భగవద్గీత, వేదాంతాలలో క్వాంటమ్భగవద్గీత, వేదాంతాలలో క్వాంటమ్

 భగవద్గీత, వేదాంతాలలో క్వాంటమ్ ఎంటాన్గిల్మెంట్ (Quantum Entanglement) భావనలు మనకు కనిపిస్తాయి.

ఎలాగో చూద్దాం!

మొదటగా క్వాంటమ్ ఎంటాన్గిల్మెంట్ అంటే సరళంగా ..

క్వాంటం ఎంటాంగిల్మెంట్ (Quantum Entanglement) అనేది ఆధునిక భౌతిక శాస్త్రంలో అత్యంత విస్మయకరమైన అంశం. రెండు కణాలు ఎంత దూరంలో ఉన్నా (విశ్వం అటువైపు ఒకటి, ఇటువైపు ఒకటి ఉన్నా), ఒక కణం యొక్క స్థితిని మార్చితే, రెండో కణం యొక్క స్థితి తక్షణమే మారుతుంది. ఈ మార్పు కాంతి కన్నా వేగంగా ఉంటుంది. అనగా కాంతి యూనివర్స్ లో ఒక ప్రాంతం నుండి మరో ప్రాంతానికి ప్రయాణించడానికి కొన్ని కాంతి సంవత్సరాలు పడితే, క్వాంటం ఎంటాంగిల్మెంట్ ప్రకారం అంటే దూరం లో ఉన్న కణాల స్థితి మారటానికి ఎట్టి సమయమూ పట్టదు.

భగవద్గీతలోని శ్లోకాలు భౌతిక శాస్త్ర పరంగా రాకపోయినా, అందులో వివరించిన క్షేత్ర-క్షేత్రజ్ఞ విభాగం మరియు విభూతి యోగం క్వాంటం ఎంటాంగిల్మెంట్ (Quantum Entanglement) ఇచ్చే ఏకత్వ సందేశాన్ని అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తాయి.

గీతలోని కొన్ని ముఖ్యమైన భావనలను ఎంటాంగిల్మెంట్‌తో పోల్చి చూద్దాం:

సర్వవ్యాపకత్వం (Interconnectedness)

క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత (గీత 13.3) - అన్ని శరీరాల్లో (క్షేత్రాలలో) ఉన్న తెలుసుకొనే శక్తి (క్షేత్రజ్ఞుడు) నేనే అని తెలుసుకో అని భావన.

ఈశావాస్యమిదం సర్వం యత్కిఞ్చ జగత్యాం జగత్ - ఈ చరాచర జగత్తు అంతటా ఆ పరమాత్మ వ్యాపించి ఉన్నాడు.

క్వాంటం ఎంటాంగిల్మెంట్ ప్రకారం, రెండు కణాలు ఎక్కడ ఉన్నా అవి ఒకే వ్యవస్థలో భాగమై ఉంటాయి. అలాగే, గీత ప్రకారం విశ్వంలోని ప్రతి అణువులోనూ ఒకే పరమాత్మ చైతన్యం ఉంది. అంటే, బాహ్యంగా మనం వేర్వేరుగా కనిపించినా, లోపల ఉన్న 'కనెక్టివిటీ' ఒక్కటే.

2. విభజన లేని ఏకత్వం (Unity in Diversity)

అవిభక్తం విభక్తేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి సాత్వికమ్ (గీత - 18.20) - విడిపోయి ఉన్నట్లు కనిపించే ప్రాణులన్నింటిలోనూ విభజించలేని ఒకే తత్వాన్ని చూడటమే నిజమైన జ్ఞానం.

ఎంటాంగిల్డ్ కణాలు కూడా మనకు స్పేస్‌లో విడివిడిగా (Separated) కనిపిస్తాయి. కానీ ఒక దాని స్థితి మారగానే రెండోది వెంటనే మారుతుంది—దీని అర్థం అవి 'అవిభక్తం' (Non-separated). భౌతిక దూరం అనేది కేవలం ఒక భ్రమ మాత్రమే అని గీత మరియు క్వాంటం ఫిజిక్స్ రెండూ చెబుతున్నాయి.

3. మయి సర్వమిదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ (గీత - 7.7)

దారంలో గుచ్చిన పూసల వలె ఈ విశ్వమంతా నాలోనే పొదగబడి ఉంది.

ఒక దారాన్ని పట్టుకుని లాగితే అన్ని పూసలు కదిలినట్లే, క్వాంటం లెవల్‌లో విశ్వం ఒక 'క్వాంటమ్ ఫీల్డ్' (Quantum Field) తో అనుసంధానమై ఉంది. ఒక చోట జరిగే మార్పు విశ్వంలోని మరో మూల ప్రభావం చూపగలదు అనే నాన్-లోకాలిటీ (Non-locality) సిద్ధాంతానికి ఇది సరైన పోలిక.

4. కారణ-కార్య సంబంధం - ఎంటాంగిల్మెంట్‌లో ఒక కణం యొక్క 'స్పిన్' (Spin) మారితే రెండో దాని 'స్పిన్' తక్షణమే మారుతుంది. భగవద్గీతలో కర్మ సిద్ధాంతం మరియు ప్రకృతి గుణాల ప్రభావం కూడా ఇలాగే వివరించబడ్డాయి. మనం చేసే ప్రతి ఆలోచన లేదా చర్య ఈ విశ్వవ్యాప్తమైన వలలో (Cosmic Web) ఒక ప్రకంపనను సృష్టిస్తుంది.

అద్వైత మరియు సర్వం ఖల్విదం బ్రహ్మ అనే తాత్విక భావనలు క్వాంటం ఎంటాంగిల్మెంట్‌కు చాలా దగ్గరగా ఉంటాయి.

క్వాంటం ఫీల్డ్ థియరీ ప్రకారం, విశ్వమంతా ఒక శక్తి క్షేత్రం (Field) ఆవరించి ఉంటుంది. ఉపనిషత్తులు చెప్పే బ్రహ్మ లేదా చైతన్యం కూడా ఒక నాన్-లోకల్ (Non-local) శక్తి. 

అంటే అది ఒక చోట ఉండి ఇంకో చోట లేకపోవడం అనేది ఉండదు. ఎంటాంగిల్మెంట్ కూడా ఈ నాన్-లోకాలిటీ సూత్రం మీదే పనిచేస్తుంది.

5. ఇంద్రజాలం (Indra's Net)

అధర్వణ వేదంలోని (8వ కాండ, 8వ సూక్తం, 8వ మంత్రం) ఇంద్రజలం అనే అద్భుతమైన భావన ఉంది. ఒక అనంతమైన వలలో ప్రతి సంధి వద్ద ఒక మణి ఉంటుంది. ఒక మణిని తాకితే, ఆ ప్రకంపనలు వలలోని అన్ని మణులకూ అందుతాయి.

వేదాంతం: సృష్టిలో ప్రతి అణువు ఇంకో దానితో ముడిపడి ఉంది, 'ఏకమేవాద్వితీయం బ్రహ్మ' (ఒకే మూలం), దేశ, కాలాలకు అతీతమైనది ఆత్మ అని చెపితే..

Quantum Entanglement అవే భావనలను కణాలు దూరంగా ఉన్నా స్పందిస్తాయి, ఒకే మూలం నుండి వచ్చిన కణాలు, దూరం అనేది ఒక భ్రమ (Non-locality) అని చెపుతాయి.