హనుమాన్ బాహుక్*🙏

 *🌞భానువారం 25 అక్టోబరు 2026🌞*

**🙏🌹*హనుమాన్ బాహుక్*🙏🌹 

       *🌷 ముప్పై నాల్గవ రోజు🌷*

పాలో తేరో టూకకో పరే హూ చూక మూకియే న, 

కూర కౌడీ దూకో హౌం ఆపనీ ఓర్ హేరియే । 

భోరానాథ్ భోరేహీ సరోష హోత థోరే దోష 

పోషి తోషి థాపి ఆపనో న అవడేరియే ॥

అంబు తూ హౌం అంబుచర, అంబ తూ హౌం డింభ, 

సోన, బూఝియే బిలంబ అవలంబ మేరే తేరియే । 

బాలక బికల జాని పాహి ప్రేమ పహిచాని, 

తులసీకీ బాఁహ పర లామీ లూమ ఫేరియే ॥

**వివరణ** 

స్వామీ! నీ పాదరేణువు నయిన నేను ప్రమాదమున పడినను

మౌనముగా నుండుట తగదు. నేను అపమార్గమున పోవువాడనే కావచ్చును. కాని నీవు నీకు తగినటులు చూడుము. ఓ భోలానాథుడా! మా అమాయకతవలని కొద్ది దోషము చేతనే నీవు కోపమందుచున్నావు. సంతోషముగా నన్ను రక్షించి పాలింపుము. నీ సేవకుడను కావున నాకు దుర్దశ నీయకుము. నీవు జలమయినచో నేను చేపను. నీవు తల్లి వయినచో నేను పసిపిల్లవాడను. ఆలస్యము చేయవద్దు. నాకు నీవే దిక్కు ఈ పసివాని ఆవేదన నెరిగి ప్రేమతో రక్షింపుము. తులసీదాసు చేతిపై నీ పొడవైన తోకను చుట్టుము. ఆ రీతిగా నా బాహుపీడ తొలగించు మనుట.

 **ప్రతి పాదానికి అర్థం**

**1. పాలో తేరో టూకకో పరే హూ చూక మూకియే న, కూర కౌడీ దూకో హౌం ఆపనీ ఓర్ హేరియే ।**

* **అర్థం:** "స్వామీ! నేను నీవు పడేసే ముక్కలను (అన్నాన్ని) తిని పెరుగుతున్న నీ పెరటి కుక్క వంటివాడిని లేదా నీ ఆశ్రయంలో ఉన్న దాసుడిని. ఒకవేళ నా వల్ల ఏదైనా తప్పు (చూక) జరిగినా నన్ను విడిచిపెట్టకు. నేను స్వభావరీత్యా క్రూరుడిని (కూర) కావచ్చు, రెండు కౌడీల (పైసల) విలువ కూడా లేని పనికిరానివాడిని కావచ్చు... కానీ నా వైపు ఒక్కసారి నీ కరుణాదృష్టితో చూడు (హేరియే)."

**2. భోరానాథ్ భోరేహీ సరోష హోత థోరే దోష పోషి తోషి థాపి ఆపనో న అవడేరియే ॥**

* **అర్థం:** "నా నాథుడైన భోళా శంకరుడి అవతారమా! నీవు చాలా అమాయకుడివి, భోళా స్వభావం కలవాడివి (భోరేహీ). నా చిన్న తప్పులకే (థోరే దోష) ఇంతలా కోపగించుకోకు (సరోష హోత). నన్ను పోషించి, సంతోషపెట్టి (తోషి), ఒక స్థానంలో నిలబెట్టి (థాపి) నీవాడిగా చేసుకున్నావు. ఇప్పుడు నన్ను ఇలా మధ్యలోనే విసిరిపారేయకు, అనాథను చేయకు (అవడేరియే)."

**3. అంబు తూ హౌం అంబుచర, అంబ తూ హౌం డింభ, సోన, బూఝియే బిలంబ అవలంబ మేరే తేరియే ।**

* **అర్థం:** "నీవు అంబు (నీరు) అయితే, నేను అందులో బతికే అంబుచర (చేపను - నీరు లేకుంటే చేప బతకలేదు). నీవు అంబ (తల్లి) అయితే, నేను నీ డింభ (చిన్న బిడ్డను). ఓ స్వామీ! ఇక ఆలస్యం చేయకుండా (బూఝియే బిలంబ) నా పరిస్థితిని అర్థం చేసుకో. ఎందుకంటే నాకు ఉన్న ఏకైక ఆసరా, ఆలంబన (అవలంబ) నీవు మాత్రమే."

**4. బాలక బికల జాని పాహి ప్రేమ పహిచాని, తులసీకీ బాఁహ పర లామీ లూమ ఫేరియే ॥**

* **అర్థం:** "నీ భక్తుడైన ఈ తులసీదాసును వ్యాధితో విలవిలలాడుతున్న ఒక చిన్న బిడ్డగా (బాలక బికల) గుర్తించు. నాపై నీకున్న పాత ప్రేమని గుర్తుచేసుకొని (ప్రేమ పహిచాని) నన్ను రక్షించు (పాహి). తులసీదాసు యొక్క ఈ నొప్పులతో నలిగిపోతున్న చేతిపై (బాఁహ పర) నీ పొడవైన తోకను (లామీ లూమ) ఒక్కసారి ప్రేమగా నిమరవయ్యా (ఫేరియే)." *(హనుమంతుని తోక స్పర్శతో సమస్త రోగాలు, బాధలు నశిస్తాయని నమ్మకం).*

**భావ సారాంశం**

ఈ పద్యంలో తులసీదాస్ గారు హనుమంతునితో తనకు ఉన్న అవినాభావ సంబంధాన్ని వివరిస్తూ పరమ ఆర్తితో ప్రార్థిస్తున్నారు.

 "స్వామీ! నేను యోగ్యుడను కాకపోవచ్చు, తప్పులు చేసేవాడినే కావచ్చు, కానీ నీ అన్నం తిని పెరుగుతున్న నీ వాడిని. నీరు లేకపోతే చేప ఎలా బతకలేదో, తల్లి లేకపోతే పసిబిడ్డ ఎలా ఉండలేదో... నువ్వు లేకపోతే నేను అలానే అయిపోతాను. నాకున్న ఏకైక దిక్కు నీవే. ఓ భోళా శంకరుడి రూపమా! నా చిన్న తప్పులకు అలగక, వ్యాధితో విలవిలలాడుతున్న నీ బిడ్డ వైపు చూడు. నీ పవిత్రమైన, పొడవైన తోకతో నా నొప్పులు పుడుతున్న చేతిని ఒక్కసారి నిమిరి, నన్ను ఈ ఘోరమైన శారీరక బాధ నుండి రక్షించు" అని తులసీదాసు లీనమై వేడుకుంటున్నారు.

🙏🌹*జై శ్రీరామ్ జై హనుమాన్*🙏🌹

          *🌞సేకరణ🌞*

       🙏*న్యాయపతి*🙏 

          *నరసింహారావు*