అనే కుటీరంలో శక్తితోపాటు నిలచి యుండమని శంకరులు శివుణ్ణి ప్రార్థించారు.*


*(తరువాయి శ్లోకం రేపు అధ్యయనం చేద్దాం.)*


*ఓం నమఃశివాయ।*

*నమః పార్వతీ పతయే హర హర మహాదేవ॥*

☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️

*క్రొత్తగా నేర్చుకుంటున్న వారికి ఉపయుక్తంగా ఉంటుందని పై శ్లోకం ఆడియో దిగువనీయబడింది. వినండి*👇

🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️

Panchaag


 

Panchang


 

శ్రీమద్ భాగవతం

 ☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️

         *శ్రీమద్ భాగవతం*

              *(54వ రోజు)*

 *(నిన్నటి భాగం తరువాయి)*

☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️

    *భక్త అంబరీషుడి చరిత్ర*

☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️

*సప్తద్వీపాలతో భూమండలం అంతటికీ అంబరీషుడు ప్రభువైనప్పటికీ రాజ్యభోగాలను అతను ఆశించలేదు. ఐహిక సుఖాలను తృణప్రాయంగా త్యజించాడు. హరిస్మరణ తప్ప అంబరీషునికి మరొక ధ్యాసే ఉండేది కాదు. హరిని పూజిస్తూ, హరికథలు వింటూ హరిభక్తులను పూజించడమే అతని దినచర్య అయింది. హరికి ఇష్టమైన వ్రతాలూ, దానధర్మాలూ ఎన్నో చేశాడు అంబరీషుడు. చేసిన ఆ వ్రతాలూ, దానధర్మాల్లో ఏమాత్రం స్వార్ధచింతనను కనబరిచేవాడు కాదు. అతనికి ఏకాదశీవ్రతం అంటే మహా ఇష్టం. ఏకాదశినాడు ఉపవాసం చేయడం, హరిని మనసారా పూజించడం, ద్వాదశినాడు హరిభక్తులకు అన్నదానం చేయడం అంబరీషునికి పరిపాటి.*


*అతన్ని అన్ని విధాలా అనుసరించేది భార్య. ఆమె మహాపతివ్రత. హరిని అనుక్షణం ఆరాధించేదామె.*


*అంబరీషుని భక్తిని మెచ్చుకున్నాడు శ్రీహరి. అతనికి భీతరక్షణమూ, శత్రుశిక్షణమూ చేసే సుదర్శన చక్రాన్ని బహూకరించాడు. అంబరీషుడు సతీసమేతంగా ద్వాదశీవ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ ఏడాది పాటు మహానిష్ఠ చేపట్టాడు. వ్రతం ముగిసింది. ద్వాదశి ప్రారంభంలో దీక్ష విరమించి తరువాత తన ప్రజలందరికీ అన్నదానం చేయాలి. ఉపవాస దీక్ష కొద్ది గడియల్లో ముగియనుండగా దుర్వాసుడు అక్కడికి విచ్చేశాడు.*


*దుర్వాసమహాముని సంగతి తెలిసిందే! అతను మహాకోపిష్టి. ఏ చిన్న తప్పు జరిగినా క్షమించడు. శపిస్తాడు. దుర్వాసుణ్ణి చూస్తూనే విస్తరి ముందు లేచి నిల్చున్నాడు అంబరీషుడు. అతనికి ఎదురేగి అర్ఘ్యపాద్యాలు సమర్పించాడు. భోజనం చేయమని ప్రార్థించాడతన్ని. సరేనన్నాడు దుర్వాసుడు. యమునానదికి వెళ్ళి వస్తానన్నాడు. వెళ్ళిపోయాడక్కణ్ణుంచి.*


*యమునాతీరానికి చేరుకున్న దుర్వాసుడు, మాధ్యాహ్నికక్రియలు ఆచరించి, ఆ తర్వాత ధ్యానంలో నిమగ్నమయిపోయాడు. యమునానదికి వెళ్ళిన మహర్షి ఎంతకీ రాకపోయేసరికి ఆందోళన చెందాడు అంబరీషుడు. ద్వాదశఘడియలు వెళ్ళిపోతున్నాయి. ఆ ఘడియల్లోనే తను భోజనం చెయ్యాలి. చేయకపోతే వ్రతఫలితం దక్కదు. ఫలితం కోసం భోజనం చేస్తే, భోజనానికి పిలిచి, మహాముని భోజనం చేయకుండా తను చేయడం తప్పు. పాపం కూడా. ఏం చేయాలో పాలుపోలేదు అంబరీషునికి. బాగా ఆలోచించాడు. చివరకి ధర్మచ్యుతి కలగకుండా నీరు తాగి, ముని రాకకోసం నిరీక్షించసాగాడు.*


*దుర్వాసుడు వచ్చాడప్పుడు. వస్తూనే అంబరీషుడు నీరు తాగి కడుపు నింపుకున్నాడని తెలుసుకున్నాడు. భోజనానికి పిలిచి, తను రాకుండానే నీరు తాగాడని, తనని అవమానించాడని ఆగ్రహించాడు.‘‘అతిథిని అవమానించినందుకు తగిన శిక్ష అనుభవించు.’’ అన్నాడు దుర్వాసుడు.*


*తన జడను ఒకదాన్ని పెరికి, దానిని అంబరీషునిపై ప్రయోగించాడు. జడ జ్వాలారూపాన్ని ధరించి, అంబరీషుని దహించేందుకు ముందుకు ఉరికింది. చేసేది లేక హరిధ్యానంలో మునిగిపోయాడు అంబరీషుడు. అతన్ని రక్షించేందుకు అగ్నిజ్వాలను ఎదుర్కొన్నది సుదర్శనచక్రం. నిర్మూలించింది దానిని. తర్వాత దుర్వాసుణ్ణి సంహరించేందుకు అతని మీదికి దూసుకు వెళ్ళింది. ప్రాణాన్ని కాపాడుకోవడానికి నలుదిక్కులా పరుగుదీశాడు దుర్వాసుడు. అతను ఎటు పరుగుదీస్తే అటుగా వెంటాడసాగింది చక్రాయుధం. ముల్లోకాలూ తిరిగాడు దుర్వాసుడు. అతన్ని వదలిపెట్టలేదు చక్రం. దిక్పాలకుల్ని వేడుకున్నాడు. చక్రాయుధం నుండి తనని రక్షించమన్నాడు దుర్వాసుడు. తమ వల్ల కాదన్నారు వారు. బ్రహ్మను ఆశ్రయించాడు. శివుణ్ణి ఆశ్రయించాడు. చక్రాయుధాన్ని ఆపడం తమ వల్ల కాదన్నారు వారు. ఆఖరికి శ్రీహరినే ఆశ్రయించాడు దుర్వాసుడు. రక్షించమని చేతులు జోడించాడు.*


*‘‘మహర్షీ! నేను భక్తపరాధీనుణ్ణి. నాకంటే నా భక్తులే బాగా ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటారు. నిన్ను కాపాడగలిగేది నా భక్తుడేకాని నేను కాదు. నువ్వు అంబరీషుణ్ణే శరణు వేడుకో! ఆ భాగవతోత్తముడే నిన్ను కాపాడతాడు.’’ అన్నాడు శ్రీహరి.*


*దుర్వాసుడు వెనుతిరిగాడు. అంబరీషుణ్ణి ఆశ్రయించాడు. తన అపచారాన్ని మన్నించమన్నాడు. అంబరీషుడు చక్రాయుధాన్ని అనేక విధాల స్తుతించాడు. మహామునిని కాపాడమని ప్రార్థించాడు. శాంతించింది చక్రాయుధం. దుర్వాసుణ్ణి విడిచిపెట్టింది.*


*ఊపిరి పీల్చుకున్న దుర్వాసుణ్ణి భోజనానికి ఆహ్వానించాడు అంబరీషుడు. అతనికి భోజనం పెట్టి నమస్కరించాడు.*


*(తర్వాత కథ రేపు)*


*ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ॥*

☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️

శివుని పంచ ముఖాల గురించి

 *శివుని పంచ ముఖాల గురించి కొంచం వివరంగా తెలుసుకుందామా....


పరమేశ్వరుడు బ్రహ్మ దేవుడికి  సృష్టి కార్యాం భాధ్యత అప్పగించాడు. కానీ బ్రహ్మ దేవుడికి సృష్టి ఎలా చెయ్యాలో అర్థం కాలేదు. అప్పుడు శివుడు ప్రత్యక్షమై ఆయన పంచ ముఖాల నుండి వెలువడిన అద్భుతమైన గ్రంథాలే వేదాలు పంచాక్షరి . ఇలా అయిదు ముఖాల నుండి ఏ ఏ గ్రంధాలు ఏ ముఖం నుండి ఉద్భవించాయి తెలుసుకుందాం.


ముందుగా శివుని పంచ ముఖాల గురించి తెలుసుకుందాం.


శివుని పంచముఖాలు (Shiva Panchamukha) అనగా ఆయనకు ఉండే ఐదు ముఖాలను సూచిస్తుంది. ఈ ఐదు ముఖాలు ఐదు దిశలను సూచించడమే కాకుండా, ఐదు తత్వాలను, ఐదు కార్యాలను, ఐదు ప్రధాన శక్తులను కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి.


శివుని పంచముఖాలు & వాటి అర్థం


1. సద్యోజాతము (Sadyojata) – పశ్చిమ ముఖం


రంగు: తెలుపు


దిక్కు: పశ్చిమం


సంబంధిత తత్వం: పృథ్వీ (భూమి)


సంబంధిత శక్తి: క్రియా శక్తి


ఉద్దేశ్యం: సృష్టిని సూచిస్తుంది (Creation)


ఇది బ్రహ్మ స్వరూపంగా భావించబడుతుంది.


2. వామదేవము (Vamadeva) – ఉత్తర ముఖం


రంగు: ఎరుపు


దిక్కు: ఉత్తరం


సంబంధిత తత్వం: జల (నీరు)


సంబంధిత శక్తి: మయా శక్తి


ఉద్దేశ్యం: సంరక్షణ (Protection & Preservation)


ఇది విష్ణు స్వరూపంగా భావించబడుతుంది.


3. అఘోరము (Aghora) – దక్షిణ ముఖం


రంగు: నీలం


దిక్కు: దక్షిణం


సంబంధిత తత్వం: అగ్ని (కాలి పోయే తత్వం)


సంబంధిత శక్తి: జ్ఞాన శక్తి


ఉద్దేశ్యం: సంహారం (Destruction & Regeneration)


ఇది రుద్ర స్వరూపంగా భావించబడుతుంది.


4. తత్పురుషము (Tatpurusha) – తూర్పు ముఖం


రంగు: పసుపు


దిక్కు: తూర్పు


సంబంధిత తత్వం: వాయు (గాలి)


సంబంధిత శక్తి: యోగ శక్తి


ఉద్దేశ్యం: తపస్సు (Meditation & Concealment)


ఇది మహేశ్వర స్వరూపంగా భావించబడుతుంది.


5. ఈశానము (Ishana) – పై ముఖం


రంగు: బంగారు


దిక్కు: పై (ఆకాశం)


సంబంధిత తత్వం: ఆకాశం (Space)


సంబంధిత శక్తి: చిత్‌శక్తి


ఉద్దేశ్యం: పరిపూర్ణ జ్ఞానం (Supreme Consciousness & Liberation)


ఇది సదాశివ స్వరూపంగా భావించబడుతుంది.


పంచముఖ శివుని ఆరాధన ప్రత్యేకత


ఈ పంచ ముఖాలు సృష్టి, స్థితి, లయ, తపస్సు మరియు మోక్షాన్ని సూచిస్తాయి.


శివుని పంచముఖ లింగం (Panchamukha Lingam) అనేది పంచ భూతాలను సమతుల్యం చేయడానికీ, పవిత్రత పొందడానికీ ఉపయోగపడుతుంది.


పంచాక్షరి మంత్రం (ॐ నమః శివాయ) కూడా ఈ ఐదు ముఖాలను సూచించేలా ఉంటుంది.


పంచ ముఖ శివుని ఆరాధన ప్రాముఖ్యత


పంచాక్షరీ మంత్రం జపనితో ఐదు ముఖాల అనుగ్రహం పొందొచ్చు.


పంచముఖ లింగారాధన, రుద్రాభిషేకం, పంచముఖ హోమం చేయడం వల్ల అధిక శుభఫలాలు కలుగుతాయి.


భక్తులు పంచ ముఖాల స్మరణ ద్వారా తమ భౌతిక, ఆధ్యాత్మిక మరియు ధార్మిక జీవితాల్లో సమతుల్యతను పొందవచ్చు.


పంచముఖ రూపంలో ప్రసిద్ధ ఆలయాలు


1. శ్రీ కేదారేశ్వర స్వామి ఆలయం – కేదారనాథ్


2. శ్రీ పంచముఖ అనుమంతేశ్వర ఆలయం – కంచి


3. శ్రీ కపాలీశ్వర ఆలయం – చెన్నై


4. శ్రీ పంచముఖ లింగాల శివాలయం – మహారాష్ట్ర


పంచముఖ శివుని ధ్యానం ద్వారా మనం శివతత్త్వాన్ని, ఐదు భూతాలను, ఐదు ప్రధాన శక్తులను మరియు సర్వలోక పాలనను అర్థం చేసుకోవచ్చు.


శివుని పంచముఖాలు అనేక శాస్త్రాలు, వేదాంత తత్వాలు, మరియు ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలకు మూలంగా ఉన్నాయి. ప్రతి ముఖం భిన్నమైన జ్ఞానాన్ని ప్రదానం చేస్తుంది.


పంచముఖాల నుండి ఉద్భవించిన గ్రంథాలు & వాటి ఉపదేశం


1. సద్యోజాతము (Sadyojata) → రిగ్వేదం (Rig Veda)


కామిక آگమము (Kāmika Āgama)


ఉపదేశం: బ్రహ్మ దేవునికి, సృష్టి తత్త్వాన్ని బోధించేందుకు


విషయం: సృష్టి ప్రక్రియ, భక్తి మార్గం, అర్చన పద్ధతులు


2. వామదేవము (Vamadeva) → యజుర్వేదం (Yajur Veda)


యోగజ ఆగమము (Yogaja Āgama)


ఉపదేశం: విష్ణువు & ఋషులకు


విషయం: ధర్మ, కర్మ మార్గం, యాగ, హోమ నిబంధనలు


3. అఘోరము (Aghora) → సామవేదం (Sama Veda)


చింత్య ఆగమము (Chintya Āgama)


ఉపదేశం: ఋషి భృగు & రుద్రగణాలకు


విషయం: తాండవ తత్త్వం, సంక్షేమ విధానాలు, శివతత్వం


4. తత్పురుషము (Tatpurusha) → అధర్వణవేదం (Atharva Veda)


కరణ ఆగమము (Karana Āgama)


ఉపదేశం: ఋషి పతంజలికి


విషయం: యోగ, ధ్యానం, తపస్సు, తాంత్రిక విద్యలు


5. ఈశానము (Ishana) → శివాగమాలు (Shiva Agamas)


సువర్ణ ఆగమము (Suvarna Āgama)


ఉపదేశం: నందీశ్వరునికి, రుద్రగణాలకు


విషయం: మోక్ష మార్గం, అద్వైత తత్వం, పరబ్రహ్మ సిద్ధాంతం


సారాంశం


శివుని పంచ ముఖాల నుండి వేదాలు, ఆగమాలు, తంత్రాలు, యోగ శాస్త్రాలు ఉద్భవించాయి.


ఆయా గ్రంథాలను బ్రహ్మ, విష్ణువు, ఋషులు, నంది, రుద్రగణాలు, దేవతలకు ఉపదేశించారు.


వేదాలు – మంత్ర, యాగ, ధర్మ విషయాలు


ఆగమాలు – దేవాలయ నిర్మాణం, పూజా విధానాలు


తంత్రాలు – గుప్త విద్యలు, యోగ విద్యలు


యోగ గ్రంథాలు – ధ్యానం, మోక్ష మార్గం


ఈ తత్త్వాలు శివ భక్తులకు, యోగులకు, తపస్వులకు, ఆధ్యాత్మిక సాధకులకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి.


అదేవిధంగా గా 


*🌿 శివుడి పంచ బ్రహ్మా మంత్రాలు*🌿


సద్యోజాతం ప్రపద్యామి సద్యోజాతాయ వై నమో నమః |

భవే భవే నాతిభవే భవస్వ మామ్ | భవోద్భవాయ నమః ||


వామదేవాయ నమో” జ్యేష్ఠాయ నమ-శ్రేష్ఠాయ నమో రుద్రాయ నమః కాలాయ నమః

కలవికరణాయ నమో బలవికరణాయ నమో బలాయ నమో

బలప్రమథనాయ నమ-స్సర్వ-భూతదమనాయ నమో మనోన్మనాయ నమః ||


అఘోరే”భ్యో థ ఘోరే”భ్యో ఘోరఘోరతరేభ్యః |

సర్వే”భ్య-స్సర్వశ-ర్వే”భ్యో నమస్తే అస్తు రుద్రరోపేభ్యః ||


తత్పురుషాయ విద్మహే మహాదేవాయ ధీమహి |

తన్నో రుద్రః ప్రచోదయా”త్ ||


ఈశానః-సర్వ-విద్యానా-మీశ్వర-స్సర్వ-భూతానాం

బ్రహ్మా ధిపతి-ర్బ్రహ్మణో ధిపతి-ర్బ్రహ్మా శివో మే అస్తు సదాశివోమ్ ||


✍️ కృతజ్ఞలతో సేకరించి సమర్పించడమైనది 🙏


🔱 *ఓం నమః శివాయ 🙏 *శ్రీ మాత్రే నమః..* 🙏 🔱 *శివోహమ్* 🌺 *శివోహమ్* 🌺 


🙏 *ఓం హర నమః పార్వతి పతయే హర హర మహాదేవ శంభో శంకర* 🙏


🙏 *శివాయ విష్ణు రూపాయ, శివరూపాయ విష్ణవే శివస్య హృదయం విష్ణుః, విష్ణోశ్చ హృదయం శివః !* 🙏


🙏 *వాగర్ధావివ సంప్రుక్తౌ వాగర్థః ప్రతిపత్తయే*

*జగతః పితరౌ వందే పార్వతీ పరమేశ్వరౌ.....!* 🙏

  

 *హరి నామ స్మరణం సమస్త పాప హరణం* 


🐄🐄 *గోమాతను పూజించండి*

*గోమాతను సంరక్షించండి*

*గోశాలలను నిర్మించండి.* 🐄🐄 

 

🚩🙏 *సర్వేజనా సుఖినోభవంతు సమస్త సన్మంగళాని భవంతు*  


సేకరణ

17, ఫిబ్రవరి 2025, సోమవారం

మహాకవి భర్తృహరి

 🙏మహాకవి భర్తృహరి 🙏

యోగి కవి భర్తృహరి గురించి: సంస్కృత సాహిత్యంలో యోగికవి భర్తృహరి నీతి, శృంగార, వైరాగ్య శతకకర్తగా, ‘మహాభాష్య’ వ్యాఖ్యానకర్తగా, ‘వాక్యపదీయం’ అనే గ్రంథం రచించిన వైయాకరణుడిగా సుప్రసిద్ధుడు. ‘భర్తృహరి’ అనే పదానికి దేవుని భక్తితో ఆరాధిస్తూ దేవునికే తన జీవితాన్ని అంకితం చేసినవాడని అర్థం- అని పండితవాక్కు.


భర్తృహరి సంస్కృత కవి. ఇతను 5వ శతాబ్దికి చెందినవాడు. సుభాషిత త్రిశతి రచయిత భర్తృహరి. ఇందు నీతి, శృంగార, వైరాగ్యాలనే మూడు భాగాలు ఉన్నాయి.

"సుభాషిత త్రిశతి" లేక "సుభాషిత రత్నావళి" అనేది, కావ్యములలో లఘుకావ్యజాతిలో చేరినది. ఈ కావ్యమును రాసిన భర్తృహరి విఖ్యాత సంస్కృత భాషా ప్రాచీన కవులలో ఒకడు. అతనిని, ఆతని గ్రంథములను గూర్చి విశ్వసనీయములగు చారిత్రికాధారములు దొరకలేదు. అతని జీవితములోని కొన్ని సంభవములు మాత్రము కథారూపమున అనుశ్రుతముగా సంప్రదాయబద్ధమై లోకమున వ్యాపించి యున్నను అవి ఒకదానికొకటి పొంది పొసగి యుండకపోవుటచే నానావిధ గాథలకును సామరస్య మేర్పరచుట దుస్సాధ్యమేయగును. భర్తృహరి ఉజ్జయినీ రాజ వంశస్తుడనియు, తనకు రాజ్య పరిపాలనార్హత యున్నను తనభార్య దుశ్శీలముచే సంసారమునకు ఇష్టపడక, రాజ్యమును తన తమ్ముడగు విక్రమార్కున కప్పగించి తాను వనప్రస్థుడయ్యెనని ఒక ప్రతీతి ఉంది. ఈ విక్రమార్కుడే 'విక్రమ శకాబ్దమునకు' మూల పురుషుడు. భర్తృహరి విరచితమైన లఘు శతకముల నుండి అతనికి జీవితమున ఆశాభంగము మిక్కిలిగా యేర్పడెననియు, స్వకుటుంబమును, యిరుగుపొరుగులను సూక్ష్మదృష్టితో పరిశీలించుట వలన స్త్రీ శీలమునందు అతనికి సంశయము బలపడెననియు విశదమగును. 


పూర్వ సంఘటనలను తెలియజేసిన ఒక గ్రంథములో భర్తృహరి భార్య పేరు అనంగసేన అని యున్నది.

భర్తృహరి భార్య పద్మాక్షి అని యింకొక కథ ఉంది.

భర్తృహరి తల్లి సుశీల, ఆమె మూలమున నితడు మాతామహుని రాజ్యమునకు అధికారియై దానిని తన సోదరుడు విక్రమాదిత్యునకొసగెనని యింకొక గాథ.

ఇంకొక గ్రంథమున భర్తృహరి తండ్రి వీరసేనుడను గంధర్వుడనియు, ఇతనికి భర్తృహరి, విక్రమాదిత్యుడు, సుభటవీర్యుడు అను ముగ్గురు కుమారులును, మైనావతి యను కుమార్తె యునుగా నలుగురు సంతాన మనియును దెలియవచ్చును.


చంద్రగుప్తుడను బ్రాహ్మణునకు నాల్గు వర్ణముల నుండియు నల్గురు భార్యలనియు, వారికి యధాక్రమమున వరరుచి, విక్రమార్కుడు, భట్టి, భర్తృహరి యను కుమారులు జనించిరని మరియొక గాథ.

ఇట్టి గాథల పరంపరను బట్టి కవి చరిత్రను నిర్థారించుట ఎంత కష్టమో చదువరులు ఊహించవచ్చును. కాని పై గాథలనుండి ఈ కవి మహారాజు అని, ఇహపర సౌఖ్యములను విడిచి విరాగియై సన్యాసమును స్వీకరించినాడని, గొప్ప విద్వాంసుడనీ, కవి అనీ, యోగి అనీ తెలియుచున్నది.

భర్తృహరి ఈ త్రిశతికి సంధాత మాత్రమే కాని రచయిత కాడని కొందరనుచున్నారు. ఈ త్రిశతి లోని శ్లోకములు ఎక్కువగా భాసుని నాటకాదులందు గాన వచ్చుచున్నవి. కావున నట్లనుట యుక్తముగా దోచుచున్నది. కొన్ని శ్లోకములను ఇతర గ్రంథముల నుండి సంధానించి మరికొన్నింటిని నాతడు రచియించి యీ త్రిశతిని గూర్చి యుండవచ్చును.

సముద్ర గుప్తుడి పుత్రుడైన రెండవ చంద్రగుప్త విక్రమాదిత్యుడి (క్రీ.శ.375-415) ఆ స్థానంలోని నవ రత్నాలలో ఒకడుగా మహా కవి కాళిదాసు ఉండేవాడు. అతడి ‘అభిజ్ఞాన శాకుంతలం’ నాటకంలోని అయిదవ అంకంలో 12వ శ్లోకం ‘భవన్తి నమాస్త రవః.. వైష పరోపకారిణం’ భర్తృహరి విరచిత ‘నీతి శతకం’లో 61వ శ్లోకంగా కనిపిస్తుంది. క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దం వాడైన విష్ణుశర్మ రచన ‘పంచతంత్రం’లో – భర్తృహరి ‘నీతిశతకం’లోని 85వ శ్లోకమైన ‘గజ భుజంగ విహంగమ బంధనం’ కనబడుతుంది. కనుక భర్తృహరి, కవి కాళిదాసుకు తక్షణకాలం వాడు, విష్ణుశర్మ పూర్వుడు అనీ, అంటే క్రీ.శ.5వ శతాబ్దానికి చెందినవాడనీ రూఢీ అవుతోంది.

 క్రీ.శ.691లో భారతదేశానికి వచ్చిన చైనా దేశీయుడు ‘ఇత్సింగ్‌’ నలందాలో విద్యార్థిగా ఉంటూ భర్తృహరిని బౌద్ధ సన్యాసిగా పేర్కొన్నాడు. భర్తృహరి శాస్త్ర గ్రంథాలపై అతడు ప్రసంగిస్తూ-భర్తృహరి మానవనీతి సూత్రాలనూ రచించాడనీ తెలిపాడు.


                       సశేషం 

సమర్పణ 

మారేపల్లి ఉదయ భాస్కర శర్మ

మాఘ పురాణం - 19

 🕉️🌹🌷🪔🛕🪔🌷🌹🕉️


*🌷సోమవారం 17 ఫిబ్రవరి 2025🌷*

_*మాఘ పురాణం - 19 వ*_

       _*అధ్యాయము*_


🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉


*🌳మునుల వాగ్వాదము🌳*


☘☘☘☘☘☘☘☘☘


గృత్నృమదమహర్షి జహ్నుమునితో నిట్లు పలికెను. ఓయీ వినుము గోమతీ నదీ తీరమున పవిత్రమైన నైమిశారణ్యము కలదు. అచట బహువిధములైన లతావృక్షగుల్మము లెన్నియోయున్నవి. అచట నుత్తములైన తపోధనులెందరో నివసించుచుండిరి. తమకు నచ్చిన తపమును యాగమును చేసికొనుచుండిరి. జ్ఞానము , వైరాగ్యము , ఇంద్రియ నిగ్రహము కలిగి సర్వోత్తములైన వారిలో పరస్పరము నేనెక్కువయనగ నేనేయక్కువ యను వివాదము కలిగెను. భృగుమహర్షి , నేను తపోనిష్టుడను యోగీశ్వరుడను నన్ను మించిన వారెవరున్నారని యనెను. గౌతముడును నేను అందరికంటే పెద్దవాడను , బ్రహ్మకల్పము పూర్తియగు వరకు తపమును చేసినవాడను. నేనే గొప్పవాడనని పలికెను. లోమశుడను ముని నాకు సమానుడు లేడు. నేను మునులకు గురువునని ప్రకటించెను. గార్గ్యుడను ముని సభలో నిలబడి వేదశాస్త్రాదులన్నియు నాకు వచ్చును. కావున నేనే ఉత్తముడనని యనెను. మాండవ్యుడు నేను కర్మలను యేమరకుండ యధాకాలముగ చేయుదును. నిత్కర్మలనాచరింతును , అన్ని శాస్త్రములను చదివినవాడను నాకంటె ఉత్తముడెవడని గర్జించెను. శంతనుడను ముని నేను యోగాభ్యాసము చేయువాడను , ఆత్మజ్ఞానిని , ఏకాగ్రతకలవాడను నన్ను మించిన వాడెవడు లేడని పలికెను. పాలస్త్యుడను ముని లేచి , నేను వేదములు. , శాస్త్రములు అన్నియు నేర్చినవాడను. పెద్దలు కూడ నన్నే గౌరవింతురు. కావున నేనే అధికుడననియనెను. శౌనకుడును ఆత్మనేత్తలలో నేను మొదటివాడను , నాకంటె పూజ్యులెవరును లేరనెను. ఆ మునివరులు తమ గొప్ప తనమును బిగ్గరగా యెవరికి వారే చెప్పుకొనిరి. కొందరు కోపమును పట్టజాలక భృగు మహర్షి వద్దకు వచ్చి వాని జడలను లాగి పిడికిళ్లు బిగించి కొట్టిరి. ఒకరినొకరు ధూషించుకొనుచు , కొట్టు కొనుచు వారి దండములను , ఛత్రములను లాగుచు కోలాహలమును పెంచిరి.


ఇట్లు వారు పరస్పరము వివాదపడుచుండగా కలహప్రియుడైన నారదుడు వచ్చెను , కలహించుకొనుచున్నవారిని మరింత ఉద్రేకపరచెను. వైకుంఠమును చేరి శ్రీహరికి యీ విషయమును విన్నవించెను. శ్రీహరియు 'నారదా ! ఆ మునులు జ్ఞానులైనను నామాయకు లోబడి కలహించుకొనుచున్నారు. వీరి వివాదము ఉపాయముచే ఉపశమింపజేయవలెను. నాకిష్టులైన సనక , సనందన , సనత్కుమార , సనత్పుజాతులను వారిని వివాదపడుచున్న మునీశ్వరుల వద్దకు పంపుదును. వీరు నలుగురును యెల్లప్పుడును అయిదు సంవత్సరములవారుగనే యుందురు. వీరి బాల్యమున చతుర్యుగములెన్నియో మార్లు గడచినవి. వీరితో బాటు వృద్ధుడు , బుద్ధిశాలియగు మార్కండేయుని గూడ పంపుదును. అతడు సప్తమహాకల్పములు జీవించువాడు. మునులకు మార్కండేయునకు వివాదము జరుగును. నారదా నీవును అచటకు పోయి చూడుము అని పంపెను. మార్కండేయ మహర్షి వివాదపడుచున్న మునుల వద్దకు వచ్చెను. క్రొత్తగా వచ్చిన మార్కండేయ మహర్షిని జూచి వివాదపడుచున్న మునులు వివాదమును ఆపి అస్పష్టములైన మాటలతో వానికి గౌరవమును చూపిరి. మార్కండేయుడును వారినందరిని కుశల ప్రశ్నాధికముతో శంతపరచెను. ఇట్లు కొంతకాలము గడచెను.


కొంతకాలము గడచిన తరువాత బ్రహ్మజ్ఞానులగు సనక సనందాది మునులు నలుగురును అచటకు శ్రీహరిని కీర్తించుచు వచ్చిరి. మార్కండేయ మహర్షియు వారిని జూచి యెదురువెళ్ళి నమస్కరించి అర్ఘ్యపాధ్యములచే పూజించెను. వారి పాదములు కడిగిన నీటిని తన తలపై జల్లుకొనెను. ఇట్లు తమకు పాదాభివందనము చేసి గౌరవించుచున్న మార్కండేయుని జూచి సనకాది మునులాశ్చర్య పడి యిట్లనిరి. మార్కండేయ మునీంద్రా ! నీవు వయో వృద్ధుడవు మునులలో నుత్తముడవు , సప్త మహాకల్పములు నీ ఆయుష్కాలము. ఇట్టి నీవు బాలురమైన మాకు నమస్కరించి పాదోదకమును నీ తలపై జల్లుకొనుచున్నావేమి ? వృద్దులు బాలురకు యెదురు వెళ్ళుట నమస్కరించుట చేయరాదని శ్రుతివాక్యమున్నది కదా మేము అయిదేండ్లవారమే కదా ! అని పలికిరి.


ఇట్లు సనకాదులు పలికిన మాటలను విని మార్కండేయ మహర్షి యిట్లనెను. భగవద్గావలాలమలారా ! ఒకొక్క దినము గడుచుచుండగా ప్రాణుల ఆయుర్దాయము , కుండ నుండి స్రవించు నీరువలె తగ్గిపోవుచున్నది. ఇరువది యొక్క కల్పములు జీవించినను మృత్యువు తప్పదు. ఇందసత్యము లేదు. యెక్కువ వయస్సు ఉండుటవలన ప్రయోజనమేమి వేదశాస్త్రములను చదువుటచేత లాభమేమి , యోగమును పాటించుటచే , ఉపయోగమేమి ? తపముచేత , కర్మానుష్ఠానముచే ప్రయోజనమేమి ? జ్ఞానహీనుడు చిరంజీవియైనచో వచ్చిన ప్రయోజనమేమి ? నిరర్దకముగ కాలము గడచుటచే దుష్టుల జీవనము గడచిపోవుచున్నది. జ్ఞానమును సంపాదించు వాడే యెక్కువగ వ్యర్థముగ అజ్ఞానియై యెక్కువ కాలము గడిపిన వాని గొప్పదనమేమున్నది వినాశకాలము దాపురించినప్పుడు ప్రాణిలోకము భయమునంది తాను చేసిన కర్మఫలముననుభవించి మరల జన్మించును. నిత్యముకాని దేహముతో విష్ణుకథా ప్రసంగము చేయువాని బ్రతుకు సార్థకమైనది.


మహాత్ములైన సనక , సనందన , సనత్కుమార , సనత్పుజాతులారా ! మీరు నిరంతరము విష్ణు కథా ప్రసంగమును చేయువారు , నిత్యము ఆయనను తలచి నమస్కరింతురు. శ్రీహరి యెల్లప్పుడును నీ హృదయపద్మములందే యుండును. మేము క్షణకాలమైనను విష్ణువును స్మరింపము. శ్రీహరి ప్రసంగములను కూడ చేయము. విష్ణు కథను8 విడువని బాలువాడైనను వృద్ధుడే , నిరంతరము హరి కథా ప్రసంగము చేయు మీరు బాలురైనను వృద్ధులే , హరికథా ప్రసంగములేని వారెంత వృద్ధులైనను బాలురే కావున మాకంటే మీరే గొప్పవారని మార్కండేయ మహర్షి సమాధానము నిచ్చెను. మార్కండేయుని మాటలను విని సనకాది మహర్షులు శ్రీహరిని కీర్తింపసాగిరి. వారి మాటలను వినుచున్న మునులు తమలో తాము యెక్కువ తక్కువ అనుకొనుట మూర్ఖత్వమని గమనించుకొని సిగ్గుపడిరి. వారందరును మార్కండేయ మహర్షికి , సనకాది మునులకును పాదాభివందనము చేసిరి. మేము మీ వలన విష్ణు కథా ప్రసంగపు విలువను తెలిసికొంటిమి. కావున విష్ణు భగవానుని మహిమ నెరుగశక్తి యుండని ప్రార్థించిరి.


నారదుడును శ్రీహరి వద్దకేగి జరిగిన దానిని చెప్పిరి. అప్పుడు శ్రీహరి వ్యాస రూపమున సూతునకు సర్వశ్రుతుల జ్ఞానమును బోధించెను. సూతునివలన మునులు మొదలగు వారందరును శ్రుతులసారము నెరిగిరి. శౌనకుడు మునులును అహంకారము మొదలైన మనోవికారములను విడిచి ప్రశాంతచిత్తులై పరమేశ్వర జ్ఞానము , పరమేశ్వర చింతనము కలిగియుండిరి. హరకేయూరాది భూషణములు తమ తమ విభిన్నరూపములనందినను కరిగిపోయి తుదకు తమ మూలధాతువైన సువర్ణముగా అయినట్లుగా ప్రాణులను తమ తమ కర్మ విశేషము ననుసరించి వివిధరూపములు పొంది తుదకు పరమాత్మ భావనమునే చేరును. వేదవేదాంగములను సర్వశాస్త్రములను అభ్యసించి పరమాత్మ మహత్త్యము నెరిగి పరమాత్మ చింతనమును చేసి భగవదనుగ్రహము నందుటయే జ్ఞానమునకు ఫలితము. మాఘమాసాది వ్రతములు భగవచ్చింత నేను నిరంతరముగ అలవాటు చేసి జీవులను తరింపజేయును. జహ్ను మునీశ్వరా ! మాఘమాస వ్రతాచరణ భగవచ్చింతనమును జీవికి అలవాటు చేయును. అట్టి చింతనము వలన ప్రాణి ఇహలోక సుఖములను పరలోకములను దుష్కర్మక్షయమును సత్కర్మాచరణ ఫలమును పొంది భవసాగరమును తరించును. మునుల అహంకారమును మార్కండేయ ముని వినయవివేకములను , సనక సనందనాదుల మహత్త్యమును , పరిశీలించి ప్రాణి వినయమును భగవచ్చింతనమును జ్ఞానఫలములని యెరిగి ఆచరించి భవసాగరమును దాటవలెను సుమా అని గృత్నృమద మహర్షి వివరించెను.


*మాఘపురాణం పంతొమ్మిదవ* 

  *అధ్యాయము సంపూర్ణము*


         *🌷సేకరణ🌷*

*న్యాయపతి నరసింహారావు*

17, ఫిబ్రవరి, 2025🌹* *దృగ్గణిత పంచాంగం*

 *卐ॐ ఓం శ్రీ 🌹గురుభ్యోనమః ॐ卐*   

      *🕉️సోమవారం🕉️*

*🌹17, ఫిబ్రవరి, 2025🌹*

     *దృగ్గణిత పంచాంగం*                 


*స్వస్తి శ్రీ క్రోధినామ సంవత్సరం* 

*ఉత్తరాయణం - శిశిరఋతౌః* *మాఘమాసం - కృష్ణపక్షం*


*తిథి       : పంచమి* రా 04.53 తె వరకు ఉపరి *షష్ఠి*

*వారం    : సోమవారం* (ఇందువాసరే)

*నక్షత్రం  : చిత్త* *పూర్తిగా రోజంతా రాత్రితో సహా*


*యోగం  : శూల* ఉ 08.55 వరకు ఉపరి *గండ*

*కరణం   : కౌలువ* మ 03.33 *తైతుల* రా 04.53 తె ఉపరి *గరజి*


*సాధారణ శుభ సమయాలు*

*ఉ 09.30 - 11.00  సా 04.00 - 05.00*

అమృత కాలం  : *రా 12.22 - 02.10*

అభిజిత్ కాలం  : *ప 11.58 - 12.45*


*వర్జ్యం             : మ 01.32 - 03.21*

*దుర్ముహూర్తం  : మ 12.45 - 01.31 & 03.04 - 03.51*

*రాహు కాలం   : ఉ 08.00 - 09.27*

గుళికకాళం       : *మ 01.49 - 03.16*

యమగండం    : *ఉ 10.54 - 12.21*

సూర్యరాశి : *కుంభం*

చంద్రరాశి : *కన్య/తుల*

సూర్యోదయం :*ఉ 06.32*

సూర్యాస్తమయం :*సా 06.11*

*ప్రయాణశూల  : తూర్పు దిక్కుకు పనికిరాదు*


*వైదిక విషయాలు*

ప్రాతః కాలం          :  *ఉ 06.32 - 08.52*

సంగవ కాలం         :      *08.52 - 11.12*

మధ్యాహ్న కాలం    :      *11.12 - 01.31*

అపరాహ్న కాలం    : *మ 01.31 - 03.51*


*ఆబ్ధికం తిధి         : మాఘ బహుళ పంచమి*

సాయంకాలం        :  *సా 03.51 - 06.11*

ప్రదోష కాలం         :  *సా 06.11 - 08.39*

రాత్రి కాలం            :  *రా 08.39 - 11.57*

నిశీధి కాలం         :*రా 11.57 - 12.46*

బ్రాహ్మీ ముహూర్తం :   *తె 04.53 - 05.42*

________________________________

        🌷 *ప్రతినిత్యం*🌷

         *_గోమాతను 🐄 పూజించండి_* 

          *_గోమాతను 🐄 సంరక్షించండి_*


*నటరాజ స్తోత్రం (పతంజలి కృతం)*

*అథ చరణశృంగరహిత శ్రీ నటరాజ స్తోత్రం*


*అనంతవిభవం త్రిజగదంతర మణిం త్రినయనం త్రిపుర ఖండన పరం*

*సనంద ముని వందిత పదం సకరుణం పర చిదంబర నటం హృది భజ*


    🕉️ *ఓం నమః శివాయ*🕉️


          

🕉️🪷🌹🛕🌹🌷🪷🌷🕉️

*సర్వే జనాః సజ్జనో భవంతు !*

*సర్వే సజ్జనా స్వజనో భవంతు !!*

*సర్వే స్వజనా సుకృతో భవంతు !*

*సర్వే సుకృత జనః సుఖినో భవంతు !!*

<><><><><><><><><><><><><><>

          🌷 *సేకరణ*🌷

      🌹🌷🕉️🕉️🌷🌹

        *న్యాయపతి వేంకట*

       *లక్ష్మీ నరసింహా రావు*

      🌷🌹🕉️🕉️🌹🌷

🌹🍃🌿🕉️🕉️🌿🍃🌹

మాఘ పురాణం - 18 వ*_

 🕉️🌹🌷🪔🛕🪔🌷🌹🕉️


*🌷  ఆదివారం 16 ఫిబ్రవరి 2025🌷*

_*మాఘ పురాణం - 18 వ*_

        _*అధ్యాయము*_


🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉🕉


     *ఇంద్రుని శాపవిముక్తి*


☘☘☘☘☘☘☘☘☘


శ్రీమహా విష్ణువు దేవతలతో మరల నిట్లనెను. దేవతలారా ! మాఘమాస మహిమను యెంత చెప్పినను చాలదు. మాఘపూర్ణిమనాడు మాఘస్నానము , పూజ మున్నగునవి చేసిన వాని పాపములన్నియు నశించును. మాఘ వ్రతము నాచరించినవారు నాకిష్టులు వారు దేవతలై వైకుంఠమును చేరుదురు.


మాఘస్నానము ఆపదలను పోగొట్టి సంపదలనిచ్చును. మాసములలో మాఘమాసము గొప్పది. సూర్యుడు ప్రకాశించువారిలో గొప్పవాడు. అశ్వర్థ వృక్షము వృక్షములలో ఉత్తమము. దేవతలలో నేను(విష్ణువు) ఉత్తముడును. వేదములు శాస్త్రములలో ఉత్తమము. ద్విజుడు అన్ని వర్ణములలో గొప్పవాడు. రాజులలో శ్రీరాముడు ఉత్తముడు. ఋతువులలో వసంతము గొప్పది. మంత్రములలో రామతారకము ఉత్తమము. స్త్రీలలో లక్ష్మీదేవి ఉత్తమురాలు. నదులలో గంగ ఉత్తమమైనది.  పర్వతములలో మేరువు గొప్పది. అన్ని  దానములలో ధనదానము గొప్పది. మాఘమాస వ్రతము అన్ని వ్రతములలో ఉత్తమము. మాఘమాస వ్రతము సర్వ ఫలప్రదము. కృష్ణవేణి , గంగా , కావేరీ ఇలా సర్వనదులయందును పది సంవత్సరముల పాటు సూర్యోదయ సమయమున స్నానము చేసినచో వచ్చు పుణ్యము , మూడు దినములు అరుణోదయ సమయమున చేసిన మాఘస్నానము వలన వచ్చును. మాఘ స్నానము చేసి పూజ  మున్నగువానితో వివిధ పుష్పములతో సాలగ్రామరూపమున నున్న నన్ను పూజించిన మోక్షము వచ్చును , అని శ్రీమన్నారాయణుడు దేవతలకు మాఘవ్రత మహిమను వివరించెను.


దేవతలు విష్ణువాక్యమును శిరసావహించి ఇంద్రుని వెదకుచు పద్మగిరి పర్వతమును చేరిరి. ఇంద్రుని వెదకుచున్నవారికి చిన్న పాదములు , పెద్ద శరీరము కల విచిత్రమైన తొండయొకటి కనిపించెను. ఆ తొండ వారిని చూచి భయంకరమగు ధ్వనిని చేసినది. దేవతలు ఆ తొండ యొక రాక్షస రూపమని వారు తలచిరి. వారు దానిని తీగలతో బంధించిరి.  ఎంత ప్రయత్నించినను ఆ తొండ కదలలేకపోయినది. మాఘమాస వ్రతము అమోఘమని శ్రీమహావిష్ణువు చెప్పిన మాట యెట్టిదో చూడవచ్చునని తలచి మరునాడు మాఘస్నానాదికమును చేసి ఆ తీర్థమును తొండపై పోసిరి.


పవిత్రోదకముచే తడిసిన తొండ దివ్యాలంకారములు కల స్త్రీగా మారెను. దేవతలామెను చూచి ఆశ్చర్యపడిరి. నీవెవరివని ఆమెనడిగిరి. ఆమెయు శాపవిముక్తికి సంతసించుచు. దేవతలకు నమస్కరించి యిట్లు పలికెను. నేను  సుశీలయను పేరు కలదానను. కాశ్మీరమున నివసించు బ్రాహ్మణుని పుత్రికను. మా తండ్రి నాకు వివాహము చేసెను. నా దురదృష్టవశమున నా భర్త పెండ్లి జరిగిన నాల్గవనాడు మరణించెను. మా తల్లితండ్రులు చాలా యెక్కువగా దుఃఖించిరి. నా తండ్రి *"మనుష్య జన్మము కష్ట ప్రదము , స్త్రీగా పుట్టుట మరియు కష్టము. బాల్యముననే వైధవ్యమునందుట మరింత కష్టము. ఇట్లు బాల్యముననే భర్తను పోగొట్టుకొన్న ఈమెను చూడజాలను , ఈమెను బంధువులకు అప్పగించి వనమునకు పోయి తపమాచరించుటమేలని"* తలచెను. పుత్రికనైన నన్ను బంధువుల వద్ద నుంచి నా తల్లితండ్రులిద్దరును వనవాసమునకు పోయిరి. అచటనే మరణించిరి.


నేనును బంధువుల వద్దనుంటిని , వారి నిరాదరణ ఫలితముగ చూచువారెవరును లేకపోవుటచే భిక్షాటనముచే జీవించుచుంటిని. నిలువయున్నదానిని భుజించుచు బిక్షలో వచ్చిన మంచి ఆహారమును అమ్ముకొనుచు జీవించుచుంటిని. భక్తి , వ్రతము మున్నగువానిని ఎరుగను. ఉపవాసమనేమో తెలియదు. ఏకాదశీ వ్రతము చేయువారిని చూచి పరిహాసము చేసితిని. ధనమును దాచి సంపాదనపరురాలనైతిని. నన్ను కోరిన వారికి నన్ను అర్పించుకొనుచు , నేను కోరిన వారిని పొందుచు నీతి నియమములను విడిచి దురాచారవంతురాలనై జీవితమును గడిపితిని , తరువాత మరణించి నరకమును చేరితిని. అచట పెక్కు రీతుల శిక్షింపబడితిని.


పులి , కోతి , ఎద్దు మున్నగు పెక్కు జంతువుల జన్మనొందితిని , పెక్కు బాధలను పడితిని. ఒకనాటి జన్మలో అయిదు దినముల క్రిందటి ఆహారమును ఆకలి కల వానికి పెట్టితిని , ఆ చిన్న మంచి పని వలన మీరు దయయుంచి నాకు శాపవిముక్తిని కలిగించిరి అని పలికెను మాఘ మాస పవిత్ర నదీజలస్పర్శచే ఆమె దేవతత్వమునంది దేవప్రియ అను పేరును పొందెను. దేవతలలో ఒకరామెను వివాహమాడెను. మాఘమాస మహత్యమును దేవతలు గమనించి విస్మితులైరి. ఇంద్రుని వెదుకసాగిరి. పద్మగిరి గుహలలో వికారరూపముతో తిరుగుచున్న ఇంద్రుని జూచి బాధపడిరి. ఇంద్రుడును వారిని చూచి సిగ్గుపడెను , లోనికిపారిపోయెను. దేవతలు ఇంద్రుని జూచి వెంబడించి వానిని ఊరడించి ధైర్యము చెప్పిరి. నీవు చేసిన పాపములను పొగొట్టుకొనుటకు మహావిష్ణువు నీ శాపవిముక్తికి మార్గమును సూచించెను , ఆ ప్రకారము చేయుదము రమ్మని తుంగభద్రాతీరమునకు తీసికొని వచ్చిరి. మాఘమాసమంతయు వానిచేత మాఘస్నానము చేయించిరి. ఇంద్రుడును శాపవిముక్తుడయ్యెను. కృతజ్ఞుడై విష్ణువును స్తుతించెను.


ఇంద్రుడును దేవతలతో కలసి స్వర్గమునకేగెను. రాక్షసులను జయించి సుఖముగనుండెను. గృత్నృదమదమహర్షి జహ్నుమునికి యీ విధముగ మాఘమాస స్నానమహిమను వివరించెనని పలుకుతుండగా జహ్నుముని , స్వామీ ! యీ విష్ణు కథామృతము ఇంకను వినవలెననున్నది ఇంకను చెప్పుడని కోరెను. గృత్నృమదుడిట్లనెను పూర్వము పంపాతీరమున ధనవంతుడైన వైశ్యుడొకడు కలడు. ధనసంపాదనము తప్ప ధనవినియోగము నాతడు చేయలేదు. పూజ , దానము మున్నగు మంచిపనులను గూడ చేయలేదు. అందువలన మరణించిన తరువాత నరలోకమును చేరెను. అచట కొంతకాలముండి దరిద్రుడై జనించెను. దరిద్రుడై మరిన్ని పాపకార్యములను చేసెను. మరణించి పిశాచమై పంపాతీరమున మఱ్ఱిచెట్టు పైనుండి అచటకు వచ్చిన వారిని పీడించుచుండెను. ఒకప్పుడు వశిష్ఠమహర్షి ఆ ప్రాంతమునకు శిష్యులతో వచ్చి మఱ్ఱిచెట్టు సమీపమున నివసించుచు మాఘస్నానము పూజ మున్నగు చేయుచు శిష్యులకు మాఘమాస మహత్త్యమును వివరించుచుండెను , అతడు మాఘస్నాన మహిమను వివరించుచు నొకనాడు మాఘస్నానము చేసిన వారి సర్వపాపములను సూర్యోదయమున చీకట్లు నశించినట్లుగా నశించును. మాఘస్నానము చేయనివాడు నరకమునకుపోవును అనుచు మాఘమాస వ్రతమును చేయవలసిన విధానమును చేయుట వలని శుభములను , చేయకపోవుటవలన అశుభములను వివరించుచుండెను. ఆ సమయమున పిశాచరూపము పైనుండి క్రిందపడింది. ఆ పిశాచము వశిష్ఠుడు మంత్రోదకమును వానిపై జల్లుచు పంపాజలమున మాఘస్నానమును వానిచే చేయించెను. వశిష్ఠుడు చెప్పిన హరి కథలను వినుట వలన , మాఘ స్నానము వలన వాని పిశాచరూపముపోయి దివ్య రూపము వచ్చినది. మాధవానుగ్రహము వలన వైకుంఠమును చేరెను.


*మాఘపురాణం పద్దెనిమిదవ*  

 *అధ్యాయము సంపూర్ణము*


         *🌷సేకరణ🌷*

*న్యాయపతి నరసింహారావు*